Zaburzenia układu odpornościowego a niepłodność
Czasem zdarza się, że nieprawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny (odpornościowy) atakuje, a następnie niszczy komórki rozrodcze, uznając je niesłusznie za zagrożenie dla organizmu. „Mechanizm działania przypomina nieco przebieg reakcji alergicznej, mianowicie układ odpornościowy wytwarza przeciwciała i zaczyna zwalczać „intruza”, mimo iż nie ma ku temu realnych podstaw”, mówi
dr n. med. Patrycja Sodowska, specjalista ginekolog – położnik z kliniki leczenia niepłodności InviMed w Katowicach.
Nie sposób stwierdzić tego metodą obserwacji ani podczas wywiadu lekarskiego, dlatego przy trudnościach z poczęciem dziecka i donoszeniem ciąży warto skorzystać z badań diagnostycznych nakierowanych na ewentualne przyczyny immunologiczne niepłodności. Jednym z nich jest test PCT, czyli badanie śluzu szyjkowego po stosunku.
PCT – test po współżyciu
Badanie wykonuje się po badaniu nasienia u partnera kobiety, które dostarcza konkretnych informacji na temat jakości ejakulatu, tzn. liczby plemników, ich ruchliwości itp.
Analiza śluzu szyjkowego przeprowadzana jest po sześciu-dwunastu godzinach od zbliżenia i ma na celu określenie stopnia przenikania plemników przez śluz oraz ich aktywności. Wynik prawidłowy to przynajmniej sześć żywych i aktywnych plemników w próbce śluzu oglądanej pod mikroskopem. Brak aktywnych plemników daje wynik nieprawidłowy, natomiast obecność plemników nieruchomych sugeruje, że zostały one zniszczone przez układ immunologiczny pacjentki.
Diagnostyka niepłodności – badania na obecność przeciwciał
Nawracające poronienia i nieudane próby zajścia w ciążę (także z pomocą in vitro) to nie jedyne sytuacje, w których badania immunologiczne mogą przynieść odpowiedzi na ważne pytania. Wskazaniami do przeprowadzenia testów są także powikłania ciążowe związane z łożyskiem (np. stan przedrzucawkowy), choroby tarczycy oraz zaburzenia immunologiczne.
Przy podejrzeniu niewłaściwej odpowiedzi immunologicznej organizmu na komórki rozrodcze lub zarodek wykonuje się następujące badania:
- immunofenotyp reprodukcyjny (Reproductive Immunophenotype, RIP) – test służy do pomiaru procentowego udziału limfocytów (białych krwinek) we krwi; limfocyty to najważniejsze z komórek układu odpornościowego, a ich podwyższone stężenie we krwi może oznaczać nieprawidłową reakcję organizmu na zagnieżdżający się embrion;
- test na obecność przeciwciał antyfosfolipidowych (APA) – gdy przeciwciała tego typu znajdują się w krwiobiegu, zwiększają ryzyko poronienia lub powstania skrzepu krwi;
- test wykrywający przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) – przeciwciała występują w przebiegu chorób o podłożu immunologicznym (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń), ponadto mogą doprowadzić do stanu zapalnego w macicy w trakcie implantacji zarodka; kobiety, u których stwierdzono wysoki poziom przeciwciał ANA mają na ogół mniejsze szanse na zajście w ciążę i donoszenie jej do terminu porodu, ale dzięki podjęciu leczenia rokowania ulegają poprawie;
- badanie w kierunku anty-TPO i anty-TG – test pomaga w zdiagnozowaniu schorzeń autoimmunologicznych gruczołu tarczycy, które przyczyniają się do spadku płodności u kobiet; wyrównanie zaburzeń hormonalnych to podstawa przed podjęciem starań o ciążę;
- test na obecność przeciwciał przeciwjajnikowych (AOA) – wysokie stężenie przeciwciał występuje u kobiet dotkniętych endometriozą, przedwczesnym wygaśnięciem czynności jajników oraz zespołem policystycznych jajników; pacjentki z podwyższonym poziomem przeciwciał AOA słabiej reagują na stymulację jajnikową;
- badanie na obecność przeciwciał przeciwplemnikowych u kobiety – przeciwciała te mogą uszkadzać lub niszczyć plemniki, powodując spadek jakości i liczby plemników zdolnych do zapłodnienia komórki jajowej.
Ustalenie przyczyny trudności z zajściem w ciążę to pierwszy krok do doboru właściwej metody leczenia i poprawy szans na dziecko. Badania immunologiczne dostarczają wielu cennych informacji o stanie zdrowia i czasem bywają kluczem do rozwiązania problemu niepłodności.
Zobacz również
