Najczęstsze przyczyny suchości w gardle
Suche powietrze w ogrzewanych lub klimatyzowanych pomieszczeniach to jeden z winowajców uczucia suchości w gardle. Zimą, kiedy kaloryfery pracują pełną parą, wilgotność powietrza w sypialniach spada – i to właśnie wtedy śluzówka gardła wysycha szybciej, a rano można obudzić się z charakterystycznym drapaniem.
Do pozostałych przyczyn suchości w gardle należą [1]:
- oddychanie przez usta podczas snu,
- przyjmowanie niektórych leków, np. diuretyków, przeciwhistaminowych I generacji, hipotensyjnych,
- choroby alergiczne,
- infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych.
Suchość w gardle a suchość w jamie ustnej – kiedy to coś więcej?
Suchość w jamie ustnej i suchość gardła bywają traktowane wymiennie, ale nie zawsze mają to samo podłoże. Kserostomia, czyli przewlekły niedobór śliny, to odrębny problem – może sygnalizować coś więcej niż tylko niedostateczne nawodnienie. Ślina nawilża śluzówkę, neutralizuje kwasy i stanowi barierę mikrobiologiczną jamy ustnej2. Gdy ilość śliny jest niewystarczająca, pierwsze objawy pojawiają się właśnie nocą, ponieważ jej wydzielanie podczas snu naturalnie spada.
Suchość w ustach i gardle może być jednym z objawów cukrzycy, ponieważ podwyższony poziom glukozy we krwi często wiąże się ze zmniejszonym wydzielaniem śliny [1]. Zaburzenia hormonalne, zwłaszcza u kobiet, również potrafią nasilać uczucie suchości w jamie ustnej i gardle. Osobną grupę stanowią osoby przyjmujące regularnie niektóre leki – po długotrwałym stosowaniu preparatów o działaniu cholinolitycznym lub moczopędnym dochodzi do ograniczenia wydzielania śliny przez gruczoły ślinowe; stan ten ma jednak charakter odwracalny [2]. Jeśli suchość gardła utrzymuje się mimo prawidłowego nawodnienia i właściwej wilgotności w sypialni, warto skonsultować się z lekarzem.
Co może nasilać suchość w gardle i przełyku w nocy?
Kilka nawyków, które wydają się niewinne, potrafi znacznie pogorszyć nocną suchość gardła. Alkohol może sprzyjać odwodnieniu organizmu i nasilać uczucie suchości jamy ustnej– efekty odczuwa się szczególnie mocno, gdy organizm nie może ich skompensować w ciągu dnia [3]. Odwodnienie to jeden z najprostszych mechanizmów prowadzących do suchości gardła: gdy przez cały dzień pije się za mało płynów, śluzówka gardła nie ma czym się nawilżać [1].
Dlaczego gardło boli właśnie w nocy? Nocne drapanie w gardle i przełyku bywa też sygnałem refluksu krtaniowo-gardłowego. W pozycji leżącej kwaśna treść żołądkowa cofa się wyżej niż w ciągu dnia, drażniąc delikatną śluzówkę gardła i krtani [4]. Stąd charakterystyczne pieczenie i uczucie suchości w gardle i przełyku nasilające się właśnie w nocy. Warto też pamiętać, że suche powietrze i oddychanie przez otwarte usta tworzą efekt kumulacyjny. Każdy z tych czynników z osobna jest uciążliwy, a razem mogą powodować suchość, która nie ustępuje nawet po wypiciu szklanki wody.
Domowe sposoby, żeby nawilżyć gardło i złagodzić objawy
Najprostszym i często skutecznym krokiem jest nawilżacz powietrza w sypialni. Utrzymanie odpowiedniej wilgotności wyraźnie zmniejsza uczucie suchości gardła u osób przebywających przez większą część doby w ogrzewanych pomieszczeniach [3]. Uzupełnianie płynów w ciągu dnia – regularnie, małymi porcjami – to kolejny ważny element łagodzenia objawów i profilaktyki.
Płukanie gardła roztworem soli fizjologicznej nawilża śluzówkę i usuwa zalegające drażniące substancje. Sprawdza się szczególnie przy towarzyszącym kaszlu i chrypce. Spośród preparatów roślinnych warto wymienić prawoślaz i porost islandzki – obydwa tworzą na śluzówce gardła ochronną warstwę, która spowalnia jej wysychanie. Dbanie o higienę jamy ustnej ma tu również ogromne znaczenie, ponieważ przy niedoborze śliny bakterie namnażają się szybciej i dodatkowo podrażniają gardło [1].
Jeżeli suchości gardła towarzyszy zakażenie bakteryjne jamy ustnej i dziąseł, pleśniawki lub zakażenie grzybicze jamy ustnej i gardła po antybiotykoterapii, lekarz może zalecić Chlorchinaldin zawierający chlorochinaldol o działaniu przeciwbakteryjnym przeciwpierwotniakowym i przeciwgrzybiczym [5].
Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin.
Źródła
[1] Pochwalski M., Wojtowicz A., Suchość jamy ustnej – kserostomia – przyczyny, objawy, metody leczenia – przegląd piśmiennictwa, Nowa Stomatologia, 2003, 4, s. 211–216, https://www.czytelniamedyczna.pl/1814,suchosc-jamy-ustnej-kserostomia-przyczyny-objawy-metody-leczenia-przeglad-pis.html
[2] Guzik Ł., Kamysz E., Kserostomia – więcej niż suchość w jamie ustnej, Farmacja Polska, 2009, 65(6), s. 411–414, https://www.ptfarm.pl/pub/File/FP/6_2009/04__kserostomia.pdf
[3] Bakhtiari S., Sehatpour M., Mortazavi H., Bakhshi M., Orofacial Manifestation of Adverse Drug Reactions: A Review Study, Medicine and Pharmacy Reports, 2018, 91(1):27–36, doi: 10.15386/cjmed-748, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5808263/
[4 ]Kowalczyk M., Pietruszewska W., Refluks krtaniowo-gardłowy, Medycyna po Dyplomie, 2022, 03, https://publicum.umed.lodz.pl/info/article/AML8e71da6225ed416cb6513eba7666d26e/
[5] Ulotka dołączona do opakowania: Chlorchinaldin VP, 2 mg, tabletki do ssania, Bausch Health Ireland Limited, aktualizacja: październik 2020, https://www.chlorchinaldin.pl/siteassets/pdf/pl_text-of-pil_ib_-23.10.2020.pdf
Zobacz również
