Atopowe zapalenie skóry u niemowlaka – co należy wiedzieć?

Atopowe zapalenie skóry, czyli AZS to alergiczna, zapalna choroba skóry, która dotyka nawet między 12% a 24% populacji Europy. Według danych z Polski, dwoje na dziesięć dzieci cierpi na to schorzenie. AZS objawić się może już w niemowlęctwie.

Przyczyny występowania AZS

Bezpośrednią przyczyną chorowania na atopowe zapalenie skóry u większości osób jest podwyższony poziom immunoglobuliny E, czyli przeciwciał klasy IgE. To białko odpowiedzialne za procesy alergiczne; przeciwciała do alergenów z pokarmów jak mąka, białko jajka kurzego czy mleka krowiego, alergenów z powietrza, np. pyłków, roztoczy czy alergenów sierści domowych zwierząt. Choroba jest genetyczna, wynika z nieprawidłowości układu odpornościowego oraz z niewłaściwej budowy naskórka. Ponadto problemy w układach nerwowym i hormonalnym mogą wpływać na zaostrzenie objawów. AZS może być dziedziczny – w przypadku, gdy oboje rodziców choruje na alergię, ryzyko wystąpienia atopowego zapalenia skóry u ich potomka wynosi do 70%.

Objawy AZS u niemowląt

Aby wystąpiły objawy AZS musi pojawić się tzw. czynnik prowokujący. Mogą być nim wspomniane już wyżej alergeny, ale też substancje drażniące skórę jak kosmetyki, proszki do prania czy nawet pot. Także infekcje oraz stres mogą wywołać AZS. U ponad połowy chorych, AZS rozwija się przed 1. rokiem życia. Objawy u niemowlaków obejmują: silny, uporczywy świąd skóry, co przekłada się na niespokojne zachowanie malucha, rozdrażnienie, płacz, problemy ze snem; bardzo suchą skórę; dużą wrażliwość skóry na zewnętrzne czynniki; wysoką skłonność do podrażnień. Do 2. roku życia zmiany skórne najczęściej pojawiają się na twarzy – policzki, czoło, skóra głowy. Wyglądają jak ogniska rumieniowo-wysiękowe lub grudkowe i nie mają regularnego kształtu, są za to symetryczne. Mogą też pojawić się na łokciach i kolanach.

Diagnostyka AZS

Atopowe zapalenie skóry u niemowlaka rozpoznaje się stosując kryteria diagnostyczne Hanifina i Rajki. Lekarz dermatolog musi stwierdzić występowanie objawów lub symptomów, z których u niemowląt najczęściej mamy do czynienia z:

• świądem skóry oraz charakterystycznymi zmianami skórnymi i ich odpowiednim umiejscowieniem,
• przewlekłym i nawrotowym charakterem zapalenia skóry,
• rodzinną skłonnością do atopii,
• suchością skóry i rogowaceniem mieszkowym,
• podwyższonym poziomem IgE w surowicy krwi,
• zapaleniem czerwieni wargowej,
• nawracającym zapalenie spojówek oraz zaciemnieniem okolic oczodołów,
• rumieniem lub zblednięciem twarzy,
• nietolerancją niektórych pokarmów i świądem skóry po ich spożyciu
• białym dermografizm, polegającym na blednięciu skóry po drapaniu, a nie jej zaczerwienieniu.

U niemowląt nie można przeprowadzić punktowych testów skórnych by potwierdzić diagnozę – dopiero u dzieci powyżej 4. roku życia jest to możliwe. Diagnoza lekarska opiera się zatem jedynie na wywiadzie i oględzinach oraz badaniu krwi pod kątem występowania przeciwciał.

Leczenie AZS

W przypadku występowania jedynie swędzenia, leczenie obejmuje podanie leków przeciwhistaminowych. Gdy objawy są o ostrym charakterze i doszło do zakażenia bakteryjnego zmian skórnych, podaje się antybiotyki. Czasem koniecznie jest też miejscowe stosowanie sterydów. Jedną z metod leczenia ciężkich przypadków jest też fototerapia, czyli naświetlanie promieniami UV.

Pielęgnacja skóry to podstawa

Najważniejsze podczas i po skończeniu leczenia AZS, to odpowiednia pielęgnacja skóry maluszka. Tak naprawdę trzeba dbać o skórę dziecka nawet, gdy nie ma już objawów, bo AZS to choroba przewlekła, która może nawracać. A skóra dziecka już zawsze będzie bardzo wrażliwa. Do stosowania zaleca się środki o pH 5,5 – miejscowo kremy, maści, lotiony. W przypadku, gdy występują zmiany skórne, balsamy czy kremy trzeba aplikować kilka razy dziennie. Stosuje się w tym celu tzw. emolienty, które pomagają wytworzyć specjalny film lipidowy na skórze. Do kąpieli także należy dodawać takie emulsje, które złagodzą świąd. Dziecko powinno przebywać w wannie z dodatkiem emulsji przez kwadrans. Po kąpieli trzeba je dokładnie osuszyć, ale nie poprzez pocieranie, a przykładanie ręcznika do skóry. Potem nasmarować kremem, np. Emolium, http://www.emolium.pl/baza-wiedzy/azs/. Pamiętać należy też o odpowiednim ubiorze – przewiewnych, bawełnianych ubraniach oraz praniu ich w proszku bez detergentów.

AZS może towarzyszyć choremu całe życie, to choroba przewlekła. Można jednak z niej wyrosnąć – jeśli objawy pojawiły się u niemowląt, to zazwyczaj koło 5-7. roku życia ustępują.

Źródła:

• http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/skora/jak-pielegnowac-skore-dziecka-z-atopowym-zapaleniem-skory-azs_36655.html
• https://pediatria.mp.pl/choroby/skora/62304,atopowe-zapalenie-skory-azs-u-dzieci