Małgorzata Stawiak-Ososińska: „Ponętna, uległa, akuratna… Ideał i wizerunek kobiety polskiej pierwszej połowy XIX wieku w świetle ówczesnych poradników”
Na rynku księgarskim aż się roi od książek poświęconych współczesnej kobiecie – jest to zarówno literatura piękna, jak i pozycje z dziedziny psychologii, socjologii czy nauk pokrewnych. Modna od lat 90. w Polsce tematyka feministyczna spowodowała, że kobieta przełomu XX i XXI wieku nie ma już przed czytelnikiem żadnych tajemnic… Tym bardziej cenna jest prezentowana książka, odnosząca się do naszych poprzedniczek, żyjących o kilkanaście pokoleń wstecz, w mało dla nich romantycznej, jak się okazuje, dobie romantyzmu.
Autorka dzieli swą pracę na pięć rozdziałów, w których wnikliwie omawia następujące zagadnienia: życie rodzinne kobiet z różnych warstw społecznych, ich wychowanie, edukację oraz pracę zawodową i działalność społeczno-patriotyczną.
Moją uwagę przykuł zwłaszcza rozdział drugi, w którym autorka prezentuje elementy składające się na społeczne postrzeganie kobiety, a więc cechy pożądane i niepożądane, ubiór, zachowanie wobec mężczyzn i praktyki religijne. W kolejnych analizuje różne życiowe role kobiety, m.in.: matki, córki, żony, i gospodyni. Nie pomija tematyki ważnej dla kobiet już wówczas, czyli troski o higienę, zdrowie i urodę. Ostatni rozdział jest poświęcony różnym formom edukacji kobiet w XIX wieku – w domu i na pensji.
Podstawą tych rozważań są poradniki, które już wówczas były poczytnymi lekturami każdej kobiety. To z nich czerpano wiedzę na temat zasad savoir-vivre’u i tajników dobrego prowadzenia domu. Celem życia kobiety była bowiem opieka nad domowym ogniskiem, a więc pozostawanie w cieniu mężczyzny i wspieranie go w codziennym życiu.
Autorka często podpiera swe tezy konkretnymi przykładami z tych tekstów źródłowych epoki, oddając w ten sposób również jej klimat. Książka jest napisana bardzo przejrzyście, a jej język jest przystępny dla przeciętnego odbiorcy. Uporządkowanie tematyczne treści ułatwia lekturę. Monografię ubarwia aneks, zawierający wierszowane porady dla kobiet powstałe w XIX wieku – miejscami zabawne w odbiorze współczesnego czytelnika.
Jest to cenna pozycja naukowa, ale polecam ją również czytelnikom spoza środowiska akademickiego, zainteresowanych historią emancypacji kobiet, która rozpoczęła się właśnie w początkach XIX wieku. Każda z nas znajdzie tu coś dla siebie i przekona się, że życie kobiety w każdej epoce było wypełnione głównie pracą i poświęceniem dla rodziny. Na pewno po tej lekturze docenimy dzisiejsze zdobycze feminizmu i skok cywilizacyjny w pozycji kobiety w społeczeństwie.
Aneta K.
Książkę poleca Wydawnictwo IMPULS – można kupić ją tutaj:
http://www.impulsoficyna.com.pl/index.php?cat=wyszukaj_op&pagin=0&id=896#wiecej
Dziękujemy Wydawnictwu za włączenie się do naszej akcji i przekazanie egzemplarza do recenzji –
Redakcja
