Chociaż żyjemy w nowoczesnej rzeczywistości, w której dostęp do technologii i wiedzy wydaje się niemal nieograniczony, wciąż istnieją istotne problemy społeczne, o których niewiele się mówi. Jednym z nich jest ubóstwo menstruacyjne. Czym jest to zjawisko? Gdzie występuje oraz jak wygląda sytuacja na świecie i w Polsce? Jakie kroki można podjąć, aby walczyć z tym problemem?
Czym jest ubóstwo menstruacyjne?
Ubóstwo menstruacyjne (ang. menstrual poverty) to sytuacja, w której osoby menstruujące nie są w stanie zapewnić sobie odpowiedniej higieny podczas menstruacji z powodu braku dostępu do produktów higienicznych, takich jak podpaski, tampony lub kubeczki menstruacyjne. Zdarza się, że osoby te korzystają z zastępczych produktów, takich jak stare szmatki, papier toaletowy, czy gazety, co nie tylko jest niewystarczające, ale również stanowi realne zagrożenie dla zdrowia.
Ubóstwo menstruacyjne występuje w wielu krajach na całym świecie, szczególnie wśród kobiet i dziewcząt z niższych warstw społecznych, migrantek, bezdomnych i osób żyjących w warunkach skrajnej biedy. Najczęściej powodowane jest niedostatkiem finansowym, ale niekiedy wyzwaniem staje się również sytuacja rodzinna (np. przemoc finansowa lub emocjonalna). Czynnikiem umacniającym ubóstwo menstruacyjne jest fakt, że miesiączkowanie pozostaje w większości społeczeństw w strefie tabu.
Gdzie występuje ubóstwo menstruacyjne?
Ubóstwo menstruacyjne dotyka około 500 milionów kobiet na całym świecie, zwłaszcza w krajach rozwijających się. W Afryce subsaharyjskiej, szacuje się, że około 1 na 10 dziewcząt nie uczęszcza do szkoły podczas menstruacji z powodu braku dostępu do produktów higienicznych. W Indiach, ponad 300 milionów kobiet i dziewcząt żyje w skrajnej biedzie, co utrudnia im dostęp do produktów higienicznych.
Należy mieć jednak świadomość, że ubóstwo menstruacyjne nie jest problemem wyłącznie krajów uznawanych przez nas za rozwijające się. W Europie czy Amerykach również istnieją przypadki ubóstwa menstruacyjnego, choć problem ten nie jest tak powszechny jak w krajach rozwijających się. Szacuje się, że około 10-15% kobiet w Polsce boryka się z problemami finansowymi związanymi z menstruacją.
Jak sytuacja wygląda na świecie a jak w Polsce?
W krajach rozwijających się, ubóstwo menstruacyjne jest często powiązane z brakiem edukacji na temat menstruacji oraz brakiem infrastruktury, takiej jak toalety, gdzie kobiety mogą zmieniać podpaski i tampony. Ponadto, w niektórych krajach, kultura i tradycje wymagają, aby kobiety i dziewczęta ukrywały menstruację, co utrudnia im dostęp do produktów higienicznych.
W Polsce sytuacja wygląda nieco inaczej. Chociaż istnieją przypadki ubóstwa menstruacyjnego, to dostęp do produktów higienicznych jest na ogół łatwiejszy niż w krajach rozwijających się. Niestety, koszty produktów higienicznych są nadal dość wysokie, co oznacza, że niektóre kobiety i dziewczęta z mniej zasobnych domów nie są w stanie sobie na nie pozwolić.
W Polsce wiele organizacji i instytucji, takich jak szkoły, kobiece organizacje czy fundacje, prowadzi działania na rzecz walki z ubóstwem menstruacyjnym, oferując produkty higieniczne za darmo lub po zniżkowych cenach. Niestety, problem wciąż istnieje i wymaga dalszych działań.
Jak walczyć z ubóstwem menstruacyjnym?
Walka z ubóstwem menstruacyjnym wymaga działań na wielu płaszczyznach. Z pewnością zaliczają się do nich:
- Edukacja
Podstawowym krokiem w walce z ubóstwem menstruacyjnym jest edukacja na temat menstruacji. Konieczne jest zapewnienie kobietom i dziewczętom dostępu do informacji na temat cyklu menstruacyjnego, higieny intymnej i dostępnych produktów higienicznych.
2. Dostępność produktów higienicznych
Konieczne jest zapewnienie łatwego dostępu do produktów higienicznych. W Polsce borykając się z problemem ubóstwa menstruacyjnego można zwrócić się po pomoc do organizacji kobiecych lub fundacji wspierających osoby ubogie i/lub w kryzysie bezdomności.
3. Różnorodność produktów higienicznych
Ważne jest, aby kobiety i dziewczęta miały dostęp do różnych rodzajów produktów higienicznych, takich jak podpaski, tampony i kubeczki menstruacyjne. Różnorodność produktów pozwoli kobietom wybrać najlepszy dla siebie i będzie sprzyjać promocji zdrowia. Warto szerzyć edukację na temat wielorazowych produktów higienicznych, takich jak np. majtki menstruacyjne czy kubeczki. Koniecznie jednak należy także edukować, jak używać kubeczka menstruacyjnego: ponieważ często niewiedza na ten temat również staje się przeszkodą w dostępności tego produktu. Tymczasem ma on wiele zalet, również ekonomicznych: kubeczek jest jednorazowym wydatkiem, który może być użytkowany przez wiele lat stanowiąc zaledwie ułamek ceny tamponów czy podpasek niezbędnych w tym czasie.
4. Wspieranie organizacji działających na rzecz walki z ubóstwem menstruacyjnym
Organizacje i instytucje działające na rzecz walki z ubóstwem menstruacyjnym potrzebują wsparcia, aby móc skutecznie działać. Można pomóc finansowo, włączając się w zbiórki publiczne lub poprzez udział w wolontariacie. Dobrze jest mieć świadomość, że pomocą dla fundacji jest także szerzenie wiedzy o występowaniu ubóstwa menstruacyjnego wśród osób, które nie mają świadomości jego istnienia.
Menstruacja nie jest powodem do wstydu: walka o godność kobiet
Ubóstwo menstruacyjne to problem społeczny, który dotyka wiele kobiet i dziewcząt na całym świecie, w tym także w Polsce. Dostęp do produktów higienicznych jest podstawowym prawem każdej osoby menstruującej, a brak takiego dostępu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. Wpływa znacznie na pewność siebie kobiet doświadczających tego problemu, godząc w ich godność i poczucie wartości.
Z tego względu niezbędne są działania na wielu płaszczyznach: edukacja, dostępność produktów higienicznych, różnorodność produktów oraz wsparcie dla organizacji działających na rzecz walki z ubóstwem menstruacyjnym to kluczowe aspekty walki o zdrowie kobiet.
Niezależnie od miejsca zamieszkania, każda kobieta i dziewczyna powinna mieć łatwy dostęp do produktów higienicznych i informacji na temat higieny intymnej. Warto pamiętać, że każdy z nas może pomóc w walce z ubóstwem menstruacyjnym. Możemy pomóc finansowo lub poprzez wolontariat w organizacjach, które zajmują się walką z tym problemem, a także zwrócić uwagę na ten problem w naszym otoczeniu, aby podnieść świadomość społeczną.
Zachęcamy wszystkie osoby, które zetknęły się z problemem ubóstwa menstruacyjnego lub chcą pomóc w walce z tym problemem, aby szukały informacji na temat organizacji i instytucji, które z nim walczą oraz aby włączały się w różnego rodzaju akcje i zbiórki na rzecz poprawy sytuacji osób dotkniętych tym problemem.
