Nastoletni wiek rządzi się swoimi prawami – rodzice młodych ludzi doskonale o tym wiedzą. Bunt, zmiany w organizmie, problemy, stres, presja rówieśników… Dodatkowo dziś młodzież ma dość prosty dostęp do używek, w tym alkoholu i narkotyków. Z tego powodu nastolatkowie są narażeni na uzależnienie od substancji psychoaktywnych. Jak rozmawiać z dzieckiem o nałogach? Poznaj praktyczne wskazówki eksperta portalu o zdrowiu – dla rodziców i opiekunów młodzieży.
Problem uzależnień młodzieży
Zgodnie z badaniami CINN chociaż raz w ciągu życia alkohol piło 80% nastolatków w wieku 15-16 lat i 92,8% w wieku 17-18 lat. Po narkotyki (głównie marihuanę i haszysz) sięgnęło kolejno 21,4% i 37%
Chociaż nie każda osoba, która spróbuje używki, od razu się uzależni – statystyki są alarmujące. Tym bardziej że młodzież jest stosunkowo podatna. Dlaczego? Ludzie w wieku 14-20 lat zmagają się z przemianami, kryzysem tożsamości i buntem. Kwestionują autorytety, szukają własnej drogi. Dodatkowo potrzebują akceptacji wśród rówieśników i po prostu chcą się bawić.
Wielu z nich ma również swoje kłopoty, np. z rodzicami, relacjami czy nauczycielami. Sięgnięcie po używki to najprostszy sposób, żeby sobie z nimi poradzić i oderwać się od otaczającej rzeczywistości.
W szpony uzależnienia częściej wpadają dzieci z rodzin, w których istnieją problemy – np. przemoc domowa, nałóg rodzica czy chłód emocjonalny. Pamiętaj jednak, że również nastolatki z „dobrego domu” mogą potrzebować wsparcia.
Odpowiedni moment na rozmowę z młodzieżą
Wielu nastolatków w wieku 15 lat ma już za sobą „pierwszy raz” z alkoholem lub substancjami psychoaktywnymi. Kiedy zatem porozmawiać z młodzieżą o uzależnieniu? Czy czekać, aż dziecko samo zgłosi się po pomoc?
Najlepszy moment to wiek 11-13 lat, gdy młoda osoba dopiero wkracza w świat dojrzewania i prawdopodobnie nie ma jeszcze kontaktu z używkami. Jeśli chcesz, możesz porozmawiać też z młodszym dzieckiem (zawsze dobierając stopień szczegółowości i język do wieku). Dzięki temu od samego początku zbudujesz u młodej osoby świadomość, że uzyska u Ciebie wsparcie w każdej sytuacji.
Nie czekaj, aż zauważysz u swojego dziecka pierwsze objawy uzależnienia. Pamiętaj też, żeby samodzielnie wyjść z inicjatywą rozmowy, a także zadbać o odpowiednie podejście i atmosferę.
Jak przeprowadzić rozmowę o uzależnieniach?
Rozmowa o nałogach wydaje Ci się trudna? Chociaż temat jest delikatny i skomplikowany, w miarę możliwości podejdź do niego na luzie. Jeśli dobrze się przygotujesz, będzie Ci znacznie łatwiej. Jak rozmawiać z młodzieżą o uzależnieniu? Pamiętaj, żeby:
- wybrać odpowiedni moment, np. w weekend, gdy macie dla siebie więcej czasu;
- zdobyć najważniejsze informacje na temat używek, skutków ich zażywania itp., żeby móc porozmawiać z dzieckiem rzeczowo i merytorycznie;
- zadbać o atmosferę – przygotujcie sobie coś dobrego do picia i usiądźcie wspólnie;
- słuchać nastolatka i szanować jego zdanie – to dialog, w trakcie którego każdy powinien móc się wypowiedzieć bez stresu, że będzie oceniany czy krytykowany.
Czego nie robić w rozmowie z młodzieżą?
Nastolatka łatwo wyprowadzić z równowagi – a wtedy z dialogu nici. Czego unikać podczas rozmowy na temat uzależnienia?
Pamiętaj, żeby nie podnosić głosu. Krzyk natychmiast wprowadza nerwową atmosferę, której chcesz przecież uniknąć. Nie występuj też z pozycji moralizatora – bądź partnerem, z którym można omówić każdą kwestię na spokojnie, w bezpiecznej przestrzeni.
Błędem wielu rodziców jest też krytykowanie i osądzanie. Wówczas dziecko zamyka się w sobie – a przecież zależy Ci na tym, by maksymalnie się przed Tobą otworzyło.
Unikaj również takich fraz jak „musisz”, a zamiast nich przedstawiaj odpowiednie argumenty i możliwe w danej sytuacji opcje. Dzięki temu pokażesz nastolatkowi różne perspektywy. Pamiętaj również, że najważniejsza jest szczerość. Każde kłamstwo obniża zaufanie, dlatego zawsze mów prawdę (np. na temat nałogów w rodzinie).
Praktyczne porady o zdrowiu i życiu
Nie czekaj z rozmową o nałogu, aż dziecko zacznie korzystać z używek – działaj profilaktycznie. Dzięki temu zmniejszysz ryzyko problemu w przyszłości. Szukasz więcej praktycznych porad na temat uzależnień i wychowania dzieci? Sprawdź eksperckie artykuły na portalu Zdrowie i Życie i zyskaj wiedzę, która przyda Ci się każdego dnia.
