„Lázár” Nelio Biedermanna – literacki debiut, o którym mówi cały świat

Współczesna literatura rzadko pozwala sobie dziś na ciszę, powolność i prawdziwie gęsty klimat. Większość powieści chce być natychmiastowa, dynamiczna i łatwa w odbiorze. Lázár Nelio Biedermanna idzie w całkowicie przeciwnym kierunku i właśnie dlatego wywołał tak ogromne poruszenie wśród zagranicznych krytyków oraz czytelników. To książka, która nie próbuje nikogo uwodzić prostymi środkami, zamiast tego buduje własny świat: duszny, elegancki, pełen emocjonalnych pęknięć i niepokoju ukrytego między zdaniami.

Lázár to jedna z tych książek, które nie tyle się czyta, ile wchodzi się w nie jak w stary, chłodny pałac pełen cieni, szeptów i rodzinnych sekretów. Lázár to powieść, która działa przede wszystkim atmosferą. Nelio Biedermann pisze tak, jakby urodził się sto lat temu i jednocześnie doskonale wiedział, czego współczesna literatura najbardziej się boi — powolności, mroku i nadmiaru emocji. A jednak właśnie z tych elementów tworzy coś hipnotyzującego. Zagraniczni krytycy porównują jego styl do Manna, Woolf czy Prousta, podkreślając niezwykłą dojrzałość autora, który ma zaledwie dwadzieścia kilka lat.

Największą siłą tej powieści nie jest historia, lecz atmosfera — gęsta, niemal lepka od melancholii i poczucia nieuchronnego rozpadu. Biedermann pisze o świecie, który gnije od środka, ale robi to z przedziwną elegancją. Każde zdanie brzmi, jakby zostało długo wygładzane, a jednocześnie zachowuje dzikość i emocjonalny niepokój. To literatura, która pachnie starym drewnem, mokrym lasem i winem pitym późno w nocy przy zgaszonym świetle. Autor stworzył tym samym powieść „o starej duszy”, unikając przy tym sztucznej stylizacji. Zachwyca także niezwykły rytm narracji, intensywność obrazów i emocjonalna głębia tekstu. Lázár przypomina momentami sen, z którego trudno się wybudzić: piękny, duszny i niepokojący, nawet wtedy, gdy pozornie niewiele się dzieje, czytelnik ma wrażenie, że pod powierzchnią stale narasta katastrofa.

To również książka dla osób tęskniących za literaturą ambitną i wymagającą. Biedermann nie upraszcza świata pod wygodę odbiorcy. Wymaga skupienia, cierpliwości i wejścia w jego tempo. Jednak kiedy już uda się złapać rytm tej opowieści, trudno się od niej oderwać. Niektóre fragmenty pozostają w pamięci bardziej jako emocje i obrazy niż konkretne wydarzenia, jak wspomnienie filmu obejrzanego w środku nocy.

Najbardziej zdumiewa jednak fakt, że Lázár jest debiutem. Trudno oprzeć się wrażeniu, że mamy do czynienia z początkiem wyjątkowej literackiej drogi. To jedna z tych książek, które nie starają się przypodobać wszystkim — ale dla odpowiedniego czytelnika mogą stać się doświadczeniem niemal obsesyjnym.

Od Wydawcy:

„Olśniewający, mistrzowski dowód na to, że kroczy pośród nas utalentowany młody pisarz” [Patti Smith]

Przełom XIX i XX wieku. W zamku na skraju mrocznego lasu, który do utraty zmysłów doprowadza tych, co do niego wejdą, na świat przychodzi Lajos von Lázár – dziecko o bladoniebieskich oczach i przezroczystej skórze. Sándor, majestatyczny patriarcha, wstydzi się dziwnego potomka. Ilona sądzi, że jej młodszy brat jest wyjątkowo brzydki. Márię przeraża, że niepokojące podobieństwo syna do jasnowłosego stajennego może zwiastować katastrofę. Ta nadchodzi, ale złowróżbne wizje nawiedzające Imrego, brata Sándora, póki co traktowane są jako przejaw szaleństwa.

Trzy pokolenia rodziny Lázárów zostaną wciągnięte w wir wydarzeń XX wieku – upadek monarchii Habsburgów, dwie wojny światowe, Holokaust, zbrojny zryw Węgrów przeciwko komunistycznemu reżimowi. Na ich oczach zawali się stary porządek, a wraz z nim zniknie świat, który znali. A jednak pośród dziejowych kataklizmów Lázárowie wciąż się zakochują, zdradzają, żywią nadzieję, opłakują straty i skrywają sekrety.

Zainspirowany rodzinną historią zaledwie dwudziestodwuletniego autora Lázár to międzynarodowy literacki fenomen, który zyskał rozgłos jeszcze przed publikacją. Ta tajemnicza gotycka saga została napisana z rozmachem godnym Buddenbrooków czy Stu lat samotności i niczym otaczający zamek Lázárów las ma moc, by zawładnąć i pochłonąć.

„Było sobie dwóch wunderkindów, którzy ledwie co skończyli dwadzieścia lat, a już napisali sagi rodzinne docenione przez krytykę i pokochane przez czytelników. Pierwszy z nich uważał, że duch epiki, to duch nudy pełnej urzekającego czaru. Drugi szanował pierwszego, ale nie w pełni się z nim zgadzał, stworzył więc opowieść będącą zaprzeczeniem nudy, momentami urzekająco czarowną, niekiedy przerażającą. Obu fascynował upadek. Pierwszy nazywał się Tomasz Mann, drugi to Nelio Biedermann.” [Jul Łyskawa]

„Zdumiewająca książka – wielopokoleniowa saga rodzinna pełna wyrazistych postaci i scen, które nie dają o sobie zapomnieć. Miejscami realistyczna, miejscami niepokojąco oniryczna. Ta powieść byłaby wydarzeniem bez względu na okoliczności, ale fakt, że jej autor dopiero wkracza w dorosłość, nadaje jej moc podobną uderzeniu pioruna. Na scenę wchodzi wielki pisarz – i od razu pokazuje się w pełnej krasie.” [Daniel Kehlmann]

Nelio Biedermann, urodzony w 2003 roku, dorastał nad Jeziorem Zuryskim. Jego rodzina ze strony ojca pochodzi z węgierskiej szlachty – dziadkowie autora uciekli do Szwajcarii w latach pięćdziesiątych XX wieku. Biedermann studiuje germanistykę i filmoznawstwo na Uniwersytecie w Zurychu.

Lázár to jego druga książka i literacki fenomen sprzedany na 26 rynkach. Książka była bestsellerem tygodnika „Der Spiegel” i rozeszła się w Niemczech nakładzie ponad 200 tysięcy egzemplarzy. W konkursie organizowanym przez tamtejszych księgarzy została wybrana książką roku. Sprzedano także prawa filmowe.

Książkę polecamy wraz z Wydawnictwem Marginesy

Sho Ishida: Kot pierwszego kontaktu

Anna Kańtoch: Zima pożegnanych

Maja Wolny: Ciała niebieskie