Co dodać do kawy, żeby była zdrowsza? Dietetyk kliniczny wyjaśnia

Przez lata pracy w gabinecie zauważyłam jedną rzecz: kawa sama w sobie rzadko jest problemem. Problemem jest to, jak ją pijemy. Bo kawa może być albo napojem, który podkręca kortyzol, podrażnia żołądek i powoduje spadki energii… albo funkcjonalnym elementem diety, który wspiera koncentrację, metabolizm i pracę jelit.

Różnica często tkwi w dodatkach. I nie mam na myśli syropów czy cukru. Mam na myśli przyprawy i naturalne składniki, które od lat wykorzystuję zarówno u siebie, jak i u pacjentów.

Kakao – polifenolowa tarcza dla układu nerwowego

Prawdziwe, niesłodzone kakao to jedno z najbogatszych źródeł polifenoli w diecie. Zawiera m.in. flawonoidy, które:

• wspierają funkcje poznawcze,

• poprawiają przepływ krwi w mózgu,

• działają przeciwzapalnie.

Dodatkowo kakao dostarcza magnezu, który częściowo równoważy pobudzające działanie kofeiny. W praktyce oznacza to mniej „drżenia”, mniej niepokoju i bardziej stabilną energię po kawie.

Cynamon – regulacja glukozy i insuliny

Cynamon (szczególnie cejloński) to przyprawa, którą polecam osobom:

• z insulinoopornością,

• z tendencją do hipoglikemii reaktywnej,

• odczuwającym „zjazd” energetyczny po kawie.

Związki zawarte w cynamonie poprawiają wrażliwość insulinową i spowalniają opróżnianie żołądka. Dzięki temu kofeina działa łagodniej, a poziom energii utrzymuje się dłużej.

Goździki – naturalne wsparcie przeciwzapalne

Goździki są niezwykle bogate w eugenol – związek o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym i antyoksydacyjnym.
W kawie:

• zmniejszają jej potencjalnie drażniące działanie na śluzówkę żołądka,

• wspierają mikrobiotę jamy ustnej,

• poprawiają trawienie.

To jeden z najbardziej niedocenianych dodatków, a jednocześnie jeden z najsilniejszych.

Anyż – ulga dla jelit i układu trawiennego

Anyż działa rozkurczowo, wiatropędnie i łagodząco na przewód pokarmowy. Polecam go osobom, które po kawie odczuwają:

• wzdęcia,

• napięcie brzucha,

• dyskomfort jelitowy.

Dodatek anyżu może sprawić, że kawa przestaje być „ciężka” dla układu pokarmowego.

Miód – fakty zamiast mitów

Wbrew obiegowym opiniom, miód dodany do ciepłego napoju nie staje się toksyczny ani „bezwartościowy”. Owszem, wysoka temperatura może obniżać aktywność niektórych enzymów, ale:

• polifenole i związki antyoksydacyjne pozostają aktywne,

• miód nadal wykazuje działanie przeciwbakteryjne i prebiotyczne.

Kluczowe jest ilość i kontekst. Niewielka ilość miodu w kawie może:

• łagodzić jej kwasowość,

• wspierać florę jelitową,

• dostarczać naturalnych związków bioaktywnych.

Dlaczego to ma znaczenie w praktyce klinicznej

Kawa pitya „na czczo i byle jak” często nasila problemy hormonalne, jelitowe i stresowe. Kawa z odpowiednimi dodatkami:

• stabilizuje odpowiedź organizmu na kofeinę,

• zmniejsza wyrzut kortyzolu,

• poprawia tolerancję przewodu pokarmowego.

To drobna zmiana, ale jej wpływ widzę regularnie u pacjentów.

Jak piję kawę jako dietetyk

Najczęściej wybieram kawę z kakao i cynamonem albo espresso z dodatkiem goździków. Nie traktuję tego jak „triku”, tylko jak świadome narzędzie żywieniowe.

Bo kawa nie musi być ani wrogiem zdrowia, ani pustym rytuałem. Może być funkcjonalnym elementem diety — jeśli wiemy, jak ją mądrze skomponować.

Tekst przygotowany we współpracy z:
mgr Iwoną Kowalską, dietetykiem klinicznym, specjalistka w zakresie żywienia probiotycznego i zdrowia jelit