Alergia to nadmierna reakcja naszego organizmu na nieszkodliwe czynniki pochodzące ze środowiska. Nadwrażliwy układ odpornościowy uznaje neutralną substancję za wroga i wytacza przeciwko niej ciężkie działa. Za reakcję alergiczną odpowiadają przeciwciała IgE, które są specyficzne dla danego alergenu. Pobudzają one komórki tuczne do wydzielania histaminy, która inicjuje stan zapalny. Niekiedy jednak przeciwciała IgE reagują w ten sam sposób na dwa różne, ale podobne do siebie antygeny. Występują wtedy alergie krzyżowe, które bardzo uprzykrzają życie uczulonym osobom.
Alergia krzyżowa jest wywoływana przez dwie grupy różnych alergenów. Z jej powodu organizm alergika zareaguje gwałtownie nie tylko na substancje pochodzące z powietrza, takie jak pyłki roślin, ale także na niektóre rodzaje pokarmu. Czynniki odpowiedzialne za alergie krzyżowe są zazwyczaj podobne do siebie ze względu na budowę lub pochodzenie z tego samego źródła. Jak wyglądają objawy i leczenie alergii krzyżowych?
Alergia – mechanizm powstawania
Alergia nie jest chorobą, a jedynie nadmierną reakcją naszego układu immunologicznego. Niesłusznie traktuje on pewne neutralne substancje jako groźne. Podczas pierwszego kontaktu z alergenem następuje faza uczulania. Specjalne komórki układu odpornościowego, zwane mastocytami, uznają dany czynnik za groźny. Informacja o nim zostaje przekazana obecnym w krwi limfocytom B, które w następstwie wytwarzają przeciwciała typu IgE. Są to białka specyficzne dla danego alergenu. Mają za zadanie rozpoznać go w razie następnego spotkania. Następuje wtedy faza reakcji alergicznej. Alergen sprawia, że dwa przeciwciała łączą się na powierzchni mastocytu. W efekcie uwolnione zostają związki odpowiedzialne za przykre symptomy uczulenia.
Alergie krzyżowe – czym są?
Za alergię najczęściej odpowiedzialne są substancje białkowe obecne w pyłkach, pokarmach czy sierści zwierząt. Zadaniem przeciwciał IgE jest dokładne rozpoznanie czynnika, który został uznany przez mastocyty za szkodliwy. Jednakże niektóre alergeny są do siebie tak podobne, że wywołują taką samą, nadwrażliwą reakcję układu odpornościowego. Nazywamy je panalergenami. Alergik cierpi wtedy jednocześnie na uczulenie wziewne, pokarmowe i kontaktowe. Najczęściej alergia krzyżowa dotyczy pyłków roślin i owoców, czasem obejmuje także niespokrewnione gatunki roślin, owoce i lateks, owoce morza i kurz czy pochodzące od różnych gatunków zwierząt mleko lub jaja. Ten typ uczulenia zazwyczaj dotyka osoby z alergicznym nieżytem nosa i astmą oskrzelową.
Objawy alergii krzyżowych
Symptomy alergii krzyżowych są niecharakterystyczne i zwykle obejmują układ pokarmowy, oddechowy oraz skórę. W przypadku uczulenia łączącego nadwrażliwość na pyłki i owoce lub warzywa, często występuje zespół alergii jamy ustnej. Po zjedzeniu uczulającego pokarmu u chorego pojawia się świąd, pieczenie i obrzęk warg, podniebienia lub języka. Typowo cierpi on również przez bóle brzucha, biegunka i wymioty. Niekiedy reakcja na pokarm jest podobna do tej na alergeny wziewne. Alergik ma wtedy napad duszności, związany ze skurczem oskrzeli, wodnistym katarem i kaszlem. Pojawić się może również przekrwienie i łzawienie oczu, pokrzywka, a nawet wstrząs anafilaktyczny.
Najczęstsze alergie krzyżowe
Część alergii krzyżowych występuje stosunkowo powszechnie. Osoby uczulone na pyłek brzozy powinny unikać selera, marchewki, niektórych owoców (wiśni, gruszek, jabłek, moreli, kiwi, mango), maku oraz pieprzu. Często alergia ta krzyżuje się także z uczuleniem na pyłki innych drzew: leszczyny, olszy, dębu, grabu i buka. Nadwrażliwość na pyłki traw łączy się z alergią na arbuza, pomidory, melony i mąkę zbożową. Co ciekawe, podobne objawy wywołują także białka zwane profilinami, obecne w lateksie, bylicy, ambrozji, owocach pestkowych, bananach, selerze, orzechach ziemnych i kasztanach jadalnych. Część białkowych alergenów ulega rozkładowi podczas obróbki termicznej. Dlatego zdarza się, że nasz organizm zareaguje nadmiernie na surowe warzywa czy owoce, a na soki lub sosy już nie.
Leczenie alergii krzyżowych
Jak w przypadku każdego uczulenia, także i w przypadku alergii krzyżowych najistotniejsze jest unikanie czynników, które wywołują przykre objawy. Kluczowa jest więc dieta eliminacyjna, którą stosujemy po zaobserwowaniu symptomów alergii pojawiających się po zjedzeniu konkretnych pokarmów. Nawet lekarze nie są w stanie z całą pewnością stwierdzić, czy rozwinie się u nas alergia krzyżowa. Dlatego nie warto, byśmy wyrzucali owoce czy warzywa z jadłospisu na zapas. W ten sposób możemy doprowadzić do niedoborów witamin lub minerałów. Doraźnie lekarze zalecają przyjmowanie leków antyhistaminowych. U niektórych osób bardzo korzystne działanie ma odczulanie, czyli immunoterapia swoista. Polega ona na eksponowaniu organizmu na stopniowo zwiększane dawki alergenu. Dzięki temu nasz układ odpornościowy uczy się tolerować substancje, które uznał wcześniej za szkodliwe i groźne.
Więcej informacji na temat typów, objawów i leczenia alergii znajdziesz na naszym portalu Mojealergie.pl
