Gardioza (inaczej lamblioza), to jedna i ta sama choroba dotykająca każdego przedszkolaka, zmora dzieci i ich rodziców. Długotrwała i trudna do zdiagnozowania.
W 90% przypadków przebiega bezobjawowo, chorzy nie nie skarżą się na żadne dolegliwości i nie zdają sobie sprawy, że w ich jelicie cienkim (głównie w dwunastnicy, czasem w pęcherzyku żółciowym i drogach żółciowych) zagnieździły się pasożyty.
Giardia intestinalis należy do wiciowców, co ciekawe jest pierwszym pierwotniakiem pasożytniczym zaobserwowanym pod mikroskopem. Występuje pod postacią trofozoitu oraz cyst. Te pierwsze formy najczęściej można spotkać w pęcherzyku i drogach żółciowych oraz przewodach trzustkowych i wyrostku robaczkowym. Cysty pojawiają się w kale chorej osoby już po 6-15 dniach od zarażenia, są wydalane nieregularnie w bardzo różnej ilości (od ilości znikomej do kilku tysięcy na 1g kału). U wielu osób inwazja pasożytów znika po kilku miesiącach, czasami utrzymuje się latami. Przewlekłemu zarażeniu sprzyja dieta bogata w węglowodany (słodycze, jasne pieczywo, makarony) oraz zmiana struktury kosmków jelitowych (niedostateczna flora jelitowa, zespół złego wchłaniania, zakażenia bakteryjne i wirusowe).
W Polsce zaledwie 10 % wszystkich przypadków przebiega z objawami, a ich nasilenie zależy od indywidualnych 
predyspozycji chorego. Dolegliwości są mało charakterystyczne, nie pojawiają się systematycznie i dlatego też są trudne do diagnozy. W objawach dominuje biegunka (stolce są gąbczaste, jasna, z niestrawionymi resztkami pokarmu), towarzyszy jej osłabienie, utrata masy ciała, bóle brzucha i wzdęcia. U dzieci powinien nas zaniepokoić nieposkromiony apetyt na słodycze.
Szacuje się, że w Polsce 3% społeczeństwa jest zarażonych pasożytem Giardia, na świecie jest to ok. 7% odsetek ten jest jednak wyższy w szpitalach, przedszkolach czy internatach) – w tych miejscach lamblioza może występować nawet w postaci epidemii.
Lamblioza jest chorobą brudnych rąk – rozprzestrzenia się poprzez wspólne zabawki np. w przedszkolu (brane do rąk i do ust), spożywanie niemytych owoców, warzyw lub picie nieprzygotowanej wody. Cysty Giardii mogą przetrwać w wodzie nawet 3 miesiące, są oporne na chlor! Pośrednio możemy się również zarazić poprzez kał niektórych ssaków i ludzi roznoszony np. przez muchy lub leżący na trawniku czy w piaskownicy dziecięcej.
Chorobę diagnozuje się przez badanie kału lub treści dwunastniczej. Optymalnie jest pobrać próbkę kału trzykrotnie – zwiększa to trafność diagnozy aż do 90%. o dawce luku i jego rodzaju decyduje lekarz, kuracja trwa trzy dni. Nie warto przeprowadzać jej na własną rękę, gdyż leki te bardzo obciążają wątrobę i jeśli nie ma bezwzględnych wskazań, lambliozy się nie leczy.
Po 2 tygodniach od kuracji należy powtórzyć badanie kału, w razie dalszej obecności pasożytów konieczne jest powtórzenie leczenie przy zastosowaniu innego leku.
Pomocna w walce z lambliozą może być również dieta. Jednak, tak samo jak w przypadku owsicy ma ona znaczenie jedynie pomocnicze. Dieta powinna być pozbawiona węglowodanów prostych, czyli przede wszystkim cukru pod każdą postacią oraz słodyczy. Cukier jest bowiem doskonałym pokarmem dla lambli.
Warto podkreślić, że mleko kobiece zawiera wolne kwasy tłuszczowe cytotoksyczne dla Giardia – zatem niemowlęta karmione naturalnie są w naturalny sposób chronione przed zarażeniem.
Porady na co dzień:
1. stanowczo egzekwuj od dziecka i pozostałych domowników dokładne mycie rąk przed jedzeniem, po wyjściu z toalety, po zabawie w piaskownicy czy ze zwierzętami
2. myj owoce i warzywa pod bieżącą wodą, także te, które będą obierane przed spożyciem
3. nie pij wody z nieznanego źródła
4. dbaj o czystość w toalecie
5. często zmieniaj pościel, ręczniki i myjki/gąbki do mycia ciała.
Justyna Marszałkowska-Jakubik – dietetyk medyczny, spec. ds. zdrowia publicznego
