Cate Osborn i Erik Gude: ADHD. Jak skutecznie wspierać swój mózg? – poradnik bez oceniania i pustych rad
dodał: Marta Dudzińska
Najłatwiej powiedzieć: „trzeba się lepiej zorganizować”. Wstać wcześniej. Zapisać wszystko w kalendarzu. Nie odkładać na później. Bardziej się skupić. Tyle że dla osoby z ADHD podobne rady potrafią być równie użyteczne jak instrukcja obsługi samochodu dla kogoś, kto właśnie stoi przed zepsutym silnikiem. Problem nie zawsze polega na braku chęci. Czasami chodzi o to, że sposób, w jaki działa mózg, wymaga zupełnie innych narzędzi. I właśnie od tego punktu wychodzą Cate Osborn i Erik Gude w książce „ADHD. Jak skutecznie wspierać swój mózg?”.
To poradnik, który bardzo świadomie nie próbuje zawstydzać czytelnika. Nie ma tu tonu nauczyciela poprawiającego ucznia ani kolejnej listy rzeczy, które „wystarczy” zacząć robić. Zamiast tego pojawia się znacznie bardziej interesujące pytanie: skoro pewne sposoby działania nie przynoszą efektu, to może problemem nie jest człowiek, tylko niedopasowany system? Autorzy nie proponują więc walki z własnym mózgiem. Zachęcają raczej do poznania jego mechanizmów i budowania codzienności tak, aby nie wymagała nieustannego funkcjonowania pod prąd.
To podejście wynika również z ich osobistych doświadczeń. Cate Osborn została zdiagnozowana jako osoba dorosła, po okresie, w którym rzeczy wcześniej wykonywane bez większego problemu zaczęły nagle wymykać się spod kontroli. Erik Gude otrzymał diagnozę jeszcze jako nastolatek, ale również potrzebował czasu, by zrozumieć, jak szeroko ADHD wpływa na jego życie. Ich książka nie jest więc napisana z perspektywy obserwatora stojącego obok. To rozmowa ludzi, którzy znają temat nie tylko z literatury, lecz także z własnej codzienności.
I chyba właśnie dlatego czyta się ją inaczej niż wiele poradników psychologicznych. Forma została podporządkowana osobom, do których książka jest skierowana. Krótkie fragmenty, pytania i odpowiedzi, wyjaśnienia pojęć, komentarze ekspertów, historie innych osób – zamiast wielkich bloków tekstu powstaje książka, którą można czytać fragmentami, przeskakiwać, odkładać i wracać do niej wtedy, kiedy pojawia się konkretna potrzeba. I właśnie tę konstrukcję można wymienić jako jeden z największych walorów publikacji.
Autorzy nie ograniczają ADHD do problemu z koncentracją. Zaglądają tam, gdzie zwykle kończą się uproszczone poradniki: do pracy, organizacji czasu, relacji, bliskości, prowadzenia domu, diagnozy, leczenia, poczucia własnej wartości, a nawet do pytania, co właściwie oznacza życie z ADHD w dorosłości. Pojawiają się pytania, które dobrze pokazują ten zakres: czy leki odbierają kreatywność, dlaczego można tracić wątek podczas rozmowy, co dzieje się z koncentracją podczas seksu, czy z ADHD można „wyrosnąć” i jakie środowisko pracy może być bardziej przyjazne. To nie są pytania z kategorii podręcznikowych. Są za to bardzo codzienne.
Szczególnie dobrze wypada część poświęcona temu, co dzieje się pomiędzy człowiekiem a światem, który został zaprojektowany przede wszystkim dla osób neurotypowych. W takim ujęciu organizacja nie staje się sprawdzianem charakteru, a zapominanie nie musi automatycznie oznaczać lekceważenia innych. Można szukać zewnętrznych podpórek, zmieniać sposób wykonywania zadań, korzystać z pomocy, upraszczać pewne czynności. To pozornie niewielka zmiana perspektywy, ale właśnie ona może przynieść największą ulgę: nie trzeba za każdym razem udowadniać sobie, że da się zrobić wszystko dokładnie tak jak inni.
Jednocześnie „ADHD. Jak skutecznie wspierać swój mózg?” nie jest książką, która powinna zastępować wiedzę medyczną czy specjalistyczną diagnozę. I tutaj pojawia się jej najbardziej interesujące ograniczenie. Autorzy przedstawiają stosunkowo niewiele nauki, opierając się mocniej na doświadczeniach własnych i społeczności. Ich ambicja jest inna: sprawić, żeby wiedza o ADHD przestała być czymś odległym, chłodnym i trudnym do przełożenia na zwyczajny wtorek rano. Dlatego pojawiają się przykłady, rozmowy, doświadczenia innych osób i konkretne strategie. I właśnie ta przystępność jest dla wielu czytelników kluczowa. Książka ma być użyteczna, a nie imponować liczbą stron poświęconych terminologii. Można próbować różnych rozwiązań i część z nich odrzucić. I ta zgoda na indywidualność sprawia, że poradnik nie brzmi jak kolejny zestaw uniwersalnych recept.
„ADHD. Jak skutecznie wspierać swój mózg?” to poradnik, który nie mówi: „napraw siebie”. Mówi raczej: sprawdź, czego potrzebujesz, i zbuduj sobie warunki, w których łatwiej będzie ci działać. Niby niewiele, a jednak między tymi dwoma zdaniami znajduje się ogromna różnica. Pierwsze zakłada, że człowiek jest problemem. Drugie – że można poszukać lepszego sposobu życia z własnym mózgiem. I właśnie dlatego poradnik może okazać się wartościową lekturą nie tylko dla osób świeżo po diagnozie, lecz także dla tych, którzy chcą wreszcie przestać traktować codzienne trudności jak dowód własnych niedoskonałości.
Od Wydawcy:
Czy lekarstwa na ADHD odbiorą mi kreatywność?
Dlaczego tracę wątek w połowie rozmowy?
Rozpraszam się w czasie seksu – co mogę z tym zrobić?
Czy z ADHD da się wyrosnąć?
Jakie są dobre i złe zawody dla osób z ADHD?
Erik Gude i Cate Osborn, prowadzący podcast o życiu z ADHD, odpowiadają na każde z tych pytań. Zamiast ogólnych rad, oferują praktyczne strategie i sprawdzone rozwiązania. Każda strona tej książki została zaprojektowana z myślą o twoich potrzebach: zamiast długich bloków tekstu znajdziesz tu wiedzę podaną w lekki i przejrzysty sposób.
Ten oparty na rzetelnej wiedzy i wieloletnim doświadczeniu autorów poradnik pomoże ci zrozumieć, jak działa twój umysł, zapanować nad codziennymi wyzwaniami, a także na nowo zbudować relacje zarówno z innymi ludźmi, jak i z samym sobą.
