Otyłość jest zaburzeniem równowagi przemiany energii. Jest to choroba ogólnoustrojowa. W 95 % jest prostym następstwem nadmiaru energii pobieranej z pożywienia. Energia niewydatkowana gromadzi się w postaci tkanki tłuszczowej.
Badania wskazują, że częstość występowania otyłości i nadwagi ma tendencje wzrostowe i ponad 70% Polaków obciążonych jest ryzykiem utraty zdrowia z tego powodu.
U osób o prawidłowej masie ciała tkanka tłuszczowa nie przekracza 20 % masy u kobiet i 10% u mężczyzn. U osób otyłych nierzadko stanowi ponad 50% masy ciała. Pomiaru tkanki tłuszczowej można dokonać na analizie składu ciała, metodą bioelektroimpedancji (badanie wykonywane w poradniach dietetycznych.
Ilość nadmiernej masy ciała można określić dzięki Indeksowi masy ciała (BMI – Body Mass Index). BMI określa ile kg masy ciała przypada na 1 m2 Twojego ciała. (BMI = masa ciała (kg)/ wzrost (m2). Osoby z BMI powyżej 25 mają nadwagę, natomiast osoby z BMI powyżej 30 są oceniane jako osoby otyłe.
BMI
Poniżej 18,5 niedowaga
18,5 – 24,9 Waga prawidłowa
25 – 29,9 Nadwaga
30 – 34,9 Otyłość 1 stopnia
35 – 39,9 Otyłość 2 stopnia
40 i więcej Otyłość 3 stopnia
W zależności od rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w organizmie rozróżniamy dwa podstawowe rodzaje otyłości: typu „gruszka” (udowo-pośladkowa) i typu „jabłko” (otyłość brzuszna, wisceralna). Kryterium tego podziału jest wskaźnik WHR. Jeśli stosunek obwodu brzucha (cm) do obwodu bioder (cm) jest równy lub wyższy od 0,8 u kobiet, a u mężczyzn równy lub wyższy od 0.9- diagnozujemy otyłość typu „jabłko”. Jeśli owy wskaźnik wynosi u kobiet poniżej 0,8, a u mężczyzn poniżej 1,0 mówimy o otyłości „gruszka”.
U kobiet częściej występuje otyłość typu „gruszki”, natomiast u mężczyzn częściej diagnozujemy otyłość typu „jabłko”, w której tkanka tłuszczowa gromadzi się wewnątrz jamy brzusznej (tłuszcz brzuszny, trzewny). W przypadku otyłości brzusznej warto zastanowić się nad wizytą u dietetyka i rozpoczęciem dietoterapii.
Otyłość brzuszna prowadzi do wielu zaburzeń metabolicznych i powikłań. U osób otyłych stwierdza się zmniejszoną liczbę receptorów dla insuliny w błonach komórkowych i dlatego tkanki są oporne na insulinę (hiperinsulinemia) oraz upośledzona jest tolerancja glukozy. Prowadzi to do cukrzycy typu 2.
U „Otyłych z brzuszkiem” częściej występuje nadciśnienie tętnicze spowodowane zwiększoną pracą serca (serce dostarcza krew do większej masy ciała), a zwiększona objętość krwi prowadzi do przerostu lewej komory serca. Ponadto częste zaburzenia gospodarki lipidowej u otyłych podnoszą ryzyko rozwoju miażdżycy – zwiększone stężenie triglicerydów, cholesterolu LDL i zmniejszone stężenie cholesterolu HDL prowadzą do tworzenia się blaszek miażdżycowych. Często u osób z otyłością brzuszną diagnozuje się dnę moczanową, ze względu na zwiększone stężenie kwasu moczowego w surowicy.
Osoby otyłe mają skłonność do zwiększonego wydzielania cholesterolu z żółcią, co sprzyja tworzeniu kamic pęcherzyka żółciowego. Również u kobiet w okresie pomenopauzalnym, gdy produkcja żeńskich hormonów płciowych przez jajniki ustaje wzrasta ryzyko wystąpienia otyłości brzusznej.
Gdy masz otyłość udowo-pośladkową, co prawda nie masz zagrożenia chorób metabolicznych, ale jak w przypadku każdej nadwyżki masy ciała obciążasz stawy i kręgosłup. Zapalenia stawów występuje dwukrotnie częściej u osób otyłych, gdyż nadmierna masa ciała wywiera nacisk na kości i stawy.
Czy jesteś „jabłkiem” czy też „gruszką”, wiedz na pewno, że warto prawidłowo się odżywiać, bo to zapewni Ci życie w zdrowiu i dobrej kondycji.
