Powiat Olsztyński jako serce Warmii i Mazur znany jest przede wszystkim z walorów naturalnych – lasów pełnych dzikiej zwierzyny, rezerwatów czystych jezior i rzek. To doskonałe miejsce dla tych, którzy uciekają od tłoku i zgiełku wielkich miast. Tu mogą podziwiać naturę, skosztować regionalnej kuchni i zwiedzić pełne zabytków miasteczka oraz urokliwe wsie. Niektóre z nich pamiętają czasy najsłynniejszego mieszkańca Warmii, Mikołaja Kopernika, który na Warmii spędził 40 lat…
Podróżując przez powiat, nie sposób nie zauważyć przydrożnych kapliczek. Nigdzie indziej nie ma ich w takiej liczbie. Niektóre pochodzą nawet z XVII wieku, a ich lokalizacja nie była przypadkowa – miały odstraszać „duchy” i „demony” dawnych bóstw pogańskich. Kapliczki powstawały jako wota intencyjne lub dziękczynne. Były swoistym manifestem religijności katolickiego ludu warmińskiego, wyróżniając go od zamieszkujących po sąsiedzku mazurskich ewangelików.
Powiat Olsztyński tworzy 12 gmin: Barczewo, Biskupiec, Dobre Miasto, Dywity, Gietrzwałd, Jeziorany, Jonkowo, Kolno, Olsztynek, Purda, Stawiguda i Świątki. Każda z nich różnorodna i bogata – w przyrodę, kulturę, a nade wszystko ciekawych ludzi, którzy pozostali na ziemi swoich ojców lub przyjechali z innych zakątków, wybierając Warmię i Mazury jako swoje miejsce na ziemi.
Zapraszamy w malowniczą podróż po Powiecie Olsztyńskim – miejscu, które tętni życiem i w którym, po prostu, warto być!
BARCZEWO – Nazywane jest „Wenecją Północy” z uwagi na fakt istnienia w mieście aż 14 mostów. Panoramę okolic można podziwiać z ratuszowej wieży, która w 2015 r., po ponad 100 latach dzięki rewitalizacji odzyskała dawny blask.
BISKUPIEC – Odrestaurowany rynek i wybudowany amfiteatr służą mieszkańcom i turystom. Warto zwiedzić m.in. kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Powstał prawdopodobnie w 1414 roku, dwa razy trawił go pożar. W latach 1948-49 został odbudowany, z dawnej budowli pozostały fragmenty wieży i dwa uratowane z pożogi neoromańskie ołtarze.
DOBRE MIASTO – Jednym z najpiękniejszych miejsc w miasteczku jest skansen, który tworzą zrewitalizowane kamieniczki z XVII/XVIII wieku, a w nich odtworzone zakłady rzemieślnicze: krawiecki, szewski, fryzjerski, atelier fotograficzne i piekarnia. Nieopodal wznosi się pozostała po średniowiecznych murach Baszta Bociania. Warto też odwiedzić pobliską Kalwarie Głotowską.
DYWITY – W 1905 r. staraniem parafian, przy XIV-wiecznym kościele pw. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza stanęła kapliczka. Jej korpus utrzymany jest w stylu neogotyckim, a uwagę przykuwa drewniana pieta. Kościół po wojnie został rozebrany, a w jego miejscu stanęła nowa świątynia.
GIETRZWAŁD – Miejsce kultu religijnego z Sanktuarium Maryjnym, cudownym obrazem Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej i cudownym uzdrawiającym źródełkiem. Pierwsze zapisy świadczą, że kościół istniał już pod koniec XV wieku. Wybudowane ogrody gietrzwałdzkie z amfiteatrem w centrum tętnią życiem. Nie brakuje tu miejsc do spróbowania warmińskiej kuchni.
JEZIORANY – W dawnym zamku biskupów warmińskich obecnie mieści się siedziba lokalnych władz. W 1783 r. uderzenie pioruna w zamkową wieżę wywołało pożar, który strawił niemal cały zamek i znaczną część miasta. Legendy mówią, że nie do końca zbadane piwnice zamkowe połączone są tajemnymi korytarzami z pobliskim kościołem.
JONKOWO – Historia budowy kościoła św. św. Jana Chrzciciela i Rocha przeplata się z postaciami słynnych biskupów warmińskich. Pierwszej konsekracji dokonał w 1580 r. przywódca polskiej kontrreformacji bp Marcin Kromer, kolejnej – po przebudowie w 1789 r. – przedstawiciel polskiego oświecenia bp Ignacy Krasicki. Jonkowo znane jest z organizowanej tu Napoleoniady połączonej z Piknikiem Historycznym.
KOLNO – We wsi Bęsia, na szlaku do Świętej Lipki, znajduje się ponad 200-letni holenderski wiatrak, jeden z ośmiu zachowanych w regionie. Dolna część wiatraka jest ceglana, górna z drewna. Niegdyś mieściło się w nim Muzeum Młynarstwa Powietrznego, obecnie znajduje się w rękach prywatnych.
OLSZTYNEK – Słynie ze średniowiecznego zamku, pysznych jagodzianek i rozległego skansenu. Pomysł utworzenia muzeum architektury wiejskiej zrodził się w 1909 r. Pierwszą siedzibą był Królewiec, w 1937 r. podjęto decyzję o translokacji budynków. Do Olsztynka trafiło kilkanaście obiektów reprezentujących budownictwo mieszkalne, sakralne, przemysłowe i gospodarcze z XVIII/XIX.
PURDA – W 2015 r. mieszkańcy Purdy wspólnym wysiłkiem stworzyli w centrum wsi urokliwe miejsce na sąsiedzko-rodzinną rekreację. Lokalny stawek i jego okolice wypiękniały i wzbogaciły się o drewnianą kładkę i klimatyczną fontannę. W Bałdach w gm. Purda znajdują się symboliczne Wrota Warmii, postawione na pograniczu Warmii i Mazur. Co roku w lipcu odbywa się tu Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu, Zabawy.
STAWIGUDA – To istny raj dla szukających wyciszenia w naturze. Największą dumą Stawigudy są kompleksy sosnowo-świerkowe i czyste jeziora. Wśród nich znajduje się jezioro Pluszne o rozwiniętej linii brzegowej, z zatoczkami i półwyspami; uroku i malowniczości dodają trzy wyspy na akwenie. Na terenie gminy w Gryźlinach znajduje się lądowisko.
ŚWIĄTKI – Tuż przy granicy historycznej Warmii, we wsi Dąbrówka nad rzeką Pasłęką, na wzniesieniu została wybudowana wysoka, bo ponad 7,5 metrowa barokowa kapliczka. Jej szczyt zwieńczony jest dzwonniczką i czterema kuty.
