Zapalenie zatok – jak leczyć i unikać powikłań oraz co robić, gdy infekcja wraca?

Zapalenie zatok przynosowych to jedna z najczęstszych przyczyn przedłużającego się kataru, bólu twarzy i uczucia rozpierania w obrębie nosa oraz czoła. W większości przypadków ma charakter ostry i rozwija się w przebiegu infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych. Objawy zwykle ustępują samoistnie, jednak u części pacjentów mogą się nasilać, przedłużać lub nawracać, zwiększając ryzyko powikłań. Kluczowe znaczenie ma właściwe rozpoznanie rodzaju zapalenia zatok oraz wczesne wdrożenie odpowiedniego postępowania.

Czym jest zapalenie zatok i jak je rozpoznać?

Zapalenie zatok przynosowych to stan zapalny błony śluzowej nosa oraz zatok przynosowych. Najczęściej rozwija się w przebiegu infekcji wirusowej, która prowadzi do obrzęku śluzówki, zwężenia ujść zatok oraz zaburzenia odpływu wydzieliny. W efekcie dochodzi do jej zalegania i nasilenia objawów.

O ostrym zapaleniu zatok mówimy wtedy, gdy objawy utrzymują się krócej niż 12 tygodni, a najczęściej trwają od kilku do kilkunastu dni. W większości przypadków mają one charakter wirusowy i nie wymagają antybiotykoterapii.

Do typowych objawów ostrego zapalenia zatok należą:

• niedrożność nosa,
• gęsta wydzielina z nosa (często spływająca po tylnej ścianie gardła),
• ból lub uczucie rozpierania w obrębie twarzy (czoło, policzki, nasada nosa),
• osłabienie węchu,
• uczucie ucisku nasilające się przy pochylaniu głowy.

O zapaleniu zatok pacjenci zaczynają myśleć dopiero wtedy, gdy dolegliwości utrzymują się u nich dłużej niż kilka dni, nasilają się po początkowej poprawie lub towarzyszy im wyraźny ból twarzy i uczucie zatkania nosa.

Jakie powikłania mogą wystąpić przy zapaleniu zatok?

Ostre zapalenie zatok w większości przypadków ustępuje samoistnie i nie prowadzi do powikłań. Zdarza się jednak, że objawy utrzymują się dłużej niż typowe przeziębienie lub dochodzi do ich ponownego nasilenia po początkowej poprawie. W takich sytuacjach choroba może mieć przedłużony przebieg albo nawracać.

Do częstszych następstw należą:

• przedłużające się utrzymywanie dolegliwości powyżej 10-14 dni,
• tzw. „podwójne pogorszenie” – nasilenie objawów po kilku dniach poprawy,
• nawracające epizody zapalenia zatok w krótkim czasie,
• przejściowe zaburzenia węchu utrzymujące się po ustąpieniu innych objawów.

Znacznie rzadziej dochodzi do powikłań obejmujących struktury sąsiadujące z zatokami, takie jak oczodół lub struktury wewnątrzczaszkowe. W takich sytuacjach mogą pojawić się objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji lekarskiej, m.in.:

• silny, narastający, jednostronny ból twarzy lub oka,
• obrzęk powieki lub okolicy oczodołu,
• pogorszenie widzenia lub podwójne widzenie,
• wysoka gorączka utrzymująca się mimo leczenia objawowego,
• nasilony ból głowy inny niż dotychczasowy,
• sztywność karku lub zaburzenia świadomości.

Sinupret w leczeniu zapalenia zatok

W przypadku ostrego niepowikłanego zapalenia zatok przynosowych u dorosłych zastosowanie znajduje Sinupret^® extract – lek roślinny zawierający suchy wyciąg złożony z pięciu roślin leczniczych: korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego oraz ziela werbeny. Mechanizm działania obejmuje m.in. wpływ na transport anionów chlorkowych oraz zwiększenie częstotliwości ruchu rzęsek nabłonka oddechowego, co wiąże się z usprawnieniem mechanizmu oczyszczania śluzowo-rzęskowego [1].

Sinupret^® tabletki drażowane zawierają kompozycję pięciu roślin leczniczych w postaci  surowców sproszkowanych i są stosowane w przewlekłych stanach zapalnych zatok u dorosłych oraz w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok u dzieci od 6. roku życia [2]. Sinupret^® krople doustne zawierają kompozycję pięciu roślin leczniczych w postaci płynnej i mają ten sam zakres stosowania, co tabletki [3].

Działanie tabletek drażowanych i kropli doustnych obejmuje wpływ na właściwości wydzieliny w drogach oddechowych i wspieranie jej transportu (działanie sekretolityczne) oraz wpływ na mechanizm oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Obydwa leki mają także działanie przeciwzapalne potwierdzone w badaniach przedklinicznych [2,3].

Profilaktyka i unikanie infekcji zatok

Nawracającym zapaleniom zatok sprzyjają przewlekły obrzęk błony śluzowej nosa, częste infekcje wirusowe, nieleczony alergiczny nieżyt nosa, dym tytoniowy czy suche powietrze w pomieszczeniach. Profilaktyka polega więc przede wszystkim na dbaniu o prawidłową drożność nosa i sprawne działanie mechanizmu oczyszczania śluzowo-rzęskowego, który odpowiada za usuwanie drobnoustrojów i zanieczyszczeń z dróg oddechowych.

W codziennej praktyce pomocne mogą być:

• regularne płukanie nosa roztworami soli fizjologicznej lub hipertonicznej, szczególnie w sezonie infekcyjnym i w okresach nasilonych objawów alergii,
• utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza w domu (ok. 40-60%), zwłaszcza zimą, gdy ogrzewanie wysusza śluzówkę,
• unikanie dymu tytoniowego oraz silnych zanieczyszczeń powietrza,
• leczenie i kontrola alergicznego nieżytu nosa, który zwiększa ryzyko zaburzeń drenażu zatok,
• dbanie o odporność poprzez sen, zbilansowaną dietę i umiarkowaną aktywność fizyczną,
• nielekceważenie przedłużających się objawów infekcji – jeśli katar i niedrożność nosa utrzymują się dłużej niż 7-10 dni lub nasilają się, warto skonsultować się z lekarzem.

Zapalenie zatok w większości przypadków ma przebieg łagodny, jednak nieleczone lub bagatelizowane dolegliwości mogą prowadzić do nawrotów i pogorszenia jakości życia. Świadome reagowanie na pierwsze objawy, właściwa higiena nosa oraz odpowiednio dobrane leczenie pozwalają skrócić czas trwania infekcji i zmniejszyć ryzyko powikłań.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret extract

[2] Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret, tabletki drażowane

[3] Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret, krople doustne

Nazwa produktu leczniczego: Sinupret extract, tabletki drażowane. Skład: 1 tabletka drażowana zawiera 160 mg suchego wyciągu złożonego z korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego, ziela werbeny. Postać farmaceutyczna: Tabletka drażowana. Wskazania do stosowania: Roślinny produkt leczniczy wskazany do stosowania u dorosłych w leczeniu ostrych niepowikłanych stanów zapalnych zatok przynosowych (ostrego niepowikłanego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych) z objawami takimi jak katar, niedrożność nosa, ból głowy, ból lub uczucie rozpierania twarzy. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa

Nazwa produktu leczniczego: Sinupret, tabletki drażowane. Produkt złożony. Postać farmaceutyczna: tabletki drażowane. Wskazania: Wspomagająco w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok. Produkt roślinny jest przeznaczony do tradycyjnego stosowania w wymienionych wskazaniach i jego skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa

Nazwa produktu leczniczego: Sinupret, krople doustne, roztwór. Skład: 100 ml kropli zawiera 100 ml wyciągu składającego się z: korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka z kielichem, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego, ziela werbeny. Produkt leczniczy zawiera 19% (v/v) etanolu. Postać farmaceutyczna: Krople doustne, roztwór. Wskazania do stosowania: Wspomagająco w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok. Produkt jest przeznaczony do tradycyjnego stosowania w wymienionych wskazaniach i jego skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa