Overthinking – jak przestać nadmiernie myśleć i skutecznie uspokoić umysł?

Overthinking, czyli nadmierne analizowanie i roztrząsanie myśli, to zjawisko, które dotyka coraz więcej osób w dzisiejszym szybkim świecie. Aczkolwiek nie każdy zdaje sobie sprawę, że jego skutki wykraczają poza chwilowy stres – może prowadzić do bezsenności, obniżonego nastroju, a nawet problemów z koncentracją. Fakt, że nasz mózg lubi „przerabiać” sytuacje w nieskończoność, wynika z jego naturalnej potrzeby przewidywania i kontroli. Hipoteza psychologów mówi, że overthinking często pojawia się u osób wysokoczułych, perfekcjonistów i tych, którzy mają trudności z odpuszczeniem sytuacji z przeszłości lub przyszłości.

Czym jest overthinking i jakie niesie konsekwencje?

Overthinking to nie tylko „zbyt duża ilość myśli”, ale przede wszystkim ciągłe analizowanie problemów bez wyciągania praktycznych wniosków. Osoba w tym stanie wielokrotnie powraca do tego samego tematu, odtwarza scenariusze „co by było, gdyby” i wyolbrzymia potencjalne zagrożenia. Badania wskazują, że nadmierne analizowanie rzeczywistości zwiększa poziom kortyzolu, hormonu stresu, co wpływa na układ odpornościowy i procesy poznawcze. Fenomen overthinkingu jest więc zjawiskiem fizjologicznym, a nie tylko mentalnym.

Psychologowie zwracają uwagę, że overthinking może przybierać różne formy: retrospektywną (ciągłe analizowanie przeszłości) i proaktywną (nadmierne planowanie przyszłości). W obu przypadkach konsekwencją jest zmęczenie psychiczne, zaburzenia snu i obniżona jakość życia. Co więcej, badania sugerują, że osoby nadmiernie analizujące są bardziej podatne na lęk i depresję, bowiem ciągłe „przeżuwanie” myśli ogranicza kontakt z teraźniejszością.

Warto zaznaczyć, że overthinking często łączy się z poczuciem odpowiedzialności – osoby te mają wrażenie, że każda decyzja może mieć poważne konsekwencje. To zwiększa presję i powoduje błędne koło – im więcej myślą, tym bardziej czują się zmęczone, a to z kolei napędza kolejne rozważania.

Sposoby na odzyskanie prawdziwego spokoju

Przerwanie overthinkingu wymaga świadomych działań, które pomagają mózgowi oderwać się od nadmiaru myśli. Pierwszym sposobem jest mindfulness i medytacja – badania pokazują, że już 10-15 minut codziennej medytacji ułatwia kontrolowanie uwagi i ogranicza „automatyczne myślenie”. Ćwiczenia oddechowe oraz skanowanie ciała pozwalają zmniejszyć napięcie fizjologiczne, co wspiera również psychikę.

Kolejnym narzędziem jest prowadzenie dziennika lub „myślowego segregatora” – zapisanie wszystkich obaw i analiz w formie notatek pomaga uporządkować chaos myśli. Hipoteza badaczy sugeruje, że zapisanie problemów na papierze zmniejsza aktywność hipokampa i obniża poziom stresu. Z kolei wyznaczenie czasu na „przetwarzanie”, np. 15 minut dziennie na rozmyślanie o trudnych sytuacjach, pomaga ograniczyć tendencję do ciągłego wracania do tych samych tematów.

Ruch fizyczny jest kolejnym kluczowym narzędziem. Aktywność aerobowa, jak szybki spacer, bieganie czy joga, obniża poziom kortyzolu i zwiększa produkcję endorfin, co naturalnie uspokaja umysł. Bowiem mózg nie potrafi w pełni „roztrząsać” problemów, gdy angażujemy ciało w ruch. Eksperci polecają także kreatywne odwracanie uwagi: rysowanie, gotowanie, muzykę lub drobne zadania manualne, które absorbują uwagę i pozwalają przerwać błędne koło myśli. Nie należy też bagatelizować roli snu i regeneracji – chroniczny brak snu potęguje overthinking. Dlatego regularny sen, stałe rytuały wieczorne i unikanie ekranów tuż przed zaśnięciem to prosty, ale skuteczny sposób na wyciszenie umysłu. Co więcej, rozmowa z bliską osobą lub terapeutą pozwala zyskać perspektywę i zredukować poczucie izolacji, które wzmacnia tendencję do nadmiernego myślenia.

Overthinking to zjawisko powszechne, które może znacznie obniżać jakość życia, aczkolwiek odpowiednie strategie pozwalają je kontrolować. Mindfulness, ruch, kreatywne zajęcia, prowadzenie dziennika oraz dbanie o sen to sprawdzone metody, które pomagają przerwać błędne koło myśli. Fakt, że umysł potrzebuje „przerw” od analizy, jest naukowo potwierdzony – odpowiednia praktyka pozwala odzyskać spokój, jasność myślenia i większą radość z codzienności.

Polecamy również:

Doomscrolling – jak się wyrwać z tego nawyku?

Jak technologia wspiera spokój współczesnej kobiety?

Home nesting – sztuka spokojnego, ciepłego życia