Dopamine decluttering – dlaczego nie chcemy już pozbywać się rzeczy, które poprawiają nam humor?

Przez kilka ostatnich lat sprzątanie miało niemal jedną zasadę: im mniej, tym lepiej. Pozbywamy się rzeczy, których nie używamy, ograniczamy dekoracje, opróżniamy szafy i próbujemy osiągnąć wnętrze, w którym wszystko ma swoje miejsce, a najlepiej jeszcze – niewiele tego miejsca zajmuje. Ale co, jeśli podczas kolejnego wielkiego porządkowania trafiasz na filiżankę, której właściwie nie potrzebujesz, pudełko ze starymi pocztówkami albo kolorowy przedmiot kupiony kiedyś zupełnie bez sensu… i nie potrafisz go wyrzucić?

Może wcale nie powinnaś.

Pojawia się bowiem inne podejście do porządkowania, które można określić jako dopamine decluttering. Zamiast pytać wyłącznie „czy tego potrzebuję?”, pytamy również: „czy dobrze się czuję, kiedy to widzę?”. To subtelna, ale bardzo ciekawa zmiana. Nie chodzi o gromadzenie wszystkiego ani o usprawiedliwianie bałaganu. Chodzi o uznanie, że przedmioty mogą mieć wartość emocjonalną, nawet jeśli nie są szczególnie praktyczne.

Nie każda rzecz musi być potrzebna, żeby była ważna

Wyobraź sobie porządki w szafce. Wyrzucasz stare opakowania, nieużywane gadżety, rzeczy, o których istnieniu zdążyłaś zapomnieć. Idzie dobrze. Aż nagle znajdujesz mały przedmiot, który kupiłaś kilka lat temu podczas wyjazdu. Nie używasz go. Nie jest szczególnie wartościowy. Zajmuje niewiele miejsca.

Ale kiedy go widzisz, uśmiechasz się.

W klasycznym podejściu do declutteringu byłby to dobry kandydat do wyrzucenia. W nowym podejściu pojawia się pytanie, czy jego funkcją nie jest właśnie wywoływanie dobrych emocji.

Przez długi czas bardzo mocno oddzielaliśmy rzeczy praktyczne od niepraktycznych. Jeśli przedmiot nie służył konkretnemu celowi, łatwo było uznać go za zbędny. Tymczasem człowiek nie żyje wyłącznie dzięki rzeczom użytecznym. Potrzebujemy także przedmiotów, które przypominają, bawią, uspokajają albo zwyczajnie sprawiają przyjemność.

Kolorowy wazon może nie być potrzebny, jeśli mamy już trzy inne. Ale jeśli za każdym razem, gdy na niego patrzymy, poprawia nam humor, jego obecność w domu może mieć sens. Tak samo działa ulubiona filiżanka, kolekcja książek, zdjęcia, pamiątki z podróży, stary plakat czy zabawny magnes na lodówkę.

Koniec z poczuciem winy za „niepotrzebne” rzeczy?

Dopamine decluttering nie oznacza, że powinniśmy zatrzymać wszystko, co kiedykolwiek wywołało u nas pozytywne emocje. Gdyby tak było, porządkowanie szybko przestałoby mieć sens. Chodzi raczej o zmianę kryterium. Zamiast automatycznie wyrzucać rzecz tylko dlatego, że nie jest funkcjonalna, można zadać sobie kilka pytań: Czy naprawdę lubię ją mieć? Czy wywołuje dobre wspomnienia? Czy podoba mi się jej wygląd? Czy wnosi coś do mojego otoczenia? Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, nie ma powodu, żeby traktować ją jak problem tylko dlatego, że nie można znaleźć dla niej praktycznego zastosowania.

To szczególnie interesujące w przypadku dekoracji. Przez lata modne były wnętrza niemal pozbawione ozdób. Neutralne kolory, proste formy i puste powierzchnie miały dawać poczucie spokoju. Dla wielu osób rzeczywiście działa to kojąco. Ale nie dla wszystkich. Niektórzy znacznie lepiej czują się w przestrzeni pełnej książek, obrazów, roślin, ceramiki i drobnych przedmiotów. Ich dom nie uspokaja przez pustkę. Uspokaja przez znajomość. Patrzymy na rzeczy, które znamy, i mamy poczucie, że jesteśmy u siebie.

Sprzątanie nie musi oznaczać usuwania osobowości

Jest w tym trendzie pewien paradoks. Przez lata zachęcano nas do tego, aby podczas porządkowania zadawać sobie pytanie: „Czy ta rzecz daje mi radość?”. To podejście samo w sobie było bardzo intuicyjne. Problem pojawił się wtedy, gdy radość zaczęła być traktowana niemal jak kolejny obowiązek. Każdy przedmiot miał przejść test. Każda półka musiała zostać „oczyszczona”. Każda rzecz bez oczywistej funkcji stawała się podejrzana. Tymczasem dom nie jest magazynem efektywności. Nie wszystko musi być zoptymalizowane.

Zdjęcie na biurku może przypominać o ważnej osobie. Stara książka może przywoływać konkretny etap życia. Pachnąca świeca może kojarzyć się z wakacjami. Kolorowa ceramika może po prostu wprowadzać do kuchni energię. To właśnie dlatego przedmioty bywają częścią naszego dobrostanu, choć nie pełnią żadnej praktycznej funkcji. Oczywiście nie oznacza to, że każdy sentymentalny przedmiot powinien zostać wyeksponowany. Jeśli mieszkanie zaczyna przypominać przechowalnię wspomnień, również trudno będzie w nim odpocząć.

I tutaj pojawia się najważniejsze słowo: wybór. Możemy mieć kolekcję, ale nie musimy wystawiać całej kolekcji. Możemy zachować pamiątki, ale wybrać kilka najważniejszych. Możemy kochać kolorowe przedmioty i jednocześnie nie zapełniać nimi każdej powierzchni. To właśnie odróżnia dopamine decluttering od zwykłego gromadzenia. Nie chodzi o to, żeby mieć więcej. Chodzi o to, żeby nie pozbywać się automatycznie tego, co naprawdę coś dla nas znaczy.

Dlaczego wracamy do rzeczy, które dają nam przyjemność?

Być może dlatego, że jesteśmy zmęczeni ciągłym poprawianiem siebie i swojego otoczenia. Mamy aplikacje do organizacji czasu, listy zadań, systemy planowania, poradniki dotyczące produktywności i kolejne metody na uporządkowanie życia. Nawet odpoczynek potrafimy zamienić w zadanie do wykonania. W takiej rzeczywistości zwykła rzecz, która niczego od nas nie wymaga, może być zaskakująco cenna.

Nie musimy jej używać. Nie musimy jej fotografować. Nie musimy jej sprzedawać. Nie musimy nawet mieć dla niej dobrego uzasadnienia. Może po prostu cieszyć nasze oczy. I być może właśnie dlatego coraz bardziej interesują nas wnętrza, które pokazują osobowość. Na półkach pojawiają się pamiątki, książki, stare przedmioty, kolekcje i rzeczy znalezione przypadkiem. Dom nie ma już koniecznie wyglądać jak perfekcyjnie przygotowane zdjęcie.

Ma wyglądać jak miejsce, w którym ktoś naprawdę mieszka. Bo dom nie jest wyłącznie miejscem przechowywania rzeczy potrzebnych do życia. Jest także miejscem, w którym chcemy czuć się dobrze.

Polecamy również:

Dlaczego coraz więcej osób urządza w domu kącik kawowy?

Dlaczego kobiety kochają ładne rzeczy?

Happy corner – stwórz w domu przytulny kącik relaksu