Coraz głośniej mówimy o zdrowiu intymnym. Mikrobiom, suchość i dno miednicy przestają być tematem tabu

Jeszcze kilka lat temu wiele kobiet potrafiło bez skrępowania rozmawiać o diecie, pielęgnacji skóry czy wynikach morfologii, ale na pytanie o ból podczas zbliżenia, nietrzymanie moczu albo suchość pochwy odpowiadało milczeniem. Problemy intymne przez lata były traktowane jak coś, co trzeba po prostu „przeczekać”, szczególnie po porodzie czy w okresie menopauzy. Dziś coraz częściej pojawia się inne podejście: jeśli coś wpływa na komfort życia, warto o tym mówić i szukać rozwiązania. Zdrowie intymne przestaje być tematem wstydliwym, a staje się częścią zwyczajnej rozmowy o zdrowiu kobiety.

To ważna zmiana, bowiem zdrowie kobiet nie kończy się na zdrowiu reprodukcyjnym. WHO zwraca uwagę, że wymaga ono spojrzenia na cały przebieg życia – od adolescencji po starszy wiek – a historyczne luki w badaniach i opiece zdrowotnej kobiet nadal mają znaczenie.

Mikrobiom przestał być tematem do przemilczenia

Jednym z powodów, dla których zdrowie intymne coraz częściej pojawia się w rozmowach, jest rosnące zainteresowanie mikrobiomem pochwy. Jeszcze niedawno większość kobiet znała przede wszystkim określenie flora bakteryjna. Dziś coraz częściej słyszymy o mikrobiocie, bakteriach Lactobacillus, równowadze środowiska pochwy i czynnikach, które mogą tę równowagę zaburzać. Nie oznacza to jednak, że nagle wszystko o mikrobiomie zostało wyjaśnione. Wręcz przeciwnie – wiedza wciąż się rozwija. Badania pokazują, że w prawidłowej mikrobiocie pochwy ważną rolę odgrywają bakterie z rodzaju Lactobacillus, ale jej skład zmienia się m.in. w zależności od etapu życia.

To właśnie dlatego coraz częściej odchodzimy od myślenia, że każda zmiana zapachu, wydzieliny czy odczuwania suchości oznacza po prostu brak higieny. Zdrowie intymne jest znacznie bardziej złożone. Przykładem może być bakteryjne zapalenie pochwy. WHO opisuje je jako częsty problem związany z zaburzeniem równowagi mikroorganizmów, a jednocześnie podkreśla, że nadmierne płukanie pochwy i stosowanie produktów wewnątrz pochwy może zwiększać ryzyko tego zaburzenia.

To ważna informacja również z innego powodu. Przez lata kobietom sprzedawano przekonanie, że okolice intymne wymagają intensywnego odświeżania, dezynfekowania czy maskowania naturalnego zapachu. Tymczasem im więcej wiemy o fizjologii pochwy, tym wyraźniej widać, że więcej kosmetyków nie zawsze oznacza lepszą higienę.

Suchość nie czymś, z czym trzeba się pogodzić

Drugim tematem, który wychodzi z cienia, jest suchość pochwy. Szczególnie dużo mówi się o niej w kontekście perimenopauzy i menopauzy, kiedy spadek poziomu estrogenów może prowadzić do ścieńczenia i mniejszej elastyczności tkanek oraz ograniczenia naturalnego nawilżenia. Problem w tym, że przez lata suchość była często sprowadzana do kwestii życia seksualnego. Tymczasem może powodować również pieczenie, podrażnienie, dyskomfort, a u części kobiet także objawy ze strony układu moczowego. Dlatego coraz częściej mówi się o niej nie jako o „normalnym skutku starzenia”, ale o problemie, któremu można się przyjrzeć. Suchość nie dotyczy wyłącznie kobiet po menopauzie. Może pojawić się również m.in. po porodzie i w okresie karmienia piersią, a także w związku z niektórymi lekami czy innymi czynnikami zdrowotnymi.

Współczesne podejście jest więc mniej oceniające. Zamiast pytania „dlaczego nie mam ochoty na zbliżenie?”, pojawia się pytanie: „czy coś powoduje, że bliskość stała się dla mnie niekomfortowa?” To pozornie niewielka różnica, ale zmienia bardzo dużo. Bowiem kobieta, która odczuwa ból, pieczenie czy suchość, nie powinna traktować tego jako dowodu, że „coś jest z nią nie tak”. To sygnał, któremu warto się przyjrzeć.

Dno miednicy przestaje być niewidzialne

Drugim wielkim odkryciem ostatnich lat jest dla wielu kobiet świadomość, że istnieje coś takiego jak dno miednicy i że mięśnie znajdujące się w tej części ciała mają znaczenie nie tylko po porodzie. Pomagają m.in. w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania pęcherza i jelit, uczestniczą w stabilizacji obszaru miednicy. Kiedy pojawiają się problemy, mogą być odczuwane na wiele różnych sposobów.

Nietrzymanie moczu przy kichaniu, śmiechu czy bieganiu przez lata bywało traktowane niemal jak obowiązkowy element macierzyństwa. Dziś coraz więcej kobiet wie, że nie musi po prostu zaakceptować takiej sytuacji. Ale jest tu również pewna pułapka. Skoro ćwiczenia mięśni dna miednicy stały się modne, łatwo dojść do wniosku, że każda kobieta powinna po prostu wykonywać jak najwięcej ćwiczeń Kegla. Tymczasem dno miednicy nie zawsze potrzebuje wyłącznie wzmacniania. U części kobiet problemem może być nadmierne napięcie mięśni, dlatego właściwe postępowanie powinno zależeć od przyczyny dolegliwości.

To jeden z powodów, dla których coraz większą uwagę zwraca się na fizjoterapię uroginekologiczną. Nie chodzi już tylko o ćwiczenie określonego mięśnia, lecz o ocenę całego obszaru i sposobu, w jaki funkcjonuje.

Zdrowie intymne to także jakość życia

Największa zmiana dokonuje się jednak w sposobie zadawania pytań. Dawniej pytanie często brzmiało: „Czy to jest normalne?”. Dziś coraz częściej brzmi: „Czy muszę z tym żyć?” To bardzo istotne szczególnie w okresie menopauzy. Międzynarodowe Towarzystwo Menopauzy podkreśla, że objawy zespołu moczowo-płciowego menopauzy mogą znacząco wpływać na jakość życia i relacje intymne, a ich znaczenie bywa niedoszacowane i niewystarczająco leczone. Nie oznacza to, że każda kobieta potrzebuje leczenia. Oznacza natomiast, że nie powinna czuć, iż musi cierpieć w milczeniu.

W zależności od przyczyny i sytuacji zdrowotnej można rozważyć różne sposoby postępowania. Przy łagodnej suchości pomocne mogą być odpowiednio dobrane środki nawilżające i lubrykanty, natomiast przy objawach związanych z menopauzą lekarz może zaproponować również leczenie miejscowe. I właśnie tutaj kończy się moda, a zaczyna medycyna. Internet może sprawić, że o zdrowiu intymnym rozmawiamy głośniej, ale nie zastępuje diagnostyki. Pieczenie, nietypowa wydzielina, ból, krwawienie po stosunku, nawracające infekcje czy nowe problemy z oddawaniem moczu nie powinny być automatycznie przypisywane menopauzie, „złej mikrobiocie” czy naturalnemu starzeniu się.

Dlaczego ta rozmowa jest tak potrzebna? Bo przez lata wiele kobiecych dolegliwości miało wspólną diagnozę: „taka już kobieca natura”. Dzisiaj coraz więcej kobiet nie przyjmuje już tej odpowiedzi. Zdrowie intymne przestaje być osobnym, wstydliwym rozdziałem, o którym mówi się tylko za zamkniętymi drzwiami gabinetu. Staje się częścią zdrowia całego organizmu – obszarem, który wpływa na komfort, sen, aktywność, relacje, poczucie własnego ciała i jakość życia.

Polecamy również:

Zdrowie intymne – jakie badania warto planować?

Niedopasowanie w sferze intymnej: mit czy realne wyzwanie?

Czy wkładki higieniczne naprawdę są higieniczne?