Magdalena Kędzierska-Zaporowska: Ołowiana profesor. Historia odwagi silniejszej niż system
dodał: Marta Dudzińska
Najbardziej poruszające historie nie opowiadają wyłącznie o wyjątkowych ludziach. Opowiadają również o świecie, który długo nie chciał ich słuchać. „Ołowiana profesor” Magdaleny Kędzierskiej-Zaporowskiej to właśnie taka opowieść – o kobiecie, która zamiast pogodzić się z wygodnym milczeniem, wybrała odpowiedzialność. Nie dlatego, że była wolna od lęku. Dlatego, że czyjeś zdrowie okazało się ważniejsze od własnego bezpieczeństwa.
To książka, której ciężar nie wynika z dramatycznych scen, lecz z prawdziwości doświadczeń wpisanych w historię Górnego Śląska. Autorka prowadzi czytelnika przez kolejne dekady XX wieku, pokazując, że odwaga rzadko rodzi się nagle. Częściej dojrzewa przez lata – w rodzinnych wartościach, pamięci o wcześniejszych pokoleniach i przekonaniu, że wobec krzywdy nie można pozostać obojętnym. Dzięki temu postać prof. Bożeny Hager-Małeckiej nie sprawia wrażenia pomnikowej bohaterki. Jest człowiekiem, którego charakter ukształtowała historia znacznie wcześniej, zanim przyszło zmierzyć się z największą próbą.
Szczególnie mocno wybrzmiewa tutaj motyw odpowiedzialności lekarza. Medycyna nie zostaje sprowadzona do gabinetów, diagnoz i procedur. Staje się wyborem moralnym. W chwili, gdy odkrycie prawdy oznacza wejście w konflikt z systemem chroniącym przemysł i polityczny spokój, wiedza przestaje być jedynie kompetencją. Zamienia się w zobowiązanie. To właśnie ta perspektywa wydaje się najbardziej poruszająca – świadomość, że czasem największym ciężarem nie jest samo odkrycie zagrożenia, lecz decyzja, co zrobić z tą wiedzą później.
Historia „ołowianych dzieci” z katowickich Szopienic od lat pozostaje jednym z najbardziej przejmujących rozdziałów powojennego Śląska. Książka nie ogranicza się jednak do przypomnienia znanego problemu środowiskowego. Rozszerza perspektywę o losy rodziny Hagerów, pokazując, że indywidualna odwaga wyrasta z doświadczeń przekazywanych między pokoleniami. Powstania śląskie, wojna i powojenna rzeczywistość nie stanowią tu jedynie historycznego tła. Tworzą grunt, na którym dojrzewa postawa gotowa zapłacić wysoką cenę za wierność własnym przekonaniom.
Warto docenić również sam kierunek, jaki wybiera Magdalena Kędzierska-Zaporowska. Zamiast budować sensacyjną opowieść o konflikcie jednostki z władzą, proponuje spojrzenie bardziej ludzkie. Interesuje ją nie tylko moment, w którym bohaterka podejmuje odważną decyzję, ale także droga prowadząca do tego wyboru. Dzięki temu opowieść nie zamyka się w formule kroniki wydarzeń. Staje się opowieścią o charakterze – o tym, jak codzienne wybory przygotowują człowieka do tych najtrudniejszych.
Jest w tej historii również coś wyjątkowo aktualnego. Choć opisuje wydarzenia sprzed kilkudziesięciu lat, prowokuje pytania, które nie straciły znaczenia. Czy prawda zawsze przebija się sama? Czy wiedza wystarcza, by zmienić rzeczywistość? I czy odwaga jednostki rzeczywiście potrafi wpłynąć na los tysięcy ludzi? Takie pytania sprawiają, że książka wykracza poza ramy klasycznej biografii. Dotyka spraw, które pozostają żywe niezależnie od epoki.
„Ołowiana profesor” to jedna z tych książek, które przywracają należne miejsce osobom pozostającym przez lata poza głównym nurtem zbiorowej pamięci. To nie tylko opowieść o wybitnej pediatrze, ale także o odpowiedzialności, która nie kończy się wraz z postawieniem diagnozy. Są ludzie, którzy zapisują się w historii wielkimi przemówieniami. Są też tacy, którzy zapisują się w niej dlatego, że nie odwrócili wzroku wtedy, gdy inni woleli nie widzieć. I właśnie takie historie najdłużej zostają z czytelnikiem.
Od Wydawcy:
Porywająca opowieść o kobiecie, która ocaliła tysiące dzieci
Kiedy jako pierwsza zdiagnozowała ołowicę wśród śląskich dzieci, wiedziała, że tej informacji nie wolno zamknąć w czterech ścianach gabinetu. Stając przed wyzwaniem losu, miała tylko jedno wyjście: podjąć działanie, nawet jeśli oznaczało to konfrontację z systemem, który za wszelką cenę starał się chronić przemysł, miejsca pracy i pozorny spokój obywateli.
To powieść o niezłomności i odwadze, a przede wszystkim o odpowiedzialności za drugiego człowieka. Fabuła zaczyna się w czasie powstań śląskich, a potem wkracza w brutalną rzeczywistość wojenną i lata PRL-u. Bez poznania historii rodziny Hagerów i Górnego Śląska trudno bowiem zrozumieć, skąd wzięła się bezkompromisowość „ołowianej profesor” w walce o zdrowie i życie najmłodszych pacjentów.
Prof. Bożena Hager-Małecka – jedna z najwybitniejszych pediatrów w historii Polski – zasługuje na prawdę, a jej niezwykłe życie na własną opowieść.
Prawdy, która jest ciekawsza niż nawet najlepszy serial, nie warto ukrywać.
prof. Bożena Hager-Małecka (1921-2016) – wybitna polska pediatra, wieloletnia kierowniczka Katedry i Kliniki Pediatrii Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu. Jej zainteresowania naukowe obejmowały m.in. immunologię kliniczną i gruźlicę. Pracowała nad projektem stworzenia modelowego szpitala dziecięcego. Doprowadziła w 1987 roku do utworzenia w Śląskim Centrum Pediatrii Oddziału Dializ dla Dzieci oraz Oddziału Dziennej Resocjalizacji i Rewalidacji dla dzieci z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. Przyczyniła się do rozwoju nowoczesnego systemu opieki pediatrycznej w Polsce.
Po roku 1974, kiedy to zdiagnozowała ołowicę u dzieci z katowickich Szopienic, rozpoczęła działania na rzecz ochrony środowiska na terenach przemysłowych. Posłanka na Sejm PRL w latach 1976-1989, uczestniczka obrad Okrągłego Stołu.
Historia Bożeny Hager-Małeckiej jak i całej rodziny Hagerów to fascynująca podróż przez zawiłe losy polskiej inteligencji na Śląsku – ziemi od pokoleń rozdzieranej przez polski i niemiecki żywioł. Dramaty powstań, okrucieństwo wojny, okupacja i powojenna rzeczywistość nie zdołały ich złamać. Przeciwnie – te najtrudniejsze doświadczenia oraz konsekwentne wychowanie w głębokim poczuciu odpowiedzialności za drugiego człowieka ukształtowały pokolenia gotowe do największych poświęceń. To dziedzictwo zaowocowało w pełni w życiu mojej babci. Kiedy odkryła wstrząsającą prawdę o „ołowianych dzieciach” z Szopienic, nie wahała się ani chwili. Zaryzykowała wszystko, co miała – karierę, bezpieczeństwo i pozycję – aby stanąć po stronie najsłabszych. Dzięki tej książce mogą Państwo poznać jej prawdziwą historię. [Stanisław Torbus, wnuk prof. Bożeny Hager-Małeckiej]
Magdalena Kędzierska-Zaporowska – redaktorka współpracująca z największymi polskimi wydawnictwami, autorka ponad 20 książek dla dzieci i dorosłych, w tym bestsellerowej biografii Krzysztofa Respondka Taki świat kupiłem. Tarnogórzanka mieszkająca w Krakowie.
