Analog wellness – dlaczego wracamy do papierowych kalendarzy, książek, budzików i zwykłych aparatów?

Jeszcze niedawno zamiana kilku urządzeń na jeden smartfon wydawała się szczytem wygody. Kalendarz? W telefonie. Budzik? W telefonie. Aparat? Oczywiście w telefonie. Książki również można było mieć w kieszeni, podobnie jak muzykę, wiadomości, zakupy i dostęp do niemal całego świata. A jednak coś się zmieniło. Coraz więcej osób świadomie sięga po papierowy kalendarz, kupuje aparat fotograficzny, ustawia klasyczny budzik albo wraca do książek drukowanych.

Nie chodzi wyłącznie o nostalgię. Analog wellness wyrasta z potrzeby odzyskania kawałka dnia, który nie jest połączony z internetem. Przedmioty, które kiedyś wydawały się przestarzałe, zaczynają pełnić nową funkcję: pomagają odłączyć się od nieustannych powiadomień, przewijania i przeskakiwania między kolejnymi bodźcami. Paradoksalnie więc to, co kiedyś oznaczało brak technologii, dziś może oznaczać świadomy wybór większego komfortu.

Papierowy kalendarz daje coś, czego aplikacja nie potrafi

Wyobraź sobie zwykły niedzielny wieczór. Otwierasz kalendarz i zamiast kolejnego ekranu bierzesz do ręki notes. Wpisujesz wizytę, zaznaczasz ważne spotkanie, dopisujesz listę zakupów. Nie pojawia się żadna czerwona kropka z powiadomieniem, żadna wiadomość, żadna reklama ani propozycja obejrzenia kolejnego filmu. To drobna czynność, ale właśnie takich drobnych momentów coraz bardziej szukamy.

Papierowy kalendarz nie jest przecież bardziej funkcjonalny od aplikacji. Nie zsynchronizuje się z komputerem, nie przypomni automatycznie o spotkaniu i nie zmieni terminu jednym kliknięciem. A jednak dla części osób jego ograniczenia stają się zaletą. Kiedy coś zapisujemy ręcznie, wykonujemy jedną konkretną czynność. Nie jesteśmy przy okazji wystawieni na cały cyfrowy świat znajdujący się za ekranem. Kalendarz pozostaje kalendarzem.

Podobnie działa papierowa lista zadań. Można ją skreślać, dopisywać na marginesie, przekreślać, przesuwać rzeczy w hierarchii ważności. Nie ma potrzeby otwierania aplikacji, która za chwilę może przypomnieć nam o kilkunastu innych sprawach. To jedna z przyczyn popularności analogowych rytuałów. Nie chodzi w nich o całkowite odrzucenie technologii. Chodzi o wyznaczenie jej granic.

Książka zamiast kolejnego ekranu

Podobny mechanizm działa podczas czytania. E-book jest wygodny. Można mieć kilkaset książek w jednym urządzeniu, powiększyć czcionkę i czytać praktycznie wszędzie. Mimo to papierowe książki nie zniknęły, co więcej, dla wielu osób stały się elementem świadomego odpoczynku. Książka nie informuje nas, że ktoś właśnie polubił nasze zdjęcie. Nie przypomina o wiadomości i nie zachęca do sprawdzenia najnowszych informacji. Można ją po prostu otworzyć i czytać.

To szczególnie ważne wieczorem. Jeśli telefon leży obok poduszki, granica między „sprawdzę tylko godzinę” a kolejnymi kilkunastoma minutami przewijania potrafi być bardzo cienka. Papierowa książka tę granicę stawia niemal automatycznie. Właśnie dlatego analogowy wellness nie musi oznaczać wielkich zmian. Czasami zaczyna się od zamiany jednej cyfrowej czynności na analogową.

Zwykły aparat i budzik stają się luksusem

Jednym z ciekawszych przykładów jest powrót do zwykłych aparatów fotograficznych. Przez lata smartfony skutecznie przekonywały nas, że osobny aparat nie jest już potrzebny. Telefon jest zawsze pod ręką, robi świetne zdjęcia i pozwala natychmiast je wysłać. A jednak coraz bardziej kuszące staje się fotografowanie urządzeniem, które… służy tylko do fotografowania.

Dlaczego? Bowiem kiedy wyciągamy aparat, nie dostajemy przy okazji dostępu do mediów społecznościowych. Nie możemy odruchowo przejść od zdjęcia do wiadomości, potem do filmu, a następnie do informacji, której wcale nie planowaliśmy czytać. Aparat pozwala więc zrobić coś bardzo prostego: zatrzymać moment bez natychmiastowego publikowania go. To interesująca zmiana. Przez lata robiliśmy zdjęcia po to, żeby jak najszybciej się nimi podzielić. Dzisiaj część osób zaczyna doceniać fotografię, która pozostaje prywatna.

Zdjęcie może zostać na karcie pamięci. Nie musi mieć polubień. Nie musi być idealne. Nie musi nawet ujrzeć światła dziennego.

Jeszcze ciekawszy jest powrót klasycznego budzika. Smartfon leżący przy łóżku pełni przecież kilka funkcji jednocześnie. Jest zegarem, budzikiem, komunikatorem i bramą do internetu. Po przebudzeniu wystarczy jedno spojrzenie na ekran, żeby zamiast wstać, sprawdzić wiadomości. Analogowy budzik rozwiązuje ten problem brutalnie prosto. Dzwoni i… nic więcej. Nie ma powiadomień. Nie ma skrzynki odbiorczej. Nie ma nagłówków. Nie ma mediów społecznościowych. Właśnie ta prostota zaczyna być postrzegana jako wartość.

Nie uciekamy od technologii. Uczymy się z niej korzystać

Najciekawsze w analog wellness jest to, że nie jest ruchem przeciwko technologii. Trudno przecież wyobrazić sobie współczesne życie bez smartfona, internetu czy komunikatorów. Problemem nie jest samo urządzenie. Problemem może być sytuacja, w której każda wolna chwila automatycznie zamienia się w czas przed ekranem.

Dlatego analogowe przedmioty wracają jako swego rodzaju granice. Papierowy kalendarz mówi: teraz planuję. Książka: teraz czytam. Aparat: teraz patrzę. Budzik: teraz wstaję. Notes: teraz myślę. Każdy z tych przedmiotów robi znacznie mniej niż smartfon. I właśnie dlatego może robić coś, czego smartfonowi coraz trudniej dokonać – nie rozpraszać.

To także powrót do przyjemności związanej z samym przedmiotem. Zapachu książki, faktury papieru, charakteru odręcznego pisma, mechanicznego dźwięku aparatu czy fizycznego przekreślenia zadania na liście. Nie są to rzeczy konieczne do życia. Być może właśnie dlatego zaczynamy je doceniać. W świecie, w którym niemal wszystko można przyspieszyć, zsynchronizować i zoptymalizować, analogowe czynności pozostają trochę uparte. Trzeba przewrócić stronę. Trzeba coś napisać. Trzeba nastawić budzik. Trzeba przenieść zdjęcia. Nie da się zrobić wszystkiego jednym gestem.

I może właśnie ta niewielka niedogodność daje nam poczucie, że naprawdę uczestniczymy w tym, co robimy.

Polecamy również:

Sztuka bycia offline w głośnym świecie

Doomscrolling – cichy złodziej spokoju

Digital sabbath – współczesna wersja cyfrowego postu