Smartwatch podpowiada, jak żyć. Czy zaczynamy obsesyjnie kontrolować zdrowie?

Jeszcze kilka lat temu wystarczało nam, że czuliśmy się dobrze. Dziś wiele osób chce wiedzieć, ile dokładnie spało, jaki miało poziom stresu, tętno spoczynkowe, temperaturę ciała, liczbę kroków i jakość regeneracji. Smartwatch albo inteligentny pierścień potrafi zamienić zwykłą noc w zestaw wykresów, liczb i kolorowych wskaźników. Z jednej strony daje poczucie kontroli, z drugiej może sprawić, że zaczynamy obserwować własne ciało niemal bez przerwy. I pojawia się pytanie: czy naprawdę jesteśmy zdrowsi, kiedy wiemy o sobie coraz więcej?

Ciało przestało być czymś, co po prostu czujemy

Budząc się rano, coraz częściej nie pytamy najpierw siebie: „Jak się czuję?”, lecz spoglądamy na ekran. Urządzenie informuje nas, czy noc była regenerująca, ile mieliśmy snu głębokiego i jak wyglądało tętno. Jeśli wynik jest dobry, dzień zaczyna się spokojniej. Jeśli jest gorszy, możemy poczuć zmęczenie, zanim jeszcze zdążymy je rzeczywiście zauważyć.

To jeden z ciekawszych paradoksów technologii zdrowotnych. Mają pomagać nam lepiej rozumieć organizm, ale jednocześnie mogą sprawić, że przestajemy ufać własnym odczuciom. Kiedyś po nieprzespanej nocy po prostu wiedzieliśmy, że jesteśmy niewyspani. Dzisiaj możemy dodatkowo sprawdzić, że nasz wynik regeneracji wynosi 62 punkty, a aplikacja sugeruje spokojniejszy dzień.

Liczba wydaje się bardziej obiektywna niż nasze samopoczucie. Tyle że organizm nie jest tabelą w arkuszu kalkulacyjnym. Pomiar może być przydatną wskazówką, ale nie zawsze mówi nam dokładnie, co dzieje się w środku. Urządzenia konsumenckie wykorzystują algorytmy i pośrednie pomiary, a ich wyniki nie są tym samym co badanie diagnostyczne.

Mimo to łatwo przyzwyczaić się do codziennego sprawdzania kolejnych parametrów. Im więcej danych dostajemy, tym bardziej chcemy następnych.

Kiedy troska o zdrowie zamienia się w ciągłe sprawdzanie?

Początkowo wszystko wygląda niewinnie. Więcej spacerów, regularniejsze chodzenie spać, trochę ruchu zamiast siedzenia przez cały dzień. Smartwatch może być świetnym motywatorem, szczególnie jeśli dzięki niemu łatwiej zauważyć własne nawyki. Problem zaczyna się wtedy, gdy każdy wynik zaczyna mieć emocjonalne znaczenie. Nie wykonaliśmy dziennego celu kroków – pojawia się poczucie winy. Aplikacja pokazuje słabą regenerację – zaczynamy martwić się, że coś jest nie tak. Tętno jest odrobinę wyższe niż zwykle – sprawdzamy je jeszcze raz. Potem kolejny.

Kontrola może powoli zastąpić zwykłe życie. Zamiast iść na spacer, bo mamy ochotę się przewietrzyć, idziemy, żeby „zamknąć pierścienie”. Zamiast odpocząć wieczorem, zastanawiamy się, czy wypita kawa nie pogorszy naszej jakości snu. Nawet dzień wolny zaczyna być oceniany przez urządzenie. To szczególnie interesujące w świecie, w którym coraz więcej mówi się o świadomym dbaniu o siebie. Granica między zdrowym zainteresowaniem własnym organizmem a obsesyjnym monitorowaniem może być bowiem bardzo subtelna.

Chcemy mieć pewność, że wszystko jest w porządku. Jednym z powodów fascynacji urządzeniami jest potrzeba bezpieczeństwa. Zdrowie jest obszarem, w którym nie mamy pełnej kontroli. Możemy dobrze się odżywiać, ruszać, wysypiać i wykonywać badania, a mimo to nigdy nie otrzymamy stuprocentowej gwarancji, że nic złego się nie wydarzy. Dane dają natomiast iluzję większej przewidywalności. Kiedy widzimy wykres, łatwiej uwierzyć, że możemy nad wszystkim zapanować. Organizm staje się projektem, który można nieustannie poprawiać: lepszy sen, niższe tętno, więcej kroków, większa aktywność, lepsza regeneracja.

Tyle że zdrowie nie polega na osiągnięciu idealnych parametrów każdego dnia. Czasem jesteśmy zmęczeni, bo mieliśmy trudny dzień. Czasem śpimy gorzej. Czasem nie mamy ochoty ćwiczyć. Czasem organizm potrzebuje po prostu odpoczynku. I to również jest częścią normalnego funkcjonowania.

Nie urządzenie, lecz sposób, w jaki go używamy

Sam smartwatch czy pierścień nie tworzy obsesji. Dla jednej osoby będzie praktycznym narzędziem pomagającym zauważyć, że za mało się rusza. Dla innej stanie się powodem do wielokrotnego sprawdzania parametrów w ciągu dnia. Kluczowe jest to, czy dane pomagają nam lepiej żyć, czy zaczynają decydować o tym, jak się czujemy.

Warto czasem zrobić coś pozornie bardzo prostego: sprawdzić swoje samopoczucie, zanim sprawdzimy aplikację. Czy jestem wypoczęta? Czy mam energię? Czy jestem spięta? Czy potrzebuję ruchu, czy raczej odpoczynku? Czy rzeczywiście źle się czuję, czy tylko zobaczyłam niepokojącą liczbę? To pozwala odzyskać równowagę między technologią a własną obserwacją.

Bo największą wartością urządzeń monitorujących zdrowie nie powinno być dostarczanie nam kolejnego powodu do niepokoju. Ich zadaniem powinno być pomaganie w zauważaniu wzorców, a nie ocenianie każdego dnia naszego życia.

Nie wszystko, co da się zmierzyć, trzeba codziennie kontrolować. Paradoksalnie być może właśnie w epoce coraz dokładniejszych pomiarów potrzebujemy odrobiny „niewiedzy”. Nie musimy znać każdego parametru naszego organizmu o każdej porze. Nie każdy gorszy wynik oznacza problem. Nie każda dobra liczba oznacza, że wszystko jest idealnie. Zdrowie pozostaje znacznie bardziej złożone niż zestaw cyferek wyświetlanych na nadgarstku czy palcu.

Technologia może więc być dobrym przewodnikiem, pod warunkiem że nie pozwolimy jej zostać sędzią własnego ciała. Bowiem być może najważniejszym sygnałem, jaki wysyła nam organizm, nadal jest ten najprostszy: jak naprawdę się dzisiaj czuję?

Polecamy również:

Jak technologia pomaga spać lepiej?

Gdy sport zamienia się w spektakl dla mediów

Jak technologia wspiera relaks i wellness