Na wygląd blizny pooperacyjnej wpływają między innymi lokalizacja, rodzaj zabiegu, zakładane szwy, a także czynniki specyficzne dla pacjenta. Jednak duże znaczenie ma również to, czy pacjent przestrzega zaleceń lekarza i pielęgnuje bliznę we właściwy sposób. W tym artykule wyjaśniamy, jak dbać o blizny po operacji, aby gojenie tkanek przebiegało bez powikłań.
Jak wygląda blizna po operacji?
Rany pooperacyjne gojące się przez rychłozrost tworzą wąską, linijną bliznę, która wygląda dość estetycznie. Wokół blizny mogą być widoczne ślady szwów. Z kolei rany gojące się przez ziarninowanie są płaskie, wklęsłe i często bardziej rozległe. Zdarzają się również blizny patologiczne, które są grube, wypukłe i zaczerwienione, a nawet przyjmują postać wyraźnie odgraniczonych guzków.
Na wygląd blizn wpływa wiele czynników, w tym:
- wiek,
- predyspozycje genetyczne,
- miejsce zabiegu,
- grubość szwów,
- czas od założenia do wyjęcia szwów,
- stan zdrowia (np. cukrzyca, niewydolność żylna),
- powikłania (np. zakażenie drobnoustrojami).
Jak dbać o blizny pooperacyjne?
Sposób dbania o blizny pooperacyjne zależy od etapu gojenia rany, przy czym wyróżnia się trzy kluczowe (zapalną, proliferacji i przebudowy). Jak dbać o skórę podczas powstawania blizny?
Pielęgnacja świeżych blizn pooperacyjnych
W przypadku świeżych ran pooperacyjnych należy dbać o to, aby brzegi rany nie rozeszły się – w przeciwnym razie blizna będzie bardziej rozległa i mniej estetyczna. Jest to trudne szczególnie w miejscach narażonych na rozciąganie (kolano, łokieć) oraz na brzuchu, gdzie rana może rozejść się pod wpływem kichania czy kaszlu. Ważne jest również, aby szwy zostały wyjęte w wyznaczonym terminie. Pacjent musi również dbać o czystość rany i zmieniać opatrunki zgodnie z zaleceniami lekarza. Należy również prawidłowo się odżywiać (nawet lekkie niedożywienie utrudnia gojenie rany) i dbać o ogólny stan zdrowia.
Stosowanie preparatów na blizny
Po zagojeniu rany i zdjęciu opatrunku można przystąpić do pielęgnacji blizny z zastosowaniem specjalnych preparatów aptecznych. Farmakologiczna terapia blizn obejmuje między innymi stosowanie środków silikonowych, w tym żeli do smarowania i plastrów, które zapobiegają tworzeniu się blizn przerostowych. Dobre efekty mogą zapewnić również:
- kremy z masą perłową;
- maść i serum ze śluzem ślimaka;
- preparaty z ekstraktem z cebuli (maści, żele, kremy i plastry);
- preparaty z wąkrotą azjatycką (żele, maści, kremy, olejki);
- żel aloesowy;
- kremy i maści z ekstraktem z rumianku;
- kremy z nagietkiem lekarskim;
- żele z kwasem hialuronowym;
- preparaty o działaniu antyoksydacyjnym (np. z witaminą E).
Zabiegi fizjoterapeutyczne
Kompleksowa terapia blizn obejmuje również zabiegi fizjoterapeutyczne. Na początkowym etapie gojenia się rany pooperacyjnej wykonuje się drenaż limfatyczny, który zapobiega powstawaniu obrzęków. Następnie fizjoterapeuta dobiera odpowiednie techniki manualne, które mają na celu zmniejszenie widoczności blizny, a także zapobieganie zrostom pooperacyjnym i łagodzenie towarzyszących dolegliwości (ból, swędzenie). W fizjoterapii blizn stosuje się między innymi:
- masaż,
- chwyty terapeutyczne,
- bańki chińskie,
- kinesiotaping,
- suche igłowanie,
- zabiegi fizykoterapeutyczne (np. laser).
Dlaczego dbanie o blizny jest ważne?
O świeże rany pooperacyjne należy dbać ze względu na ryzyko zakażenia rany i martwicy tkanek, co może wymagać interwencji chirurgicznej. Ponadto ważne jest zapobieganie bliznom patologicznym, które stanowią duży problem estetyczny, a tym samym mogą mieć negatywny wpływ na samoocenę pacjenta i czynniki psychospołeczne. W dodatku niektóre blizny (np. po cesarskim cięciu) mogą powodować ból i zaburzenia czynnościowe, obniżając komfort życia pacjenta. Warto również mieć na uwadze, że zaniedbane, kilkuletnie blizny poddają się terapii znacznie trudniej niż blizny świeże i często wymagają zabiegów medycyny estetycznej. Stąd też o blizny należy dbać od samego początku, najlepiej z pomocą lekarzy (chirurga, dermatologa) oraz fizjoterapeuty.
