Polacy chętnie sięgają po dostępne na rynku preparaty przeciwbólowe – w 2012 roku kupili prawie 2 miliardy tabletek lub saszetek o działaniu uśmierzającym ból. Jednak, jak pokazują badania, nasza wiedza dotycząca ich składu, działania oraz stosowania, także z innymi lekami, jest niewystarczająca. W przeprowadzonej ankiecie tylko 32% kobiet, w tym 45% matek poprawnie odpowiedziało na pytanie o możliwość łączenia środków przeciwbólowych.
Zrealizowane badania stały się punktem wyjścia do zapoczątkowania kampanii edukacyjnej „Wiedza nie boli”, której głównym celem jest poprawa stanu wiedzy Polaków o lekach przeciwbólowych OTC.
W czasie choroby lub kiedy dotyka nas naprawdę silny ból, mamy tendencję do zażywania znacznej ilości leków oraz mieszania ze sobą różnych dostępnych na rynku preparatów. Jednak w większości przypadków nasza wiedza w tym temacie jest znikoma, a decyzje o wyborze środków przeciwbólowych podejmujemy bez konsultacji z farmaceutą, co może mieć poważne konsekwencje dla naszego zdrowia.
Powszechnie w leczeniu dolegliwości bólowych stosuje się leki określane mianem nienarkotycznych (nieopioidowych) leków przeciwbólowych, w przypadku których nie występuje ryzyko uzależnienia. Zaliczają się do nich pochodne aniliny (np. paracetamol) oraz metamizol (pochodna pirazolów), jak również niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy (aspiryna).
Warto zaznaczyć, że działanie dwóch najczęściej stosowanych w lekach przeciwbólowych substancji – paracetamolu oraz ibuprofenu, przebiega w nieco odmienny sposób. Paracetamol blokuje zlokalizowany w mózgu enzym (cyklooksygenezę 3) i odcina drogę impulsom bólowym, które wysyłane są do mózgu. W efekcie nie odbiera on informacji, że coś nas boli. Jeśli ból wiąże się ze stanem zapalnym (np. w przebiegu infekcji bakteryjnej), to po pewnym czasie od podania paracetamolu dolegliwość może powrócić, gdyż nie została usunięta jej przyczyna. Ibuprofen ma natomiast działanie obwodowe, co oznacza, że działa na „ognisko” bólu, usuwając jego możliwą przyczynę, czyli stan zapalny. Ta dodatkowa funkcja ibuprofenu jest niezwykle istotna, gdyż przyczyną bólu i gorączki często jest właśnie stany zapalne i infekcje. Dodatkowo ibuprofen działa szybciej (już po 15 minutach) oraz dłużej (do 8 godzin) niż paracetamol (4-6 godzin). Znajomość tych różnic ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w przypadku zażywania kilku preparatów jednocześnie.
Jak się okazuje, łączenie leków przeciwbólowych jest możliwe, a w niektórych przypadkach może nawet zwiększyć skuteczność walki z bólem. „Badania kliniczne udowodniły, ze połączenie dwóch substancji przeciwbólowych np. ibuprofenu i paracetamolu zwiększa skuteczność terapii” – mówi farmakolog, prof. dr hab. n. farm. Andrzej Stańczak. „Warto jednak nie robić tego na własną rękę, lepiej zasięgnąć porady specjalisty lub wybrać gotowe preparaty dwuskładnikowe, które zawierają odpowiednie dawki każdego z leków” – dodaje. Takie działanie zapewnia większe bezpieczeństwo i minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.
Jednak nie wszystkie leki przeciwbólowe możemy swobodnie ze sobą łączyć. Jedną z ważnych zasad jest unikanie mieszania preparatów należących do jednej grupy, np. NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), ponieważ może to zwiększać niekorzystne działanie na układ pokarmowy. Z tego powodu nie powinno się zażywać jednocześnie ibuprofenu i kwasu acetylosalicylowego czy naproksenu. Jeśli więc przyjmujemy ibuprofen, możemy także stosować paracetamol, który zalicza się do innej grupy leków. Powinniśmy zachować ostrożność także wtedy, gdy łączymy leki przeciwbólowe z lekami na przeziębienie. Często zawierają one tę samą substancję czynną, co może zwiększać ryzyko przedawkowania i nasilać działania niepożądane.
„Nierozważna farmakoterapia, kontrolowana wyłącznie radami farmaceuty z reklamy telewizyjnej może skończyć się przekroczeniem dopuszczalnych dawek terapeutycznych leku i wystąpieniem objawów niepożądanych lub wręcz toksycznych” – ostrzega dr hab. n. med. Monika Białecka. „Lek powinien być dostosowany do konkretnego pacjenta, rodzaju bólu, stopnia jego nasilenia, chorób współistniejących oraz jednocześnie stosowanych leków” – dodaje. Jeśli więc mamy jakiekolwiek wątpliwości odnośnie zażywania określonych leków oraz możliwości ich łączenia, powinniśmy skorzystać z porady lekarza lub farmaceuty. Tylko wtedy będziemy mieli pewność, że nasze leczenie jest nie tylko skuteczne, ale przede wszystkim bezpieczne dla naszego zdrowia.
Kampania edukacyjna „Wiedza nie boli”: głównym celem programu jest poprawa stanu wiedzy Polaków o lekach przeciwbólowych, a przez to, poprawa jakości ich używania rozumianej poprzez m.in. znajomość trzech najpopularniejszych substancji czynnych – paracetamolu, ibuprofenu, kwasu acetylosalicylowego i mechanizmów ich działania (ośrodkowy, obwodowy, przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy). Jednym z kluczowych obszarów programu jest temat bezpieczeństwa i poprawnego stosowania leków przeciwbólowych, a w szczególności to, na co należy uważać stosując paracetamol, ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy.
Za: Materiały prasowe MultiPR
