Krwawienie z nosa – kiedy jest błahym objawem, a kiedy wymaga konsultacji?

Krwawienie z nosa bywa niepokojące, ale w wielu przypadkach ma łagodny przebieg i ustępuje po kilku minutach. Może pojawić się u dziecka, osoby dorosłej, seniora, podczas infekcji, po wysiłku albo w sezonie grzewczym, gdy powietrze w pomieszczeniach staje się suche. Nie każde krwawienie oznacza poważny problem, jednak są sytuacje, w których nie warto czekać z konsultacją. Warto wiedzieć, skąd bierze się krwawienie z nosa, jak prawidłowo zareagować i które objawy powinny skłonić do kontaktu z lekarzem.

Dlaczego dochodzi do krwawienia z nosa?

Błona śluzowa nosa jest delikatna i silnie unaczyniona. Oznacza to, że nawet niewielkie podrażnienie może doprowadzić do pęknięcia drobnego naczynia. Najczęściej krwawienie pochodzi z przedniej części przegrody nosa, gdzie naczynia leżą płytko i są szczególnie podatne na uszkodzenia.

Do częstych przyczyn należą suche powietrze, intensywne ogrzewanie, klimatyzacja, infekcje górnych dróg oddechowych oraz zbyt mocne wydmuchiwanie nosa. Krwawienie może pojawić się także po urazie, dłubaniu w nosie, stosowaniu niektórych aerozoli lub przy podrażnieniu śluzówki alergią.

Znaczenie mają również choroby ogólne. Nawracające krwawienia mogą towarzyszyć nadciśnieniu tętniczemu, zaburzeniom krzepnięcia, chorobom wątroby albo leczeniu przeciwkrzepliwemu. Dlatego powtarzających się epizodów nie należy traktować wyłącznie jako miejscowego problemu nosa.

Kiedy krwawienie nie powinno niepokoić?

Pojedyncze, krótkie krwawienie, które ustępuje po ucisku nosa, najczęściej nie wymaga pilnej interwencji. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy pojawia się podczas przeziębienia, po przesuszeniu śluzówki albo po mocnym wydmuchaniu nosa. W warunkach domowych ważna jest prawidłowa reakcja. Nadal spotyka się zalecenie, aby odchylić głowę do tyłu, ale nie jest to dobra metoda. Krew może wtedy spływać do gardła, powodować nudności, kaszel albo wymioty. Zaleca się pochylenie głowy do przodu i ucisk miękkiej części nosa przez kilka lub kilkanaście minut. Takie postępowanie opisują między innymi NHS i polskie materiały edukacyjne dotyczące pierwszej pomocy.

Przy krwawieniu z nosa należy:

• usiąść spokojnie i lekko pochylić głowę do przodu,
• ucisnąć miękką część nosa poniżej kości,
• oddychać przez usta,
• przyłożyć chłodny okład do nosa lub karku,
• nie sprawdzać co chwilę, czy krwawienie już ustało,
• nie odchylać głowy do tyłu.

Po ustaniu krwawienia dobrze przez pewien czas unikać gorących napojów, wysiłku, wydmuchiwania nosa i dotykania skrzepu. To zmniejsza ryzyko ponownego krwawienia. NHS zaleca ostrożność w ciągu 24 godzin po epizodzie, zwłaszcza w zakresie wydmuchiwania nosa, podnoszenia ciężkich przedmiotów i intensywnego wysiłku.

Objawy, których nie należy bagatelizować

Krwawienie z nosa wymaga większej uwagi, jeśli jest obfite, trudne do zatrzymania albo regularnie powraca. Niepokojące są także epizody pojawiające się po urazie twarzy lub głowy. W takich sytuacjach konieczna może być szybka ocena lekarska. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe, pacjenci z nadciśnieniem, zaburzeniami krzepnięcia oraz osoby po niedawnych zabiegach w obrębie nosa lub zatok. Krwawienie może mieć wtedy inny przebieg i trudniej ustępować po domowych metodach.

Do lekarza warto zgłosić się, gdy:

• krwawienie trwa długo mimo prawidłowego ucisku,
• epizody powtarzają się bez uchwytnej przyczyny,
• krwi jest dużo lub pojawia się osłabienie,
• krwawienie wystąpiło po urazie,
• pojawiają się zawroty głowy, duszność albo bladość,
• krew spływa do gardła w znacznej ilości,
• pacjent przyjmuje leki wpływające na krzepnięcie.

Kiedy potrzebna jest konsultacja laryngologiczna?

Laryngolog może ocenić, czy źródło krwawienia znajduje się w przedniej części nosa, czy głębiej. To ważne, ponieważ krwawienia tylne bywają trudniejsze do opanowania i częściej wymagają zaopatrzenia specjalistycznego. Konsultacja jest wskazana przy nawracających krwawieniach, uczuciu zatkania nosa po jednej stronie, przewlekłych problemach z zatokami, krwawieniach po zabiegu lub podejrzeniu zmian w jamie nosa. Lekarz może obejrzeć błonę śluzową, ocenić przegrodę, sprawdzić obecność strupów, nadżerek, polipów albo innych zmian wymagających leczenia. Nie zawsze potrzebne są rozbudowane badania. Czasem przyczyną okazuje się przesuszenie śluzówki lub drobne naczynie, które regularnie pęka w tym samym miejscu. W innych przypadkach konieczne może być leczenie choroby podstawowej albo zmiana sposobu stosowania leków donosowych.

Jak wygląda tamowanie krwawienia w gabinecie lub szpitalu?

Postępowanie zależy od nasilenia krwawienia i miejsca jego pochodzenia. Lekarz może oczyścić jamę nosa, zastosować miejscowe leki obkurczające naczynia, wykonać koagulację naczynia albo założyć tamponadę. W wybranych sytuacjach stosuje się również materiały wspierające zatrzymanie krwawienia i ochronę śluzówki.Właśnie tutaj pojawiają się opatrunki hemostatyczne. Są to specjalistyczne materiały wykorzystywane między innymi w laryngologii – szczególnie po zabiegach nosa i zatok oraz przy trudniejszych krwawieniach. Ich zadaniem jest wspomaganie hemostazy, czyli procesu zatrzymywania krwawienia, a także zabezpieczenie miejsca zabiegowego.

Takie rozwiązania mogą ograniczać konieczność stosowania klasycznej, uciskowej tamponady, która bywa dla pacjenta nieprzyjemna. Dobór metody zawsze należy jednak do lekarza i zależy od stanu pacjenta, charakteru krwawienia oraz zakresu zabiegu.

Jak zmniejszyć ryzyko krwawień z nosa?

Profilaktyka polega przede wszystkim na ochronie śluzówki. W sezonie grzewczym warto zadbać o odpowiednią wilgotność powietrza. Zbyt suche pomieszczenia sprzyjają pękaniu drobnych naczyń i powstawaniu strupów, które łatwo naruszyć podczas wydmuchiwania nosa. Pomocne może być również delikatne oczyszczanie nosa, odpowiednie nawodnienie i ostrożność przy stosowaniu aerozoli obkurczających. Preparaty tego typu nie powinny być używane zbyt długo, ponieważ mogą nasilać podrażnienie śluzówki.

W codziennej profilaktyce warto pamiętać o kilku zasadach:

• nawilżać powietrze w domu,
• pić odpowiednią ilość płynów,
• nie wydmuchiwać nosa z dużą siłą,
• nie usuwać strupów mechanicznie,
• stosować aerozole do nosa zgodnie z zaleceniami,
• kontrolować ciśnienie tętnicze,
• konsultować częste krwawienia z lekarzem.

Krwawienie z nosa najczęściej nie jest powodem do paniki, ale nie powinno być lekceważone, jeśli powraca, jest obfite albo pojawia się po urazie. Dobra pierwsza pomoc, obserwacja objawów i szybka konsultacja w razie potrzeby pozwalają uniknąć powikłań oraz ustalić przyczynę problemu. EUMed dostarcza specjalistyczne rozwiązania dla otorynolaryngologii, w tym materiały wykorzystywane przy zabiegach nosa i zatok. Sprawdź ofertę Eumed, jeśli szukasz profesjonalnych produktów wspierających pracę placówek medycznych.