Przebieg ciąży – tydzień po tygodniu

31 stycznia 2023, dodał: _Lena_
Artykuł zewnętrzny

Share and Enjoy !

Shares

Kalendarz ciąży :

4 Tydzień

Wielki podzial. W czasie, gdy Ty przystosowujesz się emocjonalnie do bycia w ciąży, nowe życie w Tobie szybko się rozwija. Zapłodnione jajeczko zagnieżdża się w błonie macicy, gdzie rozpoczyna swój szybki rozwój. Po zagniezdzeniu jajeczko dzieli sie na warstwy komórek i staje sie embrionem. Te warstwy komórek będą rozwijać się w poszczególne części  ciała Twojego maleństwa, takie jak system nerwowy, szkieletowy, miesnie i organy.

System wsparcia. Lozysko, organ o ksztalcie krazka, który laczy Twój obieg z embrionem zaczyna sie formowac i przylepia sie do sciany macicy w miejscu gdzie nastapilo zagniezdzenie. Z jednej strony lozyska pojawia sie pepowina. Plyn owodniowy, który bedzie ochraniac Twoje dziecko podczas ciazy, juz sie tworzy wewnatrz worka zwanego blonami.

Wymiary. Przed koncem tygodnia embrion mierzy okolo jednego milimetra – wielkosc okolo ziarenka maku.

Rzut oka na bliznieta Na sonogramie widac jajnik, w którym rozwijaja sie dwa pecherzyki. Jesli oba dojrzeja i zostana zaplodnione, w rezultacie powstana bliznieta dwujajowe.

Twoja ciąża
Oznaki zycia. Brak miesiaczki moze byc jedyna oznaka tego, ze jestes w ciazy. Mozesz tez miec niewielkie plamienia, kiedy Twoje zaplodnione jajeczko zagniezdzi sie w macicy. To lekkie krwawienie, znane jako plamienie po implantacji i jest ono calkowicie normalne.

Testy, testy. A Domowy test ciazowy powinien juz pokazac pozytywny rezultat dzieki hormonowi hCG, który jest wytwarzany przez nowo powstale lozysko. Ten sam hormon jest w wiekszosci odpowiedzialny za mdlosci, czy poranne nudnosci, których doswiadcza wiele kobiet w pierwszym trymestrze ciazy. Wiekszosc z domowych testów ciazowych jest trafnych juz po pierwszej brakujacej miesiaczce, ale zdarzaja sie tez bledne wyniki negatywne. Wiele kobiet twierdzi, ze mialy negatywny wynik testów przez kilka tygodni odkad przestaly miesiaczkowac pomimo, ze po prostu „wiedzialy”, ze sa w ciazy (i mialy racje).

Od ekspertów. Teraz kiedy jestes w ciazy mozesz sie zastanawiac, które leki bez recepty na kaszel, przeziebienie i alergie sa bezpieczne. „Musisz unikac leków ulatwiajacych oddychanie, antyhistaminowych oraz srodków zawierajacych PPA [fenylopropanolamina]” – mówi Dr Elaine Zwelling. „Niektóre lekarstwa na przeziebienie i kaszel zawieraja az 25 % alkoholu,” dodaje i tych takze nalezaloby unikac. Kliknij tutaj aby przeczytac wiecej od dr Zwelling i dr Thornton na temat tego co mozesz zazywac, kiedy zle sie czujesz. Pamietaj, aby zawsze skonsultowac sie ze swoim lekarzem zanim zaczniesz brac jakiekolwiek leki, nawet te, które mozesz dostac bez recepty.

5 Tydzień:

Twoje dziecko

Przewód na swoim miejscu. Łożysko, które zaczęło się kształtować w poprzednim tygodniu, oraz zaczątki pępowiny już pracują dostarczając niezbędne składniki pokarmowe z Twojego ciała do embrionu. Tlen, aminokwasy, tłuszcze i cukry – wszystkie odgrywaja zasadniczą rolę w tym niesamowitym projekcie budowania.

Podstawa pleców. Jedna z warstw komórek wyspecjalizowanych rozwija się w kanał nerwowy, który stanie się kręgosłupem i mózgiem. Niewłaściwie ukształtowany kanał nerwowy może doprowadzić do rozszczepienia kręgosłupa (powikłanie, w którym rdzen kręgowy się nie zamyka całkowicie) lub do innych podobnych zaburzeń. Rozszczepienie kręgosłupa jest stosunkowo rzadkie – zdarza się raz na 1,000 narodzin. Są rzeczy, które możesz zrobić, aby nawet zmniejszyć to prawdopodobienstwo. Przyjmowanie przynajmniej 400 mikrogramów kwasu foliowego codziennie jest Twoją najlepszą bronią przeciw wadom wrodzonym związanym z rdzeniem kręgowym; najlepiej zacząć zażywać kwas foliowy jeszcze przed poczęciem. Tabletki kwasu foliowego możesz kupić bez recepty i powinnaś je zażywać aż do 12 tygodnia.
Zaczątek serca. Serce jest teraz pojedynczym przewodem z kilkoma nieskoordynowanymi uderzeniami. Będą one stawać się coraz bardziej regularne z każdym mijającym tygodniem.

Wymiary. Przy 2-3 milimetrach embrion ma rozmiar malej pestki pomarańczy.

Łóżka równoległe

Bliźnięta dwujajowe—bliźnieta, które rozwijają się z 2 jajeczek—leżą jeden przy drugim, każde unosząc się w osobnym worku owodniowym oraz z osobnym łożyskiem.

Twoja ciąża

Ocean emocji. Jak się czujesz teraz, kiedy naprawdę jesteś w ciąży? Jeśli starałaś się w nią zajść od jakiegoś czasu, pewnie nie posiadasz się z radości. Możesz także być niespokojna, zastanawiając się czy wszystko pójdzie dobrze. Jeśli ciąża była zaskoczeniem możesz czuć się zmartwiona lub niepewna siebie. Wszystkie te emocje, od dzikiej radości przez matczyną dume do kurczowego strachu są całkowicie normalne.

Ostrożne obchodzenie się. W sferze fizycznej możesz odczuwać objawy, które przypominają bardzo te, które odczuwasz przed miesiaczką. Skurcze jak przy menstruacji i bóle w dole pleców są powszechne. Zamiast walczenia z dolegliwościami i zmeczeniem zrób sobie przerwe: posiedź długo w ciepłej (nie gorącej) wodzie, posłuchaj relaksującej muzyki lub poddaj się drzemce. A mówiac o pobłażaniu sobie, teraz jest czas, aby traktować swoje ciało jak swiątynie, którą jest! Jeśli jeszcze tego nie zrobiłas, pozbądź się wszystkich szkodliwych nawyków takich jak palenie papierosów, picie alkoholu czy używanie narkotyków.

Od ekspertów. Jedzenie za dwóch nie oznacza jedzenia dwa razy tyle. „Większość kobiet w ciąży potrzebuje dodatkowo tylko około 300 kalorii na dzień,” mówi dr Margaret Comerford Freda. „To przekłada się na jedno z poniższych: dwie szklanki półtłustego mleka, jedna gałka lodów lub kanapka z tuńczykiem.” Dowiedz się więcej od dr Freda i dr Thornton na temat najlepszej diety dla Ciebie i Twojego rozwijającego się dziecka

6 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawa zamknięta.
W tym tygodniu pojawia się ważny kamień milowy: kanał nerwowy, który zaczął się kształtować w poprzednim tygodniu, zaczyna się zamykać w coś co stanie się rdzeniem kręgowym Twojego dziecka.

W przyszłości twarz. Chociaż embrion ciągle wygląda jak maleńka kijanka, fałdy tkanki rozwijają się na górze i w końcu przekształcą się w podbródek, policzki i buzię Twojego malucha. Obszary, które staną się oczami i nosem zaczęły wystawać jak guzki, a struktura ucha wewnętrznego wpycha się do wewnątrz.

Ucząc się bicia. Przewód serca, który utworzył się w poprzednim tygodniu dalej się rozwija, stopniowo rozrastąjc się w cztery prymitywne komory i zaczyna bić jak malutki bębenek.

Pozostałe główne organy, takie jak nerki i wątroba także zaczynają nabierać kształtu. Każde z płuc istnieje jako pojedyńczy kanał i zaczynają się one formować w struktury podobne do worka; przed nimi dużo do zrobienia zanim bedą gotowe do przyjęcia powietrza.

Wymiary. Twój maluch staje sie wiekszy, mierzy teraz około 2,5 milimetra.

Warstwy mające znaczenie

Chociaż ciągle przypomina plamkę, embrion już podzielił się na warstwy tkankowe. Większość układów narządów także zaczyna się rozwijać.

Twoja ciąża

Stany mające swoją przyczynę. Zmiany, które zachodzą w Twoim ciele we wczesnej ciąży, chociaż ekscytujące mogą czasami stanowić wyzwanie. Pamiętaj, że każdy objaw służy jakiemuś celowi. Możesz odczuwać mrowienie i wrażliwość piersi z powodu zwiększonego przepływu krwi; Twoje ciało ciężko pracuje, aby przygotować je do karmienia piersią. Upewnij się, że masz biustonosz podtrzymujący, nawet w nocy jesli to pomaga. Możesz także mieć zaparcia z powodu zwiększonej ilości progesteronu, który spowalnia działanie przewodu pokarmowego. Aby poradzić sobie z tym problemem, ćwicz regularnie i spożywaj zbilansowane posiłki, włączając w diete wiele pokarmów bogatych we włókna roslinne i błonnik, takie jak owoce, warzywa oraz pełne ziarna. Zwiększ także ilość przyjmowanej wody: staraj się wypijać co najmniej osiem szklanek dziennie.

Strata lunchu? Około 70 % kobiet ciężarnych odczuwa poranne mdłości, najgorsze w pierwszym trymestrze. Nudności są wywoływane przez hCG, hormon ciąży, który jest wydzielany zaraz po zagnieżdżeniu się jajeczka. Istnieją środki, które możesz zażywać, aby pozbyć się mdłości. Kliknij tutaj aby dowiedzieć się jak złagodzić Twoje dolegliwości.

Od ekspertów. „Hormon, który powoduje Twoje poranne mdłości może także być odpowiedzialny za bóle głowy” zauważa dr Elaine Zwelling. „Bóle głowy podczas ciąży mogą także być wywoływane przez zmęczenie, napięcie, głód oraz stres fizyczny lub emocjonalny.” Zobacz sugestie od dr Zwelling i dr Thornton jak radzić sobie z hormonalnymi bólami głowy

7 Tydzień:

Twoje dziecko

Mózg dziecka.
Wielkim osiągnięciem Twojego malucha z poprzedniego tygodnia było „domkniecie” kanalu nerwowego. W tym tygodniu, początkujący geniusz pracuje nad budową zdolności umysłowych. Chociaż rozwój mózgu będzie trwał jeszcze długo po przyjściu na świat podstawowe fragmenty powstają właśnie teraz. W ciagu tego tygodnia organ podzieli sie na trzy czesci: przodomózgowie, sródmózgowie i tylomózgowie. Przodomózgowie będzie odpowiedzialne za takie rzeczy jak zdolność rozumowania, rozwiązywanie problemów oraz tworzenie i przechowywanie wspomnień. Śródmózgowie będzie działało jak policjant kierujący ruchem drogowym, przekazując sygnały elektryczne do miejsca ich przeznaczenia w mózgu. Tyłomózgowie natomiast będzie zajmowało się oddychaniem, częstotliwością akcji serca oraz ruchami mięśni.

Akcja nie dzieje się jednak tylko na górze. Kończyny także szybko się rozwijają. Zawiązki rąk i nóg już się wyłoniły, chociaż w tym momencie wyglądają bardziej jak wiosła.

Wymiary. Twój maluch ma w tym tygodniu wielkość 4 do 8 milimetrów, jest troszkę większy niż szerokość paznokcia małego palca u ręki.

Na własnych nogach

Pojawiły się zawiązki kończyn i stopniowo formują się ramiona, dłonie i nogi. Ciemna plama na zdjęciu to oko.

Twoja ciąża

Muszę lecieć! Czy co chwilę musisz biegać do toalety? Twoje buzujące hormony i zwiększona objętość krwi powodują, że Twój organizm produkuje więcej płynów, które potem muszą zostać usunięte. Nie ograniczaj jednak spożycia płynów; wręcz przeciwnie, powinnaś wysilić się aby pić więcej niż wtedy kiedy nie byłaś w ciąży.

Zdrowe nawyki. Kiedy spotkasz się z lekarzem lub położną na swojej pierwszej wizycie prenatalnej, on lub ona mogą ostrzec Cię przed ryzykiem zachorowania na toksoplazmozę, chorobę zakaźną przenoszoną w surowym lub niedogotowanym mięsie oraz kocich odchodach. Ta infekcja jest niebezpieczna dla Twojego zarodka, ale nie dla Ciebie (jeśli nie masz osłabionego systemu odpornościowego). Może już nawet przechodziłaś toksoplazmozę nawet o tym nie wiedząc – jeśli tak, jesteś już odporna. Nawet jeśli jej nie przechodziłaś, Twoje szanse na zarażenie się tą chorobą są bardzo małe, jeśli tylko zastosujesz odpowiednie środki ostrożności. Aby uniknąć kontaktu z zarazkami, zamawiaj dobrze wypieczone steki i burgery oraz myj dokładnie ręce po przygotowywaniu mięsa. Upewnij się, że masz rękawiczki ochronne w czasie prac w ogrodzie, abyś przez przypadek nie dotknęła kocich odchodów. Powstrzymaj się od obowiązku sprzątania kociej kuwety przez resztę ciąży.

Od ekspertów. Czy zastanawiasz się nad tym, czy Twoja praca będzie mieć wpływ na Twoje zdrowie? „Większość rodzajów pracy nie jest niebezpieczna dla kobiet w ciąży” – mówi dr Margaret Comerford Freda. „Są jednak wyjątki wliczając w to prace, przy których wdycha się rozpuszczalniki, środki czyszczące lub gdzie trzeba dźwigać ciężary.” W takim wypadku, nie musisz odchodzić, ale powinnaś przedsięwziąć pewne środki ostrożności.

8 Tydzień :

Twoje dziecko

Od głowy po palce u stóp. W poprzednim tygodniu mózg zaczął się rozwijać w trzy wyraźne struktury. W tym tygodniu inne części ciała rozpoczynają się kształtować: dłonie i stopy formują malutkie paluszki jeszcze zrośnięte błoną. A ogon, który Twój malec z dumą pokazywał zaczyna zanikać.

Praca brzuszka. Kończyny to nie jedyne części ciała, które się teraz rozwijają – środek także czyni postępy. Kiedy tworzą się wnętrzności, środkowa pętla jelitowa przesuwa się w kierunku pępowiny, ponieważ nie ma wystarczająco dużo miejsca w brzuchu. Nawet w tym wczesnym stadium, wnętrzności pracują nad usuwaniem zanieczyszczeń z organizmu. Za miesiąc, kiedy będzie więcej miejsca w brzuszku Twojego malucha, wnętrzności powrócą do środka poza pępowinę.

Żywy przewód. Gdybyś mogła lekko szturchnąć ciało Twojego malucha, zobaczyłabyś, że reaguje drgnięciem. Dzieje się tak ponieważ rozwijający się system nerwowy już wysyła komunikaty do mięśni.

Wymiary. Mały mieszkaniec Twojego ciała przypomina wielkością i kształtem duży orzeszek ziemny, ważąc około 0,25 grama i mierząc gdzieś od 7 do 17 milimetrów.

Nareszcie zdjęcie

Zacznij prowadzić album ze zdjęciami właśnie teraz—technologia ultrasonograficzna pozwoli Ci uzyskać czarno-białe zdjęcia na tym etapie. Ten sonogram (zdjęcie z ultrasonografu) pokazuje jak bardzo Twój maluch urósł w ciągu zaledwie kilku tygodni. Zobacz oko (1), podbródek (2), nogi (3), oraz łożysko (4).

Twoja ciąża

Dobra opieka. Już czas na Twoją pierwszą wizytę prenatalną więc jeśli jeszcze nie byłaś u swojego lekarza ogólnego lub położnej zrób to teraz. Kobiety, które rozpoczynają regularne wizyty u lekarza w ciągu pierwszych trzech miesięcy mają spokojniejsze ciąże i zdrowsze dzieci niż te, które tej wczesnej opiece się nie poddają. Ktokolwiek opiekuje się Tobą podczas ciąży, ważne jest abyś czuła się komfortowo z ich podejściem i praktyką. Twoje wizyty są zazwyczaj planowane raz w miesiącu aż do siódmego miesiąca (28 tygodni) kiedy stają się częstsze aż do porodu. Zazwyczaj będziesz się widzieć ze swoim lekarzem raz na dwa tygodnie od 28 do 36 tygodnia a potem raz na tydzień aż do narodzin dziecka około 40 tygodnia. Te badania lekarskie są doskonałą okazją na zadawanie pytań, więc nie wahaj się przyjść ze swoimi obawami, małymi czy dużymi. Zapisuj je pomiędzy wizytami, aby ich nie zapomnieć. Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj Wybór lekarza i położnej.

Kiedy powiedzieć. To temat wielu rozmyśleń: kiedy powinnaś podzielić się tą ekscytującą wiadomością z resztą świata? Niektóre pary mówią bliskim przyjaciołom i rodzinie od razu. Inne wolą czekać aż upłynie pierwszy trymestr, kiedy ryzyko poronienia się zmniejsza. Niektóre kobiety wolą czekać do momentu kiedy będzie po nich widać. Jeśli chodzi o poinformowanie o tym swojego szefa, tylko Ty możesz podjąć taką decyzję. Jeśli masz ciąże wysokiego ryzyka (lub jeśli poranne nudności sprawiają, że jesteś przykuta do łazienki), może musisz podzielić się tą wiadomością szybciej, tak aby wynegocjować elastyczny harmonogram pracy. W żadnym jednak wypadku, nie możesz zostać zwolniona z pracy z powodu ciąży. Niezależnie od długości zatrudnienia masz prawo do 18 tygodni urlopu macierzyńskiego i do powrotu do pracy po tym okresie jeśli tego chcesz. Jeśli pracujesz dla obecnego pracodawcy od przynajmniej 26 tygodni masz prawo do płatnego urlopu macierzyńskiego. Jeśli nie kwalifikujesz się do tego, możesz rościć do państwa o dodatek macierzyński. Jeśli Twoja praca zagraża albo Twojemu zdrowiu albo zdrowiu Twojego dziecka, Twój pracodawca musi albo zaoferować Ci alternatywne stanowisko albo dać Ci pełnopłatny urlop. Jesteś także uprawniona do wolnego na czas wizyt w klinikach prenatalnych.

Od ekspertów. Czujesz się zmęczona? „To powszechny objaw we wczesnej ciąży” – mówi dr Elaine Zwelling. „Dobra dieta, dużo snu i ćwiczenia mogą pomóc zażegnać ten stan wyczerpania.”

9 Tydzień :

Twoje dziecko

Sprawdź co stało się w poprzednim tygodniu jeśli chodzi o rozwój Twojego malucha.

Gratulacje! Embrion w Twoim ciele otrzymuje w tym tygodniu nową nazwę – oficjalne określenie to odtąd płód. I ten płód coraz mniej przypomina różową plamkę. Ogon zniknął i pojawia się teraz kształt ciała, częściowo dzięki wydłużeniu i wyprostowaniu obszaru tułowia. Twój płód mierzy w tym tygodniu około 2,5 centymetra (około 1 cala) długości.

Przyspieszenie rozwoju. To decydujący moment dla rozwoju rąk i nóg. Nogi się wydłużyły a zalążki, które w końcu staną się palcami u stóp zaczęły się rozwijać. W tym samym czasie ręce urosły i zaczęły wyginać się w łokciach. Kształtuje się też podstawowa struktura dłoni, z wyraźnie rozróżnionymi palcami i kciukiem. Brzuch także się rozwija. Struktury, które będą wątrobą, pęcherzykiem żółciowym, śledzioną oraz nadnerczem się specjalizują.

Gotowy do drogi. To jest początek okresu tańca! Twój maluszek zaczyna się energicznie ruszać, nawet w odpowiedzi na bodźce spoza Twojego ciała takie jak światło i hałas. Ale nie będziesz w stanie odczuwać tych ruchów aż do połowy drugiego trymestru.

Te chwile

Płód wygląda teraz bardziej ludzko z dłońmi, stopami oraz zalążkami palców i rąk i nóg, które stają się widoczne. Ucho stopniowo będzie przesuwać się do poziomu oczu.

Twoja ciąża

Zrób drogę dla mleka. Już na pewno zauważyłaś istotne zmiany w Twoich piersiach. Są najpewniej cięższe i pełniejsze i mogą być wrażliwe na dotyk. Chociaż Twoje piersi będą dalej się powiększać wraz z postępującą ciążą, ich wrażliwość zmniejszy się zazwyczaj przed końcem czwartego miesiąca. Możesz zauważyć małe białe guzki na otoczkach brodawek sutkowych (ciemna część brodawki); są one zwane guzkami Montgomery’ego są to gruczoły, które produkują tłuszcze, aby utrzymać nawilżenie Twoich brodawek kiedy zaczniesz karmienie piersią.

Łagodne ruchy. Jeśli nie byłaś aktywna zanim zaszłaś w ciążę, teraz jest czas aby wybrać bezpieczny rodzaj wysiłku fizycznego, którego możesz się trzymać przez resztę ciąży. Pływanie, spacery oraz joga to doskonały wybór. Wielu ekspertów uważa szczególnie pływanie za najlepszy sport dla kobiet w ciąży. Pływanie dostarcza nie tylko wspaniałego wysiłku dla układu sercowo-naczyniowego, ale także jest łagodne dla Twoich stawów, które są bardziej podatne na urazy podczas ciąży. Hormon relaksyny sprawia, że Twoje połączenia stawowe są luźniejsze tak aby Twoja miednica mogła się rozszerzyć podczas porodu; w rezultacie powinnaś unikać ćwiczeń, które mogłyby zbytnio obciążać stawy, takich jak pełne prostowanie się i sięganie do palców u stóp. Aby dowiedzieć się więcej na temat ćwiczeń podczas ciąży, kliknij tutaj.

Od ekspertów. Jedzenie sera żółtego jest wspaniałym sposobem na utrzymanie odpowiedniego poziomu wapnia, ale powinnaś unikać serów niepasteryzowanych oraz pleśniowych takich jak Brie i Stilton podczas ciąży. „Sery pleśniowe mogą zawierać bakterię zwaną listeria, która może być szkodliwa dla Ciebie i Twojego dziecka,” wyjaśnia dr Margaret Comerford Freda.

10 Tydzień :

Twoje dziecko

Teraz ucho. Rozwój rąk i nóg był największym wydarzeniem ostatniego tygodnia. Przed końcem tego tygodnia rozwinie się ucho zewnętrzne. Teraz są one usytuowane bardzo nisko na głowie, ale kiedy głowa będzie stawać się większa, uszy będą przesuwać się na właściwe miejsce po każdej stronie. Wkrótce Twój głos będzie ulubionym dźwiękiem Twojego malucha.

Poszukiwanie obrazu. Oczy Twojego maleństwa także się rozwijają. Podstawowa struktura oka jest na swoim miejscu a powieki zaczynają pokrywać oczy, które ciągle są na jednej stronie głowy.

Cały ząb. Pierwszy ząb Twojego dziecka przebije się przez dziąsła dopiero kilka miesięcy po urodzeniu, ale te małe siekacze już zaczynają się kształtować jak maleńkie zawiązki zębów. Po urodzeniu Twój maluch będzie miał 20 mlecznych zębów czekających na to, aby wyrosnąć podczas pierwszych kilku lat życia, oraz zęby stałe rozwijające się pod dziąsłami.

Wymiary. Częściowo dzięki rozwijającym się kościom i wydłużającym się kończynom płód waży teraz około 2,5 grama (około 0,1 uncji) i mierzy 2 do 3 centymetrów (około cala) od głowy do dołu.

Głowa najpierw. Młody płód ma wielką głowę i wielkie oczy, ponieważ te struktury rozwijają się wcześnie. Mózg, rdzeń kręgowy i nerwy zaczynają się kształtować wcześnie, chociaż system nerwowy jako całość rozwija się dalej jeszcze po porodzie.

Twoja ciąża

Porzuć kofeinę. To kuszące, aby sięgnąć po kolejną filiżankę kawy, kiedy jesteś wyczerpana. Chociaż badania pokazują, że picie kawy w umiarkowanych ilościach nie jest szkodliwe dla płodu, wielu ekspertów zaleca, aby zredukować lub wyeliminować kofeinę ze swojej diety. Na pewno nie ma żadnego dobrego powodu, aby przyjmować kofeinę – nie ma ona wartości odżywczych i może sprawić, że będziesz się czuć (możliwe że także twój maluch) podenerwowana. Kofeina przyczynia się także do utraty wody, ponieważ jest środkiem moczopędnym (coś, co sprawia, że oddajesz mocz). Jeśli jednak musisz napić się codziennie swojego ulubionego latte lub napoju gazowanego, upewnij się, aby spożyć dodatkowo wodę, która zrekompensuje utratę płynów.

Informacje na temat krążenia. Mniej więcej od teraz Twoje serce rozpoczyna pompować więcej krwi do Twoich żył. W rezultacie, przed 32 tygodniem będziesz mieć 40 do 50 % więcej krwi w organizmie niż zanim zaszłaś w ciążę. Jak możesz się spodziewać, dodatkowa jej ilość jest konieczna, aby dostarczyć krew do macicy i łożyska. Mówiąc o krążeniu, kroki, które podejmiesz teraz, aby polepszyć twój przepływ krwi mogą pomóc zapobiec żylakom w późniejszej ciąży. Codzienny spacer, leżenie na lewym boku, podnoszenie nóg (ze wspartymi kolanami), siedzenie nie krzyżując nóg – wszystkie te rzeczy mogą pomóc uchronić twój krwiobieg przed spowolnieniem.

Od ekspertów. „Jeśli miałaś ospę wietrzną jako dziecko, przekażesz Twoje obronne przeciwciała swojemu maleństwu kiedy jest w Twojej macicy” – mówi dr Suzanne Dixon. W tym wypadku zazwyczaj nie ma się czym martwić, jeśli jesteś narażona na kontakt z tą chorobą podczas ciąży. „Jakkolwiek, są przypadki, kiedy powinnaś zachować szczególne środki ostrożności – na przykład jeśli nie miałaś ospy wietrznej jako dziecko.”

11 Tydzień :

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało w poprzednim tygodniu jeśli chodzi o rozwój Twojego płodu.

Poczuj bicie. Serce Twojego malucha bije szaleńczo od tygodni, ale właśnie stało się na tyle głośne, że Twój lekarz lub położna może je usłyszeć przy pomocy specjalnego sprzętu słuchowego zwanego Dopplerem. Także będziesz mogła je usłyszeć! Serce płodu bije dwa razy szybciej niż Twoje, pomiędzy 120. a 140. uderzeniami na minutę. (Nie martw się, jeśli Twoja położna nie jest jeszcze w stanie usłyszeć bicia. Twój płód może leżeć w pozycji, która przygłusza dźwięk.) Jeśli jesteś jak wiele kobiet, słuchanie szybkiego tu-dum serca Twojego maleństwa będzie ulubioną częścią wizyt prenatalnych. Poza doprowadzeniem swoich uderzeń do perfekcji, serce stało się w ciągu mijającego miesiąca właściwą czterokomorową strukturą, chociaż niektóre ze ścianek działowych staną się kompletne dopiero po porodzie.

Jest skóra. Cienka warstwa skóry tworzyła się na ciele płodu przez ostatnie kilka tygodni. Teraz wyspecjalizowana warstwa rozwija się w to co stanie się paznokciami u rąk i u stóp.

Wymiary. Twój maluch dość dużo urósł od ostatniego tygodnia – długość od ciemienia do pośladków to teraz ponad 5 cm (około 2 cale). Sama głowa płodu to około połowa długości ciała, co obrazuje jak szybko rośnie mózg. Tworzenie geniusza!

Prywatne Morze. Płód unosi się w chroniącym go płynie owodniowym; płyn który jest połykany, przetwarzany i wydalany na zewnątrz. Pępowina, którą widać na górze, łączy się z łożyskiem i dostarcza wszystkich składników odżywczych, jakich potrzebuje płód.

Twoja ciąża

Muszę to mieć. Niektórzy eksperci uważają, że zachcianki są sposobem, w jaki Twój organizm mówi czego potrzebuje. Inni odrzucają ten pogląd. Nikt tak naprawdę nie wie, dlaczego zachcianki pojawiają się podczas ciąży, ale nie ma jednak wątpliwości, że prawie każda ciężarna kobieta ma ochotę na szczególne potrawy i produkty. Nie powinnaś w niewolniczy sposób słuchać żądań swojego organizmu, ale nie powinnaś też ich ignorować, szczególnie jeśli masz ochotę na coś zdrowego.

„C” rozwój dziecka. Kiedy jesteś w ciąży, potrzebujesz od 80 do 100 miligramów witaminy C dziennie. Witamina C wspomaga rozwój komórek, zdrowych kości i zębów płodu. Jeśli masz ochotę na pomarańcze, jedzenie ich sprawi, że upieczesz dwie pieczenie na jednym ogniu. Spożywanie pomarańczy i innych owoców cytrusowych jest doskonałym sposobem na zaspokojenie dziennego zapotrzebowania na witaminę C. Innymi jej źródłami są truskawki i brokuły. Aby dowiedzieć się więcej na temat pokarmów bogatych w składniki odżywcze, kliknij tutaj.

Badanie grupy krwi. Podczas pierwszej wizyty kontrolnej, twój lekarz lub położna przeprowadzi kilka badań krwi. Jedno z nich służyć będzie określeniu, czy posiadasz w czerwonych krwinkach pewne szczególne białko, znane jako czynnik Rhesus (Rh). Obawy mogą pojawić się jeśli Ty masz grupę krwi Rh minus, a ojciec dziecka Rh plus – układ, w którym Twoje dziecko może mieć grupę Rh plus. Jeśli tak się stanie, Twój organizm może zacząć produkować antyciała przeciw krwi płodu o grupie Rh plus, a ta sytuacja może spowodować poważne konsekwencje zdrowotne dla Twojego maleństwa. Aby temu zapobiec otrzymasz zastrzyk z substancji zwanej anty-D jeśli masz jakiekolwiek poważne krwawienia podczas ciąży. Wielu lekarzy zaleca także dawkę dla wszystkich kobiet w pierwszej ciąży około 28 tygodnia. To neutralizuje wszystkie czerwone krwinki dziecka, które mogą przeniknąć do Twojego krwiobiegu. Otrzymasz także zastrzyk po porodzie jeśli Twoje dziecko ma grupę Rh plus, w celu ochrony przyszłych ciąż. W nielicznych przypadkach, może istnieć konieczność przeprowadzenia dodatkowych testów i leczenia, być może nawet we wcześniejszych etapach ciąży. Jeśli masz grupę krwi Rh minus, będziesz musiała otrzymać anty-D w przypadku każdej utraty ciąży.

Od ekspertów. Jeśli jesteś przyzwyczajona do opalania się w solarium lub na słońcu, musisz to dwa razy przemyśleć podczas ciąży. „Co najmniej jedno badanie wykazało, że nadmierna ekspozycja na promienie UV podczas ciąży może spowodować niedobór kwasu foliowego u matki” – mówi dr Elaine Zwelling. Kwas foliowy jest kluczowym składnikiem odżywczym, który zapobiega wadom rdzenia kręgowego u płodu. Są także inne możliwe szkodliwe efekty opalania się w solarium podczas ciąży.

12 Tydzień:

Twoje dziecko

Paznokcie pracuja. W ostatnim tygodniu uformowały się na koniuszkach palców u rąk i stóp Twojego malucha podstawy paznokci. W tym tygodniu paznokcie u rąk zaczynają rosnąć z tych zalążków i będą to robić aż do narodzin. Wiele dzieci nawet rodzi się z długimi paznokciami u rąk, które muszą zostać przycięte zaraz po urodzeniu. Części na swoimi miejscu. Prawdziwie decydujący okres dla rozwoju Twojego malucha właśnie się zbliża do końca. Przed końcem tego tygodnia monumentalne zadanie rozwijania nowych struktur ciała będzie ukończone. Wszystkie części już są, od palców u rąk do palców u stóp. Nawet narządy płciowe się rozwinęły, chociaż jest za wcześnie, aby określić na ultrasonografie czy masz chłopca czy dziewczynkę.

Światło wyłączone. Do tego tygodnia ukształtowały się i zamknęły powieki. Pozostaną tak złączone aż do późnego okresu drugiego trymestru.

Wymiary. Przez następne 28 tygodni zadaniem Twojego malucha jest rośnięcie i rozwijanie się. W tym tygodniu Twoje dziecko waży około 10 gramów (około 0,4 uncji) i mierzy około 6 cm (około 2,5 cala).
Dłoń do buzi. Na tym sonogramie płód podnosi rękę (1), widzianą jako trzy małe kości kierowane w stronę twarzy i głowy (2).

Twoja ciąża

Czas na testy. Teraz nadszedł czas, aby przedyskutowac ze swoim lekarzem lub położną wszystkie za i przeciw badań prenatalnych wykrywających wady wrodzone jak zespół Downa i rozszczepienie kręgosłupa. Niektóre z badań ekranowych wykrywających zespół Downa mogą być przeprowadzone już w 12 tygodniu.

Co jest normalne, a co nie. W miarę jak rosnąć będzie ilość niezbednej do wykarmienia dziecka krwi w twoim krwiobiegu możesz zauważyć, że Twoje dziąsła stają się coraz bardziej wrażliwe i krwawią kiedy szczotkujesz zęby lub czyścisz je nicią dentystyczną. To może byc kłopotliwe, ale jest normalne. Nie rezygnuj z regularnego stosowania szczoteczki ani nici dentystycznej – po prostu używaj ich delikatnie.

Od ekspertów. Być może bardzo ważne będzie dla Ciebie, aby w ciąży wyglądać jak najlepiej, jednak do chwili narodzin dziecka powinnaś zrezygnować z rozjaśniania lub farbowania włosów. „Mimo iż badania nie wykazały związku pomiędzy farbowaniem włosów a zaburzeniami rozwoju płodu, rzeczywisty wpływ tych substancji chemicznych na przebieg ciąży nie jest znany” – mówi dr Elaine Zwelling.

13 Tydzień:

Twoje dziecko

Paznokcie. W ostatnim tygodniu uformowały się na koniuszkach palców u rąk i stóp Twojego malucha podstawy paznokci.W tym tygodniu paznokcie u rąk zaczynają rosnąć z tych zalążków i będą to robić aż do narodzin. Wiele dzieci nawet rodzi się z długimi paznokciami u rąk, które muszą zostać przycięte zaraz po urodzeniu. Wszystko na swoimi miejscu. Decydujący okres dla rozwoju Twojego malucha właśnie zbliża się do końca. Przed końcem tego tygodnia monumentalne zadanie rozwijania nowych struktur ciała będzie ukończone. Wszystkie części już są, od palców u rąk do palców u stóp. Rozwinęły się nawet narządy płciowe, chociaż jest za wcześnie, aby określić na ultrasonografie czy masz chłopca czy dziewczynkę.

Światło wyłączone. Do tego tygodnia ukształtowały się i zamknęły powieki. Pozostaną tak złączone aż do późnego okresu drugiego trymestru.

Wymiary. Przez następne 28 tygodni zadaniem Twojego malucha jest rośnięcie i rozwijanie się. W tym tygodniu Twoje dziecko waży około 10 gramów i mierzy około 6 cm.

Dłoń do buzi. Na tym sonogramie płód podnosi rękę (1), widzianą jako trzy małe kości kierowane w stronę twarzy i głowy (2).

Twoja ciąża

Witaj w drugim trymestrze! Wiele kobiet opisuje kolejnych kilka miesięcy jako okres ciąży przypominający miesiąc miodowy. Nieprzyjemne objawy pierwszego trymestru – zmęczenie, mdłości i częste oddawanie moczu nieco słabną i wreszcie możesz zacząć naprawdę cieszyć się faktem bycia w ciąży. Wiele kobiet w tym trymestrze czuje przypływ energii. Prawdopodobnie słyszałaś, że zjawisko to określa się mianem „ciążowego blasku”. Już niedługo ciąża stanie się widoczna i być może po raz pierwszy naprawdę zaczniesz czuć, że będziesz miała dziecko.

Zaczynamy od środka. Jedną z przyczyn, dla których możesz zacząć czuć, że jesteś w ciąży jest fakt, iż zaczynasz przybierać w pasie. Twoje spodnie i bielizna zaczynają być mocno dopasowane, choć jest prawdopodobnie za wcześnie na to, aby zacząć nosić ciążowe ubrania, szczególnie jeśli jest to Twoja pierwsza ciąża. Możesz jednak lepiej się czuć w tych uroczych ciążowych ciuszkach, którym z takim zapałem się przyglądałaś. Bez względu na to co postanowisz, ubieraj się mając na względzie swoją wygodę – noś luźne spodnie, bluzki i sukienki.

Od ekspertów. „U bardzo niewielu kobiet w ciąży lub w pierwszym roku po porodzie dochodzi do zaburzenia funkcji tarczycy,” zauważa dr Margaret Comerford Freda. „Nie zdarza się to często, ale konsekwencje dla dziecka są poważne.” Wczesne wykrycie takich zaburzeń jest szczególnie ważne u kobiet, w rodzinie u których występowały problemy tarczycowe, reumatoidalne zapalenie stawów, anemia złośliwa lub przedwczesne siwienie włosów. Naucz się rozpoznawać objawy zarówno niedoczynności, jak i nadczynności tarczycy.

14 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co stało się u Twojego malucha w ostatnim tygodniu.

Usta w ruchu. Gdyby Twój maluch mógł rozumieć Twoje żarty, zobaczyłabyś uśmiech w tym tygodniu (lub zmarszczenie brwi jeśli nie jesteś najwspanialszym komikiem świata). Usta Twojego płodu mogą nawet otwierać się i zamykać i zaczynają się ruchy połykania i ssania (uważaj, kciuk). Te mięśnie twarzy naprawdę wykonują ćwiczenia!

Przygotowanie do mowy. Przełyk, tchawica, krtań i struny głosowe są wszystkie na swoim miejscu. Oczywiście, struny głosowe nie mogą jeszcze wydawać żadnego dźwięku, ponieważ Twój maluch pływa w wodach płodowych. Ale są one już przygotowywane na ten pierwszy głośny płacz po przyjściu na świat.

Tworzenie się twarzy. Z każdym mijającym tygodniem Twój płód wygląda coraz bardziej jak mała osóbka, którą poznasz w dzień narodzin. Do teraz, oczy przesunęły się na swoje właściwe miejsce na górze twarzy, a uszy przemieściły się z szyi na boki głowy. Szczęki są już kompletne, a podniebienie właśnie się „zapina na ostatni guzik”, zamykając się od przodu do tyłu.

Wymiary. Twój maluch waży około 55 gramów i mierzy 8 do 11 cm długości.

Twoja ciąża

Rozrastająca się macica. Tracisz wcięcie w talii? Dzieje się tak, ponieważ macica zaczyna wznosić się ponad kość łonową. Być może wcale tego nie czujesz, szczególnie jeśli jest to Twoja pierwsza ciąża. Jednak Twoja położna dobrze wie, czego szukać. Podczas każdej kolejnej wizyty będzie ona zapisywać wielkość Twojej macicy po dokonaniu jej pomiaru od kosci łonowej do jej szczytu, zwanego dnem. Dokładny pomiar nie ma teraz wielkiego znaczenia, ale później będzie to jedna ze wskazówek mówiących o tym, czy ciąża przebiega prawidłowo. Od około 24 tygodnia, wysokość od dna macicy mierzona w centymetrach, jest o około dwa centymetry mniejsza niż liczba tygodni ciąży. W 24 tygodniu będzie to około 22 cm. Jednakże są pewne wahania wokół tego i Twoja położna zazwyczaj sporządzi wykres z pomiarów, które odczyta z Twoich danych. Będziesz mogła zobaczyć kiedy spada i zadać rodzące się pytania.

Masz uczucie zablokowanego nosa? Może to być wynikiem alergii lub przeziębienia lub też zwykłym objawem ciąży. Wiele kobiet w ciąży ma wrażenie, że mają nieustannie zablokowany nos, co utrudnia im oddychanie. Objaw ten pojawia się, ponieważ progesteron powoduje wzmożenie obiegu krwi w śluzówce nosa, co przyczynia się do jej opuchnięcia. Stan ten określany jest mianem kataru ciążowego i niestety niewiele można zrobić, aby sobie z nim poradzić. Możesz spróbować używać nawilżacza powietrza lub smarować dziurki nosa wazeliną, co sprawi, że nie będą tak suche. Pamiętaj jednak aby unikać sprayów do nosa zawierających środki przeciwhistaminowe oraz leków bez recepty bez konsultacji z lekarzem.

Od ekspertów. Zastanawiasz się czy może nosisz w swoim brzuchu bliźniaki? „Identyczne blizniaki zdarzają się w 4 przypadkach na 1,000 urodzeń, podczas gdy bliżnięta dwujajowe występują z rózną częstotliwościa, w zależności od grup etnicznych i wiekowych” – mówi dr Margaret Comerford Freda. Jeśli stosowałaś leki na płodność istnieje znacznie większe prawdopodobieństwo ciąży bliźniaczej.

15 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Witajcie włosy. Przed końcem tego tygodnia określony zostanie już na całe życie układ włosów na skórze głowy. Niektóre włosy mogą zaczynać wyrastać, chociaż zazwyczaj nie jest to widoczne jeszcze przez kilka tygodni. Oczywiście nie ma gwarancji, że Twoje dziecko urodzi się z głową pełną włosów; niektóre dzieci pozostają łyse jeszcze kilka miesięcy po urodzeniu. Bardzo cieniutkie i delikatne włosy zwane meszkiem pojawiają się także na całym ciele płodu. Te puszyste włoski, które chronią delikatną skórę przed płynem owodniowym zazwyczaj zanikają zaraz przed lub po porodzie.

Cienka skóra. Pod tą warstwą meszku jest cienka warstwa skóry, przez którą można zobaczyć naczynia krwionośne, które już transportują krew. Ciągle trwa rozwój ust – Twój maluch może nawet właśnie teraz ssać kciuk – a ruchy twarzy są już regularne.

Wymiary. Gdybyś mogła rzucić okiem na wnętrze Twojej macicy, zobaczyłabyś malutki płód, który waży mniej więcej 50-70 gramów i mierzy 10-11 cm od ciemienia do pośladków – to rozmiar małego grejpfruta.
Delikatny dotyk. Ten profil pokazuje ruch ręki w kierunku twarzy. Ssanie ręki lub palca zaczyna się już wcześnie w życiu płodowym. Płód może także kopać, chociaż Mama prawdopodobnie tego nie poczuje.

Twoja ciąża

Wstań i idź. Do tego momentu mdłości i zmęczenie, których doświadczałaś w pierwszym trymestrze, prawdopodobnie ustąpiły. Wiele kobiet czuje w tym okresie przypływ energii. Jeśli jesteś jedną z tych szczęściar, które mają nadmiar energii, ciesz się tym! Idź na spacer, posadź kwiatki lub zacznij planować pokoik dziecięcy.

Nie takie znowu spuchnięte. Teraz też przyszedł czas, kiedy możesz odczuwać lekkie opuchnięcie, zwane obrzękiem kończyn. Najczęstsze jest opuchnięcie stóp i kostek. Możesz także zaobserwować że puchną Ci dłonie, powodując, że pierścionki zaczną się robić nieco ciasne. Obrzęki pojawiają się kiedy płyn z krwiobiegu wpompowywany jest do tkanek miękkich. Tak jak w przypadku wielu dolegliwości ciążowych, jest to znak, że ciąża przebiega zdrowo. Spowodowane jest to zwiększoną ilością krwi przepływającej przez Twój organizm i uciskiem rosnącej macicy na żyły miednicy. Najlepszym sposobem na to, aby zapobiegać obrzękom jest wykonywanie łagodnych ćwiczeń: spacerowanie, pływanie, lekcje jogi. Często odpoczywaj także z uniesionymi nogami (jeśli ktoś zasługuje na to, aby leżeć z nogami w górze, to właśnie Ty), oraz pamiętaj, aby wypijać osiem szklanek płynów dziennie.

Od ekspertów. Te same hormony, które powodują wzrost włosów na głowie Twojego dziecka mogą spowodować zgęstnienie lub wypadanie Twoich włosów. „Zwykle gubimy około 100 włosów dziennie. W okresie ciąży te normalne fazy wzrostu włosów zostają zaburzone,” wyjaśnia dr Elaine Zwelling.

16 Tydzień:

Twoje dziecko

Siadanie. Pojawienie się włosów na ciele i prawdopodobnie włosów na głowie, było wielkim wydarzeniem ostatniego tygodnia. W tym tygodniu, dzięki wzmacniającym się mięśniom, Twój maluch pracuje nad podnoszeniem główki i szyi ze swojej wygiętej pozycji. Będąc w stanie nieco się wyprostować, maluch może próbować prosto usiąść.

Co za figury. Twój płód rusza także często rękami i nogami. Te ćwiczenia mogą nawet powodować wydzielanie potu, jako że gruczoły potowe już się uformowały (oczywiście Twoja macica będzie utrzymywać właściwą temperaturę wewnątrz). W okresie między 16. a 20. tygodniem możesz zacząć po raz pierwszy odczuwać ruchy dziecka. . Ale nie obawiaj się, jeśli jeszcze nic nie czujesz. Twój skarb jest ciągle bardzo mały – około 11- 12 cm długości i około 80 gramów – a osłona, jaką jest płyn owodniowy może sprawić, że odczuwanie ruchów w tym okresie będzie trudne.

Do góry nogami

Te bliźniaki są do siebie odwrócone do góry nogami. Po lewej stronie widać brzuszek jednego, a po prawej głowę drugiego. Są od siebie oddzielone błonami, widocznymi jako biała linia na sonogramie.

Twoja ciąża

Spanie na boku. Większość lekarzy i położnych zaleca, aby w czasie ciąży spać na boku. Uważa się, że leżenie na plecach może spowodować wzrost ciśnienia w żyle głównej, naczyniu krwionośnym przez które krew wraca do serca. Co więcej, spanie na plecach może nasilić bóle pleców, szczególnie gdy nabierasz kilogramów. I oczywiście rosnący brzuch utrudnia spanie na brzuchu, nawet gdybyś tego chciała. Warto więc abyś przyzwyczaiła się do spania na boku. Najlepsze jest leżenie na lewej stronie, ponieważ pozycja ta poprawia przepływ krwi, co z kolei może pomóc zminimalizować szanse wystąpienia obrzęków (opuchlizny), żylaków, i innych dolegliwości związanych ze słabym krążeniem krwi. Wiele kobiet twierdzi, że spanie na boku jest wygodniejsze, kiedy stosują poduszkę długością dorównującą długości ciała. Możesz także spróbować krzyżować górną nogę nad dolną, co pomoże Ci utrzymać się na boku.

Za mało powietrza. Czy zauważyłaś, że sapiesz i dyszysz jak wilk z bajki „O trzech małych świnkach”? Duszności są kolejnym normalnym objawem w ciąży. Hormony ciążowe powodują, że oddychasz głębiej niż wcześniej. To pomaga, aby dziecko otrzymywało wystarczającą ilość tlenu, ale może sprawić, że będziesz czuła się niekomfortowo. W późniejszym okresie ciąży Twoja rosnąca macica jeszcze bardziej nasili ten problem, ponieważ będzie uciskać przeponę i zredukuje przestrzeń w jakiej Twoje płuca mogą się rozciągać. Brak tchu nie zrobi krzywdy ani Tobie ani Twojemu dziecku. Jeśli jednak problemy z oddychaniem budzą Twój niepokój, porozmawiaj ze swoim lekarzem lub położną.

Nakarm mnie! Kiedy mdłości i złe samopoczucie z początku ciąży ustąpią, możesz zauważyć, że wraca Ci apetyt – i to jaki! To czas kiedy wiele kobiet odczuwa, że „dziecko jest głodne”. Pilnuj się, aby jeść odpowiednie ilości, ale pamiętaj, że nie musisz „jeść za dwoje”. Kliknij tutaj aby uzyskać wskazówki żywieniowe, które pomogą Ci wyliczyć, ile pokarmu potrzebujesz.

Od ekspertów. „Najnowsze badania pokazują, że mniej więcej teraz – w 16 tygodniu – Twoje dziecko zaczyna słyszeć dźwięki i na nie reagować” – mówi dr Suzanne Dixon. „Mniej więcej za dwa miesiące Twoje dziecko będzie w stanie reagować na Twój głos!”

17 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało w Twojej ciąży w poprzednim tygodniu.

Przyśpieszenie wzrostu. W tym tygodniu Twój maluch zaczyna się trochę zaokrąglać. Tłuszcz, którego nabiera, zwany także tkanką tłuszczową, pomaga wytwarzać i utrzymywać ciepło ciała. Tkanka tłuszczowa jest także ważna dla przemiany materii, ponieważ stanowi wielkie źródło energii. To czas szybkiego wzrostu – Twój płód może mierzyć aż do 17 cm i ważyć prawie 140 gramów.

Pozytywne reakcje. „Czym są te dwie nowe rzeczy, które mogą robić moje usta i gardło?” Twój maluch pracuje od kilku tygodni nad dwoma podstawowymi odruchami: ssania i połykania. Gdy Twoje dziecko się urodzi, będzie już znało niemal wszystkie odruchy, jakie Ty znasz – te, które będą mu pomagać przetrwać i poznawać świat.

Chłopczyk czy dziewczynka? Jeśli masz mieć dziewczynkę szczególny zespół tkanek rozwija się w macicę i pochwę. Jeśli urodzisz chłopca te same tkanki obierają inną drogę: ukształtował się penis, a gruczoł prostaty także zaczął nabierać kształtów. Komórki wydzielające testosteron, które ukształtowały się miesiąc temu, są kluczowe w organizowaniu rozwoju tych tkanek.

Twoja ciąża

Ubraniowe S.O.S. Czy wciąż wciskasz się w swoje ubrania, które nosiłaś przed zajściem w ciążę? Najwyższa pora zainwestować w parę rzeczy, które będą dobrze na Tobie leżały. Możesz być mile zaskoczona wyborem i wysoką jakością dzisiejszych ubrań ciążowych. W zapomnienie odeszły sukienki przypominające namiot i słodkie pastele. Nie ważne jaki nosisz rozmiar, ani jaki masz styl, na pewno znajdziesz coś, co będzie Ci odpowiadało. Jeśli masz ograniczony budżet możesz trafić na dobre okazje w sklepach z odzieżą używaną lub pożyczyć ubrania od rodziny lub przyjaciół. Noszenie ubrań ciążowych może być formą pierwszego publicznego ogłoszenia faktu, że jesteś w ciąży, więc ciesz się uwagą, jaką będziesz przyciągać!

Punkcja owodni. Jeśli Twój lekarz, pielęgniarka lub położna stwierdzili istnienie zagrożenia, które kwalifikuje Cię do poddania się punkcji owodni, prawdopodobnie zabieg zostanie wkrótce przeprowadzony – większość lekarzy wykonuje ten test przed upływem 18. tygodnia ciąży. Punkcja owodni jest najdokładniejszą metodą pozwalającą na zidentyfikowanie wielu wad wrodzonych, ale nie jest to badanie, któremu powinna się poddać każda ciężarna kobieta. Najczęściej to badanie proponuje się kobietom w ciąży mającym więcej niż 35 lat, ponieważ w ich przypadku istnieje podwyższone ryzyko urodzenia dziecka z wadami rozwojowymi takimi jak zespół Downa. Może to być także kolejny krok, jeśli miałaś przedstawione pozytywne wyniki poprzednich testów, jednak punkcja owodni nie jest wolna od ryzyka, więc ważne jest abyś posiadała wszelkie niezbędne informacje na ten temat. Porozmawiaj ze swoim lekarzem lub położną na temat plusów i minusów takiego działania.

Ból w … Nikt nie lubi o tym rozmawiać, ale prawie połowa kobiet w ciąży cierpi na hemoroidy lub guzki krwawnicze. Hemoroidy to żylaki odbytu – żyły, które uległy nadmiernemu rozszerzeniu w związku ze zwiększoną ilością i przepływem krwi w obszarze łonowym. Obstrukcje i napięcie występujące podczas oddawania stolca również mogą powodować hemoroidy. Jeśli masz tendencje do żylaków lub teą miałaś żylaki podczas poprzedniej ciąży, istnieje ryzyko, że wystąpią także i teraz. Najlepsza strategia zapobiegawcza? Staraj się unikać obstrukcji jedząc produkty bogate w błonnik, pijąc dużo wody i regularnie ćwicząc.

Od ekspertów. „Wiele kobiet doświadcza mieszanych uczuć związanych z faktem bycia w ciąży, a potem mają poczucie winy z powodu negatywnych emocji” – mówi dr T. Berry Brazelton. „Ale pamiętaj – pasja składa się zarówno z pozytywnych jak i negatywnych uczuć. A Ty doświadczasz własnie pasji. I ceń tę pasję.”

18 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź, co się działo w ostatnim tygodniu.

Jedyny w swoim rodzaju. W tym tygodniu Twój maluch rozwija jedną z cech, która będzie świadczyć o jego niepowtarzalności: odciski palców. Pokłady tłuszczu gromadzące się na koniuszkach palców u rąk i nóg zmienią się w wyróżniające je wijące się linie.

Przygotowanie do działania. „Co się dzieje, kiedy wszystkie te rzeczy dostają się do mojego żołądka?” Jelito grube zostało przylepione do tylnej ściany brzucha i tworzy się wiele gruczołów pokarmowych. Ten rozwijający się układ pokarmowy wykazuje się osiągnięciami już od kilku tygodni: płód połyka płyn owodniowy, który później przebywa swoją drogę przez żołądek i jelita. Teraz ten płyn łączy się z martwymi komórkami i wydzielinami w jelitach, tworząc smółkę. Smółka jest zielonoczarną, smołowatą substancją, która ostatecznie wypełni pierwszą pieluszkę Twojego dziecka.

Wymiary. Płód waży do 200 gramów i mierzy mniej więcej 16-18 cm.
Myśląca pokrywa. Widok z góry na głowę ukazuje rozwijający się mózg. Części mózgu są oddzielone błoną, pojawiającą się tutaj jako pozioma biała linia. Ten widok jest bardzo ważny, upewnia on Twojego lekarza, że mózg rozwija się prawidłowo.

Twoja ciąża

Nadmiar rad. Możesz zauważyć, że każdy, od teściowej po całkiem obcych ludzi, czuje się zmuszony do oferowania Ci porad na temat ciąży. Jak dużo powinnaś ćwiczyć, co powinnaś jeść, czy powinnaś pracować – wygląda na to, że nie ma tematów, których nie można poruszać. Mimo iż niechciane opinie mogą być denerwujące, postaraj się podchodzić do nich spokojnie i nie czuj, że musisz tłumaczyć się ze swoich decyzji. Zwykłe „Dzięki, wezmę to pod uwagę” powinno wystarczyć. Pamiętaj, że ludzie są podekscytowani, że jest w drodze dziecko i chcą dla Ciebie jak najlepiej. Nie bądź także zdziwiona jeśli „uliczne” rady będą różniły się od zaleceń Twojej położnej lub lekarza, ponieważ wiele aspektów podejścia medycznego uległo zmianie w ostatnich latach.

Pomoc w przypadku zawrotów głowy. Czy czasami kręci Ci się w głowie? Nic dziwnego: Twoje serce pracuje 40 do 50 % ciężej niż zanim zaszłaś w ciążę. Ta pracowitość w połączeniu z uciskiem rosnącej macicy na naczynia krwionośne może czasami powodować, że będziesz czuła się słabo, szczególnie podczas szybkiego wstawania. Pamiętaj, aby często odpoczywać. Kładź się kilka razy dziennie na lewym boku na kilka minut, aby poprawić krążenie krwi. Niski poziom cukru we krwi może także prowadzić do zawrotów głowy. Zjedzenie kawałka owocu jest wspaniałym sposobem, aby utrzymać się na nogach i powstrzymać głód.

Drobne ruchy. Czy to bąbelki gazu czy maleńkie stópki kopią Cię w brzuch? Większość kobiet po raz pierwszy czuje ruchy płodu pomiędzy 16. a 20. tygodniem. Ponieważ Twoje dziecko jest ciągle bardzo malutkie, to co poczujesz nie będzie silnym kopniakiem, ale delikatnym trzepotaniem, takim jak uderzenia skrzydełek motyla.

Od ekspertów. Ponieważ wydzielina z pochwy zmienia się w czasie ciąży, może być dość trudno stwierdzić ewentualną infekcję. „Większość kobiet w ciąży zauważy białą, mleczną wydzielinę zwaną białymi upławami” – mówi dr Elaine Zwelling. „Są one normalne a ich ilość wzrasta wraz ze zbliżającym się terminem porodu.” Jednakże jeśli wydzielina zmieni kolor i konsystencję lub też towarzyszyć jej będzie podrażnienie i nieprzyjemny zapach, możliwe, że masz infekcję.

19 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało jeśli chodzi o rozwój Twojego malucha w ostatnim tygodniu.

Dodatkowe jajeczka. Może jeszcze nie znasz płci, ale jeśli nosisz w sobie dziewczynkę jej układ rozrodczy jest już dobrze ukształtowany. Pochwa, macica i jajowody są na swoim miejscu, a jajniki zawierają ponad 6 milionów prymitywnych komórek jajowych. Kiedy Twoje dziecko się urodzi ta liczba zmaleje do około 1 miliona, co stanowi wszystkie jajeczka, jakie będzie ona posiadać. Czy to nie fascynujące wiedzieć, że jajeczko, które stało się Twoim dzieckiem jest w tym samym wieku co Ty i tylko czekało na to, aby zostać uwolnionym

Masz chłopca. Jeśli nosisz w sobie chłopca rzeczy także idą do przodu. Męski układ rozrodczy jest prawie w pełni rozwinięty. Jądra się ukształtowały i wydzielają testosteron od około 10 tygodnia Twojej ciąży. Zewnętrzne narządy płciowe, które stały się męskie w pierwszym trymestrze ciągle rosną: worek mosznowy jest już zazwyczaj widoczny.

Druga skóra. „Co to jest ta kremowa rzecz na moim ciele?” W tym okresie skóra zaczyna produkować kremową substancję zwaną vernix caseosa, która składa się z tłuszczy wydzielanych przez skórę, martwych komórek oraz meszka, czyli cieniutkich włosów, które pokrywają ciało. Ta woskowata warstwa chroni skórę Twojego malucha przed efektami unoszenia się w płynie owodniowym. Większość vernix zniknie przed porodem, chyba że Twoje dziecko urodzi się przed czasem. Wcześniaki często rodzą się jeszcze pokryte dużą ilością vernix. Nawet dzieci urodzone o czasie mogą mieć trochę tej substancji w fałdach skórnych.

Wymiary. Twój maluch mierzy około 18 cm i waży mniej więcej od 200 do 225 gramów. Teraz widzisz wyraźny gwałtowny wzrost na wykresie rozwoju, więc możesz spodziewać się dużego przyrostu wagi w nadchodzących tygodniach.
Zatańczmy Mambo, Mamo. Czy Twój maluch ćwiczy ruchy do jakiegoś tańca Latino? Tak to wygląda, z aktorską oprawą i wydłużonymi rękami i nogami. W 19 tygodniu aktywność płodu zaczyna się zmieniać, pojedyncze „numery taneczne” występują na przemian z czasem snu o zmierzchu.

Twoja ciąża

Nie możesz zmyć ciemnych plam ze swojego nosa, policzków i czoła? To nie jest brud – to typowa dolegliwość w ciąży zwana ostudą lub „maską ciążową.” Jej powstaniu winne są hormony, które u niektórych kobiet w ciąży wywołują taki właśnie efekt. Hormony ciążowe są także odpowiedzialne za kresę ciemną, czyli ciemną linię biegnącą przez brzuch do kości łonowej. Zarówno ostuda jak i kresa ciemna stopniowo zanikną po porodzie. Ekspozycja na słońcu może spowodować dodatkowe ściemnienie pigmentu w Twojej skórze, więc pamiętaj aby smarować się kremem ochronnym i pozostawać w cieniu, jeśli chcesz, aby Twoja skóra zachowała bardziej naturalny kolor.

Ból wiązadeł macicy. W miarę jak Twoja macica staje się coraz większa wiązadła, które ją wspierają muszą się rozciągać. Może się zdarzyć, że te rozciągnięte ścięgna spowodują ostry lub tępy ból w dolnej części brzucha, zwykle po jednej stronie. To jest prawdopodobnie najbardziej odczuwalne, kiedy zmieniasz nagle pozycję lub wstajesz z krzesła lub łóżka. Tak jak w przypadku większości dolegliwości związanych z ciążą, odpoczynek zazwyczaj przynosi największą ulgę. Chociaż ból wiązadeł macicy jest dość typowy, powinnaś skontaktować się z lekarzem, położną lub pielęgniarką jeśli Cię to martwi.

Od ekspertów. Prawda czy fałsz: w czasie ciąży musisz wzmocnić swoje brodawki, aby przygotować je do karmienia. „Fałsz” – mówi dr Suzanne Dixon. „To bardzo stara rada. W rzeczywistości, to może być szkodliwe, ponieważ stymulacja piersi może uwolnić hormon, który powoduje skurcze macicy.” Jednakże jeśli masz wklęsłe sutki – takie, które podczas stymulacji zasysają się do środka – Twoja położna może zasugerować pewne sposoby, aby ułatwić karmienie kiedy urodzi się Twoje dziecko.

20 Tydzień:

Twoje dziecko

W poprzednim tygodniu vernix zaczęło pokrywać skórę Twojego dziecka. W tym tygodniu jest ono kompletnie pokryte kremową substancją, która będzie chronić jego delikatną skórę przed płynem owodniowym

Nabieranie znaczenia. Twoje dziecko naprawdę zaczyna odczuwać otaczający go świat, choć w sposób ograniczony. Jego mózg pracuje po godzinach rozwijając ośrodki nerwowe poświęcone zmysłom. Jest bardziej wrażliwy na zmiany w świecie go otaczającym: Twoją aktywność, dźwięki pochodzące ze środowiska, a nawet smak płynu owodniowego.

Czkawka. Prawdopodobnie odczuwasz kołysanie się, nurkowanie Twojego dziecka i kopanie wewnątrz brzucha. Teraz możesz także czuć rytmiczne drgania. Nie, ono nie wystukuje melodii; ono ma czkawkę. Większość dzieci dostaje czkawki w macicy, prawdopodobnie z powodu niedojrzałej przepony mającej skurcze. Nic nie możesz zrobić, aby powstrzymać czkanie, ale też nie ma takiej potrzeby – nie zaszkodzi to Twojemu dziecku ani teraz, ani po porodzie.

Wyrastając do góry. Po ustaleniu się wzorca włosów na skórze głowy kilka tygodni temu Twoje dziecko przechodzi do następnego kroku: porost włosów. I to nie jest meszek; to prawdziwe włoski. Ale nie miej jeszcze wizji na temat połyskującej czupryny. Większość z tych włosów zacznie wypadać dwa tygodnie po przyjściu na świat. Nie martw się – Twojemu maluchowi stopniowo urosną stałe włosy, które prawdopodobnie będą jaśniejszego koloru niż te, które będzie miał przy urodzeniu.

Gdzieś na głowie Twojego dziecka są już w pełni uformowane kości ucha wewnętrznego, a nos zaczyna rozwijać swój rozpoznawalny kształt.

Wymiary. Twoje dziecko waży około 220-250 gramów i mierzy w przybliżeniu 22 cm. Mogłabyś objąć maleństwo w swojej dłoni.
Zaczyna się kopanie. Z w pełni rozwiniętymi nogami i stopami – zobacz piętę (1), kolano (2), i łydkę 3) – Mama prawdopodobnie odczuwa kopnięcia w miarę regularnie ze strony jej małego piłkarza. W późniejszej ciąży „liczenie kopnięć” pomaga w uspokojeniu się, że z dzieckiem jest wszystko w porządku.

Twoja ciąża

Półmetek. Twoja ciąża Półmetek. Gratulacje – jesteś w połowie ciąży! Przebyłaś długą drogę w ciągu czterech i pół miesiąca. Twoja macica trzykrotnie zwiększyła swoją wielkość. Kiedy Twoja położna ją zmierzy zauważy na pewno, że jej górna część jest na wysokości pępka. Od tej pory Twoja macica aż do dnia porodu będzie rosła mniej więcej jeden centymetr na tydzień.

Łono z widokiem. Czy miałaś już okazję zobaczyć swoje dziecko? Jeśli masz mieć badanie ultrasonograficzne w połowie ciąży, prawdopodobnie będzie ono miało miejsce między 18 a 22 tygodniem. Twój lekarz może chcieć wykonać to badanie z różnych powodów: aby potwierdzić datę porodu, poszukać ewentualnych wad rozwojowych, sprawdzić czy łożysko jest w odpowiednim miejscu. Ultrasonograf pozwala Ci policzyć palce u rączek i nóżek, dowiedzieć się jaka jest płeć dziecka (jeśli chcesz wiedzieć), i daje Ci pewność, że w Hotelu Mama wszystko jest w porządku. Oczywiście, ten pierwszy rzut oka na Twojego małego akrobatę (tego, który nie daje Ci spać przez swoje wygibasy) może sprawić, że zbliżające się rodzicielstwo wyda się bardziej realne. Poproś o wydruk zdjęcia z ultrasonografu, tak abyś mogła rozpocząć prowadzenie pierwszego albumu swojego dziecka!

Od ekspertów. Jeśli Twoje codzienne życie lub praca wiążą się z silnym stresem, zrobisz sobie i swojemu dziecku przysługę, jeśli uda ci się znaleźć czas na relaks. „Podczas gdy pewna ilość stresu jest korzystna – stymulująca nas do działania – poważny, nieprzerwany stres może mieć negatywny wpływ na Ciebie i prawdopodobnie na Twoje dziecko” – mówi dr Elaine Zwelling. Na szczęście istnieje wiele sposobów na pokonanie stresu.

21 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało w poprzednim tygodniu jeśli chodzi o rozwój Twojego dziecka.

Puls serca. „Co to za hałas – ten, który brzmi jak galopujące konie?” Bicie serca Twojego dziecka staje się silniejsze i głośniejsze z każdym dniem. Jeszcze kilka tygodni temu Twój lekarz potrzebował specjalnego sprzętu zwanego Doppler’em, aby je usłyszeć. Teraz wszystko, co jest potrzebne to stetoskop.

Twoja położna może pozwolić Ci posłuchać. Bicie serca Twojego malucha może być trudne do odróżnienia od Twojego własnego. Wsłuchaj się w ten szybszy rytm – bicie serca dziecka to 120 do 140 uderzeń na minutę, bije około dwa razy szybciej niż Twoje. Wiele kobiet uważa, że brzmi to jak odgłos galopujących koni.

Informacje o drzemce. Twoje dziecko już zaczyna spać i budzić się według delikatnych cyklów. Ultradźwięki pokazują, że nienarodzone jeszcze dzieci mogą nawet ustawiać się w swojej ulubionej pozycji do snu. Twoje może przyciskać swój podbródek do klatki piersiowej, przytulać ręce pod podbródkiem lub przechylać głowę do tyłu.

Wymiary.Twoje dziecko waży pomiędzy 300 a 350 gramów i ma około 23 cm, jest to długość i waga banana.
Perfekcyjne zdjęcie. Ultrasonograf ze zbliżeniem wykorzystuje specjalistyczną technologię, aby zobrazować przepływ krwi. Białawe obszary po lewej i prawej stronie obrazu to nerki (1 i 2), które ciężko pracują, aby wytworzyć płyn owodniowy. Gruba pionowa linia pokazuje przepływ krwi przez aortę (3), która u góry rozgałęzia się w tętnice nerkowe.

Twoja ciąża

Bolesne miejsce. Bóle pleców, szczególnie w ich dolnej części są całkiem typowe podczas ciąży. I nic dziwnego – Twoja rosnąca macica powoduje zmianę środka ciężkości i sprawia, że dolna część pleców wygina się do przodu. W tym samym czasie hormon relaksyny powoduje poluzowanie stawów i ścięgien w Twoim organizmie, włączając w to ścięgna, które łączą kość łonową z kręgosłupem. To poluzowanie stawów jest pozytywne dla porodu: pozwala miednicy rozszerzyć się, tak aby zmieściła się w niej główka dziecka, ale może to oznaczać bolące plecy przez następnych kilka miesięcy.

Ratunek dla pleców. Aby złagodzić ból pleców pamiętaj aby codziennie wykonywać następujące czynności. Zawsze kiedy siedzisz, oglądasz telewizję czy pracujesz, opieraj stopy na podwyższeniu. Jeśli musisz coś wykonać w pozycji stojącej, tak jak gotowanie czy mycie naczyń, postaw jedną stopę na małym stołeczku, aby zmniejszyć obciążenie dolnej części pleców. Jeśli jest to możliwe rób sobie ciepłe (ale nie gorące) kąpiele. Jeśli masz bóle pleców, które w żaden sposób nie dają się złagodzić, skontaktuj się ze swoją położną.

Od ekspertów. Owoce i warzywa są doskonałym źródłem witamin i minerałów podczas ciąży, co jednak jeśli nie tolerujesz ich smaku? „Bądź twórcza,” sugeruje dr Margaret Comerford Freda. „Pij soki warzywne, jak V8 lub też przykrywaj warzywa innymi produktami na przykład serem – to osłabi ich smak.”

22 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało w rozwoju Twojego dziecka w zeszłym tygodniu.

Wszystko na temat brwi. Jak gdyby koncentrując się na skomplikowanym zadaniu matematycznym Twoje sprytne dziecko umie marszczyć brew. I teraz rosną mu brwi, żeby móc to robić! Te cieniutkie włosy (tak jak te na skórze głowy) nie zawierają jeszcze żadnego barwnika – są całkowicie białe. Jego powieki są też już w pełni rozwinięte, chociaż pozostają złączone i zamknięte do około 28 tygodnia.

Ćwiczenia łona. „Machanie moimi rękami i nogami jest zabawne!” Takie podskoki mogą być ulubionym zajęciem Twojego dziecka w tych dniach. Teraz kiedy jego ręce i nogi osiągnęły swoje ostateczne proporcje (ale nie swój ostateczny rozmiar), ćwiczy je energicznie – kopiąc, napinając i ściskając swoje dłonie. A jeśli mowa o jego dłoniach, paznokcie u rąk pokrywają już całkowicie koniuszki palców, podobnie jak Twoje. I ciągle rosną. Tak naprawdę, może będziesz musiała obciąć paznokcie Twojego dziecka zaraz po urodzeniu, tak żeby maluch się nie podrapał.

Przygotuj się na wypychanie. Chociaż Twoje dziecko mierzy teraz ponad 24 cm (około 9,5 cala), ciągle nie waży dużo – mniej więcej 370 gramów (około 13 uncji). W tym momencie tylko 1 % jego ciała stanowi tłuszcz, ale od teraz będzie przybierał warstwy tłuszczu, które pomogą mu wytwarzać i utrzymywać ciepło ciała. Tłuszcz Twojego malucha jest podobnego rodzaju do tego, jaki Ty przybierasz podczas ciąży. Zwany jest brunatną tkanką tłuszczową, która jest bez trudu zamieniana na energię, aby utrzymać Was oboje w stanie równowagi.

Twoja ciąża

Witaj wytchnienie. Pomimo sporadycznych bóli i dolegliwości, ten okres ciąży jest radosny! Twój brzuszek urósł już na tyle, że naprawdę „czujesz się” w ciąży, a reszta świata też o tym wie. Ale nie jesteś jeszcze na tyle duża, żebyś miała problem ze wstawaniem z krzesła lub zawiązywaniem butów. Poranne mdłości prawdopodobnie całkiem ustały, a Twój apetyt powrócił, być może nawet wzmożony. Ciesz się tym okresem.

Trochę chora. Mozesz czuć się ogólnie dobrze, ale wszyscy czasem chorujemy. Jeśli złapiesz katar albo grypę, pierwsza rzecz jaką powinnaś zrobić to powiadomić swoją położną. Nie bierz żadnych leków sprzedawanych bez recepty, chyba że zostaną one zalecone przez lekarza lub położną. Aby przyspieszyć powrót do zdrowia pij dodatkowe ilości płynów i staraj się jeść regularnie. Wszyscy słyszeliśmy (od lekarzy i babć) o leczniczych właściwościach rosołu z kurczaka lub zupy warzywnej. Jest gorący, płynny i pożywny – zawiera wszystko, czego potrzebujesz kiedy jesteś chora. Dziecku nic się nie stanie jeśli przez kilka dni nie bedziesz się dobrze odżywiać, ale szybciej wrócisz do zdrowia jeśli dostarczysz organizmowi trochę substancji odżywczych.

Od ekspertów. W miarę upływu czasu możesz zacząć odczuwać bóle kości łonowej. „Ból kości łonowej obejmujący spojenie łonowe – staw w środku kości łonowej – nie jest w ciąży niczym niezwykłym,” wyjaśnia dr Elaine Zwelling. „Hormony ciążowe poluzowują Twoje stawy, tak aby kości łonowe mogły się rozszerzyć podczas porodu. Zwiększa to Twoją elastyczność, ale może również wywoływać lekki ból.”

23 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Czas na opowieści. „Moim ulubionym dźwiękiem jest głos mojej mamy, kiedy śpiewa lub mówi do mnie.” Teraz te kości w uszach Twojego dziecka się wzmocniły, może ono Cię słyszeć i woli Twój głos od jakiegokolwiek innego dźwięku. Zapewnij mu jego codzienną dawkę przez czytanie, rozmawianie lub śpiewanie mu. Jeśli czujesz się głupio czytając do swojego brzucha, pamiętaj, że im więcej Twojego głosu dziecko słyszy teraz, tym bardziej będzie on dla niego bliski i znany po porodzie.

Super worek. Płyn owodniowy, który otacza Twoje dziecko jest doskonałym miejscem dla niego, aby mogło się rozwinąć na zdrowego noworodka. Słony płyn utrzymuje dziecko w cieple, chroni przed infekcjami i na tyle utrzymuje dziecko, że może ono ćwiczyć rozwijając swoje ciało. Teraz worek owodniowy zawiera około pół litra płynu, który co trzy do czterech godzin jest odświeżany.

Wymiary. Twoje dziecko wygląda jak malusieńki, chudy noworodek. Waży teraz około 370 gramów i mierzy mniej więcej 25 cm – jest to długość mniej więcej lalki Barbie.

Twoja ciąża

Z powrotem do szkoły. Jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś, najwyższy czas zapisać się do szkoły rodzenia, szybko może bowiem zabraknąć miejsc. Większość kursów zaczyna się w 32 tygodniu ciąży. Dobrze jest zapisać się na kurs, który kończy się przynajmniej kilka tygodni przed planowaną datą porodu, na wypadek gdyby Twoje maleństwo zdecydowało się pojawić na świcie trochę wcześniej. Aby dowiedzieć się więcej o kursach, kliknij tutaj.

Żelazo. Upewnij się, że masz właściwy poziom żelaza. Żelazo jest niezbędne do produkcji czerwonych krwinek, które pozwalają na krążenie tlenu w krwi Twojej i Twojego dziecka. Wiele kobiet cierpi na łagodną anemię przed zajściem w ciążę, a 20 % leczy się z powodu braku żelaza w czasie ciąży. Objawy anemii (niekiedy trudne do zauważenia) to zmęczenie, osłabienie, skrócony oddech, a także omdlenia. Aby uniknąć problemów związanych z niedoborem żelaza, zacznij jeść produkty zawierające więcej tego pierwiastka. Chude mięso, zielone liściaste warzywa, suszone owoce i orzechy* zawierają żelazo. Wiele rodzajów płatków śniadaniowych także jest wzmocnionych żelazem. Niektóre kobiety będą także musiały przyjmować preparaty uzupełniające niedobór żelaza, które najczęściej obecne jest w zestawach witamin dla kobiet w ciąży. Zapytaj swojego lekarza lub położną, jeśli uważasz, że jest Ci ono potrzebne.

*Unikaj orzeszków ziemnych i pokarmów je zawierających (np. masło orzechowe, olej arachidowy, niektóre słodycze, itd.) jeśli Ty, ojciec dziecka lub dzieci, które już posiadasz mają lub miały katar sienny, astmę, egzemę lub inne alergie.

Kontrola na wypadek stanu przedrzucawkowego. Ważne jest, aby Twój lekarz lub położna sprawdzali ciśnienie krwi podczas każdej wizyty kontrolnej. W czasie ciąży może ono być nieco wyższe z powodu zwiększonej objętości krwi i siły skurczów serca. Jeśli jednak ciśnienie krwi jest zbyt wysokie, Twój lekarz może brać pod uwagę wystąpienie stanu przedrzucawkowego, powikłania w ciąży, które objawia się wysokim ciśnieniem krwi, obrzękami (opuchlizną) oraz obecnością białka w moczu. Ten problem występuje u około 7 % ciężarnych kobiet. Stan przedrzucawkowy można leczyć, szczególnie jeśli zostanie wcześnie wykryty. To wczesne wykrycie jest decydujące: w ostrych przypadkach stan ten może doprowadzić do zmniejszenia przepływu krwi do łożyska i w konsekwencji, do Twojego dziecka. Jeśli zauważysz jakiekolwiek objawy stanu przedrzucawkowego, włączając w to zaburzenia widzenia, bóle głowy lub nagłe opuchnięcie stóp i rąk, natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub położną. Przeczytaj więcej o tym stanie.

Od ekspertów. Teraz kiedy brzuch zaczyna być widoczny, możesz mieć obawy, czy gdzieś nim nie uderzysz. „Macica i worek owodniowy stanowią wspaniałą poduszkę dla płodu” – mówi dr Jim Thornton. „Ale jeśli się martwisz zawsze lepiej powiedzieć o tym swojej położnej.”

24 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Dziecko źródło energii. Skakanie i nurkowanie, obracanie się i kopanie – Twój maluch świetnie się bawi trenując do Dziecięcych Igrzysk Olimpijskich. Wtedy kiedy Ty układasz się do nocnego snu, ono zaczyna swoje harce. Czy wydaje Ci się, że rusza się bardziej niż kiedykolwiek? Tak właśnie jest: dzieci są najbardziej aktywne pomiędzy 24. a 28. tygodniem. Potem nie będzie już wystarczająco dużo miejsca na wykonywanie ćwiczeń akrobatycznych, w których teraz jest taki zręczny.

Cienka skóra. Gdyby Twoje dziecko mogło spojrzeć na swoją klatkę piersiową, miałoby swoją pierwszą lekcję anatomii. Ponieważ jego skóra jest ciągle cienka i przezroczysta, można zobaczyć pod nią naczynia krwionośne, kości i narządy. Jego skóra wraz z upływem miesięcy będzie stawać się grubsza, aż do momentu w którym stanie się nieprzezroczysta jak Twoja.

Oko szpiega. Pomimo tego, że oczy Twojego dziecka są wciąż zamknięte wszystkie ich części są już na swoim miejscu, włączając w to siatkówkę, która ukończy swój rozwój w następnym miesiącu. Tęczówka, kolorowa część oka, ciągle nie ma żadnego zabarwienia. Kolor oczu Twojego malucha wypełni się w ciągu następnych kilku miesięcy, chociaż ich ostateczny odcień nie ustali się aż do momentu po porodzie.

Wymiary. Twój mały gimnastyk waży w tym tygodniu do 480 gramów i mierzy ponad 25 cm.

Mleko na twarzy? Vernix jest białą serową substancją, która chroni skórę dziecka przed płynem owodniowym. Na tym zdjęciu pojawia się ta substancja na górnej wardze i nosie oraz w poprzek brwi i twarzy.

Twoja ciąża

Uwaga na przedwczesny poród. Od tego momentu musisz być w pogotowiu jeśli chodzi o oznaki przedwczesnego porodu. Najbardziej typowymi objawami są skurcze przypominające te menstruacyjne, zmiana w wydzielinie z pochwy, tępy ból w dolnej części pleców, skurcze macicy, nacisk na miednicę (jakby dziecko pchało ją na dół), a także płyn sączący się lub wyciekający z pochwy. Oczywiście wiele z tych dolegliwości, jak ból pleców czy niewielkie skurcze mogą być zwykłymi dolegliwościami związanymi z ciążą. Wsłuchaj się w swoje ciało, jeśli objawy pojawiają się często lub nie znikają po wypiciu wody lub soku i odpoczywaniu przez godzinę, wezwij natychmiast swoją położną. I pamiętaj, że sączenie się lub wyciekanie płynu z pochwy wymaga natychmiastowej reakcji. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj nasz artykuł na temat przedwczesnego porodu.

Przyszły tata. Tata przechodzi ogromne zmiany w czasie ciąży, choć są one mniej fizycznie widoczne niż w Twoim przypadku. Twój partner może wypróbowywać nowy wizerunek – zapuszczając brodę, wąsy lub zmieniając fryzurę, albo podejmując nowe aktywności starając się przygotować na ten wspaniały, aczkolwiek często budzący obawy etap w dorosłość. To dobry moment, aby porozmawiać o tych zmianach i o tym jak nowa rola wpłynie na Wasze wzajemne relacje. By poczytać więcej o przyszłych ojcach, kliknij tutaj.

Od ekspertów. Teraz kiedy Twój brzuch staje się większy, będziesz musiała prawdopodobnie wprowadzić pewne zmiany, kiedy siadasz za kierownicą. „Pamiętaj, że dolna część pasa bezpieczeństwa ma przebiegać pod brzuchem, dobrze przylegając do kości biodrowych” – mówi dr Suzanne Dixon. „Górna część pasa powinna przebiegać od ramienia do biodra ponad brzuchem, nie przez nie.”

25 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Zaokrąglając się. „Moje ciało z każdym dniem się zaokrągla.” Twoje dziecko mierzy ponad 30 cm i waży około 680 gramów. Jego skóra jest ciągle cienka, pofałdowana i blada, ale z każdym dniem staje się bardziej cielista, dzięki tłuszczowi i mięśniom, których ciągle przybywa. Teraz maleńkie naczynia krwionośne zwane naczyniami włoskowatymi zaczynają rozwijać się pod skórą Twojego maleństwa i one nadadzą jej różową barwę. Dziecko ciągle połyka płyn owodniowy – szkoda, że nie ma on różnych smaków!

Mózg rośnie. Kora mózgowa rozwija się w warstwy. Większość działań ciągle jest kontrolowana przez inne obszary mózgu rozwinięte wcześniej. Ludzka kora mózgowa jest najbardziej złożoną konstrukcją w królestwie zwierząt, dając nam możliwość myślenia, planowania i odczuwania na różnorodne sposoby.

Twoja ciąża

Footballowa mama. Czy masz wrażenie, że wszystkie Twoje narządy wewnętrzne zaczynają się ścieśniać? Nic dziwnego – Twoja macica jest teraz wielkości piłki nożnej. Mierzy od kości łonowej do punktu, który stanowi połowę drogi pomiędzy pępkiem a mostkiem (miejscem, gdzie łączą się Twoje żebra) mniej więcej 25 centymetrów (około 10 cali) średnicy.

Badanie na cukrzycę. Zazwyczaj Twoja położna będzie sprawdzać wynik badania moczu na cukier podczas każdej wizyty. Twój lekarz może także wysłać Cię na test tolerancji glukozy, zazwyczaj pomiędzy 24. a 28. tygodniem. To badanie ma na celu wykrycie oznak cukrzycy ciążowej, która objawia się wysokim poziomem cukru we krwi, zazwyczaj wracającym do normy po porodzie. Dotyka to od 2 do 5 % kobiet ciężarnych. Doktor najpewniej wyśle Cię na to badanie jeśli wcześniejsze testy wykazały obecność cukru w moczu, jeśli Twoje poprzednie dziecko było bardzo duże lub to się takie wydaje. Badanie to jest bardzo proste. Najpierw musisz wypić roztwór glukozy. Dwie godziny później Twoja położna lub laborant pobiera krew i wykonuje badanie poziomu cukru. Jeśli jest on zbyt wysoki, możesz potrzebować specjalnej diety i w nielicznych przypadkach leczenia insuliną.

Biegiem dziewczyno. Potrzeba ciągłego oddawania moczu może okazać się najbardziej denerwującym objawem ciąży. Gdy tylko wrócisz z toalety i usiądziesz wygodnie, znowu musisz tam iść! Chociaż może to być czasami bardzo niewygodne, pamiętaj aby opróżniać pęcherz moczowy, jak tylko poczujesz taką potrzebę. Infekcje dróg moczowych (UTIs) są bardzo powszechne podczas ciąży i mogą one być spowodowane lub zaostrzone, jeśli pęcherz nie jest całkowicie i na czas opróżniany.

Wymowne objawy. Jednym z objawów zapalenia dróg moczowych jest potrzeba częstego oddawania moczu. Innym jest uczucie palącej potrzeby – naprawdę musisz biec do toalety – ale nic się nie dzieje. Możesz odczuwać pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu lub Twój mocz może mieć nieprzyjemny zapach. Jeśli masz te objawy, skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem. Infekcje dróg moczowych łatwo się leczy, ale mogą one spowodować poważne powikłania, jeśli pozostawi się je w czasie ciąży bez leczenia.

Od ekspertów. Czy Twoje chrapanie przeszkadza partnerowi spać w nocy? „Kobiety często skarżą się na ten problem w czasie ciąży” – mówi dr Elaine Zwelling, „Podwyższony poziom estrogenu w Twoim organizmie powoduje przekrwienie, które z kolei może powodować chrapanie.”

26 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Ćwiczenie oddechu. W tym tygodniu nozdrza Twojego dziecka zaczynają się otwierać, co daje mu możliwość ćwiczenia oddychania z użyciem swoich mięśni i płuc. Nie ma oczywiście powietrza, które może przyjąć, więc zamiast tego „wdycha” i „wydycha” płyn owodniowy. Zanim się urodzi, będzie zawodowcem.

Co za łakomczuch! Twoje dziecko napina także niektóre ze swoich mięśni, dzięki którym je – swoje usta i wargi. Jego odruch ssania jest tak silny, że jeśli jego ręka podniesie się do twarzy, będzie ssał swój kciuk lub palce. Zdjęcia z ultrasonografu często pokazują dzieci w macicy ssące swoje kciuki. Rzeczywiście, niektóre dzieci rodzą się z pęcherzykami powstałymi od ssania na ich palcach, kciukach, ustach lub dłoniach. Ssanie jest zaledwie jednym z 70 pozytywnych odruchów, jakie będzie miało Twoje dziecko kiedy się urodzi.

Do wzięcia. „Chwytanie czegoś, jak na przykład mojej pępowiny, to moja najnowsza sztuczka.” Chwytanie jest kolejnym z tych wielu odruchów. Jeśli wyciągniesz palec do noworodka, będziesz zdziwiona siłą jego uścisku. Twoje dziecko ćwiczy właśnie swój uścisk zabójcy. Jego ulubioną zabawką do ciągnięcia jest pępowina, którą lubi szarpać i pociągać. Nie martw się, pępowina jest gotowa na to wyzwanie.

Wymiary. Twoje dziecko ma około 33cm długości i waży mniej więcej 800 gramów.

Czas na buzię

Na tym etapie widocznych jest więcej cech charakterystycznych twarzy, włączając w to usta, powieki oraz rzucający się w oczy nos i podbródek. Ucho zewnętrzne jest bardziej rozwinięte i zajmuje pozycję wyżej na głowie.

Twoja ciąża
Atak przekąsek. Pamiętaj, dziecko je z Twojego talerza, więc ciągle musisz zwracać uwagę na to co i jak często jesz. Musisz także jeść zdrowo dla swojego własnego dobrego samopoczucia. Niski poziom cukru we krwi może powodować zawroty głowy, trzęsienie rąk i zmęczenie. Małe, częste posiłki pomogą Ci utrzymać cukier na stałym poziomie. Kiedy gdzieś wychodzisz, weź ze sobą małe przekąski takie jak owoc czy jogurt, tak abyś nie utknęła gdzieś bez czegoś pożywnego do przegryzienia.

Niektórzy lubią na ostro. Wiele kobiet zastanawia się, czy powinny zrezygnować z ostrej kuchni w czasie ciąży. Nie ma prostej odpowiedzi na to pytanie. Jeśli lubisz ostre jedzenie i dobrze je tolerujesz, w żadnym wypadku nie musisz z niego rezygnować. Jednakże, próbowanie dań, do których nie jesteś przyzwyczajona może spowodować rozstrój żołądka, niezależnie czy jesteś w ciąży czy nie, więc podchodź ostrożnie do nieznanej kuchni. Kiedy poznajesz różne jedzenie, pamiętaj, że Twoje dziecko robi to z Tobą.

Od ekspertów. „Jeśli Twoja ciąża nie jest zagrożona, możesz najprawdopodobniej pracować aż do dnia porodu” – mówi Margaret Comerford Freda, Są też kroki, które powinnaś przedsięwziąć każdego dnia, aby czuć się komfortowo, jak częste podpieranie stóp wysoko, aby polepszyć krążenie i zminimalizować obrzęki.

27 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Tylko patrzę. „Czym są te wszystkie światła i cienie?” Po tym jak były zamknięte przez ponad cztery miesiące, powieki Twojego dziecka znowu mogą się otworzyć. To, w połączeniu z faktem, że część mózgu odpowiedzialna za wzrok jest aktywna i większość struktur oka jest kompletnych znaczy, że Twój maluch może widzieć świat wokół siebie, choć jest on ograniczony. Nie może wyobrażać sobie jeszcze obiektów, ale widzi światło i cienie.

Kołysanka na dobranoc. Zwracając uwagę na jego ruchy wewnątrz Ciebie, możesz wyobrazić sobie jak Twoje dziecko spędza swoje dni i noce. Tak jak dzieci w ramionach swoich matek, Twój maluch jest ukołysany do snu przez bujanie. Twoje codzienne czynności mogą nie wydawać Ci się bujaniem, ale płyn owodniowy zapewnia taką poduszkę ochronną, że wszystko co Twoje dziecko czuje to delikatne huśtanie. Więc będzie spać więcej podczas dnia. W nocy to całkiem inna historia, kiedy położysz się, aby odpocząć. Nagle, ono budzi się i jest gotowe na harce!

Wymiary. Twójemu maluchowi przybędzie około 450 gramów w ciągu kolejnego miesiąca. W tym tygodniu ma mniej więcej 38 cm i waży około 900 gramów. Chociaż szybko rośnie, jego mózg i płuca są wciąż niedojrzałe. Na szczęście ma jeszcze 13 tygodni, aby przygotować się na wyjście na świat zewnętrzny.

Czarno-białe studium.

Wszystko rozwija się dobrze w trzecim trymestrze ciąży. Wszystkie struktury twarzy i głowy są na swoim miejscu w doskonałej formie na ten etap ciąży, włączając w to mózg (1), oko (2), nos (3), nadgarstek (4), język (5), i serce (6).
Sprawdź co stało się

Twoja ciąża

Dobry cel. Twoje piersi będą zmieniać się przez cały okres ciąży (a także potem). Prawdopodobnie powiększają się już od początku pierwszego trymestru. Wiele kobiet zauważa, że otoczka, ciemna cześć piersi wokół sutka, również się zmienia. W pierwszym trymestrze otoczka prawdopodobnie ściemniała. Teraz zabarwiona większa ilością ciemnego pigmentu skóra może wychodzić poza otoczkę. Nazywa się ją otoczką wtórną i może ona pokryć nawet polowe piersi. Nikt nie jest pewien, dlaczego tak się dzieje, ale wielu ekspertów sadzi, że ciemniejsza skóra stanowi pewnego rodzaju cel, ułatwiając dziecku znalezienie sutka podczas karmienia piersią. Ta zmiana jest przejściowa i trwa do 12 miesięcy po urodzeniu dziecka.

Tkacz snów. Tak jak w przypadku większości kobiet w ciąży, możesz mieć wyjątkowo żywe, nawet dziwne życie nocne, kiedy spisz: np. rodzisz w pełni dorosłego syna. Śni Ci się cały poród i okazuje się, ze urodziłaś małe kociątka. Nowo narodzone maleństwo otwiera nagle w Twoich ramionach usta i mówi, „Kocham cię, Mamo.” Możesz śnic nie tylko o ciąży i dziecku, wiele kobiet opowiada, że ich sny w czasie ciąży pełne są dzikich przygód, podniecających romansów, dziwnych wydarzeń i wszystko to w Technikolorze. Co się dzieje? Ożywione sny podczas ciąży mogą być związane z podwyższonym poziomem hormonów w Twoim organizmie. Może to być także sposób, w jaki Twój mózg radzi sobie z nawałem myśli i emocji, jakich teraz doświadczasz. Jakikolwiek jest tego powód, ciesz się swoimi tętniącymi życiem ucieczkami od rzeczywistości i nie bierz ich zbyt serio.

Od ekspertów. „Aby zaspokoić zapotrzebowanie na białko swoje i swojego dziecka, powinnaś jeść białka wysokojakościowe” – mówi dr Margaret Comerford Freda. „Większość białek zwierzęcych jest właśnie wysokojakościowych, w przeciwieństwie do większości białek roślinnych.”

28 Tydzień:

Twoje dziecko
W poprzednim tygodniu Twoje dziecko po raz pierwszy od czterech miesięcy otworzyło swoje oczy i zaczęło widzieć światło i cienie. W tym tygodniu, jeśli poświecisz jasnym światłem w kierunku swojego brzucha może otworzyć oczy i odwrócić się od tego światła, jakby chciał powiedzieć – „Hej Mamo, wyłącz to – próbuję tutaj zasnąć.”

Głośny i czysty. Wzrok Twojego malucha nie jest jedynym zmysłem, który pracuje. Wzory fal jego mózgu wskazują, że reaguje na dźwięki w środowisku. Co jest w stanie odbierać? Dźwięk Twojego głosu, burczenie Twojego żołądka kiedy jesteś głodna, nawet hałasy poza Twoim ciałem. Fale jego mózgu zaczynają także wykazywać różnice podczas snu. Te cykle snu staną się bardziej jasne i wyraźne wraz ze zbliżającą się datą porodu.

Łatwe oddychanie. To kluczowy etap w rozwoju płuc Twojego dziecka. Naczynia krwionośne tworzą się w każdym płucu. Kiedy weźmie swój pierwszy oddech powietrza, jego płuca wchłoną tlen i potem wyślą go do naczyń krwionośnych, które puszczą nasyconą tlenem krew w obieg przez cały jego organizm. Twoje maleństwo zaczyna także wytwarzać substancję zwaną surfaktantem, która nie pozwala pęcherzykom płucnym na wzajemne sklejanie się ze sobą. Surfaktant pozwoli mu właściwie oddychać po przyjściu na świat. Oskrzela także dojrzewają, dzieląc się na coraz mniejsze odgałęzienia.

Wymiary. Twoje dziecko teraz bardzo szybko przybiera na wadze – może teraz ważyć nawet około 1 kg. Od ciemienia do pośladków mierzy 25 cm, ale gdybyś miała rozciągnąć maluszka, mógłby mieć prawie 40 cm długości.

Do góry nogami

To poprzeczne zdjęcie z ultrasonografu pokazuje, że wszystko jest nienaruszone i działa. Serce (1) bije regularnie. Żołądek (2) przetwarza płyn owodniowy. Ściana brzuszna (4) (biały obszar na górze zdjęcia) połączyła się, a kręgosłup (3) rozwinął się poprawnie. Dziecko jest w tym czasie ułożone pupą w dół (pośladkowo), więc ma jeszcze trochę obrotu do zrobienia przed dniem porodu.

Twoja ciąża
Dalszy ciąg testów Rh. Jeśli wstępne badania krwi wykazały, że masz grupę krwi Rh minus, dostaniesz w tym tygodniu zastrzyk „anty-D”, na wypadek, gdyby Twoje dziecko miało grupę Rh+. To powstrzyma Twoje ciało od wytwarzania przeciwciał, które niszczą każdą komórkę krwi Twojego dziecka, która mogła przedostać się do Twojego obiegu. Twoje dziecko zostanie zbadane zaraz po urodzeniu, jeśli rzeczywiście będzie miało grupę krwi Rh +, dostaniesz kolejny zastrzyk anty-D w celu ochrony Twoich przyszłych płodów.

Ślad ciąży. W miarę jak ciąża postępuje, na Twojej skórze mogą pojawić się rozstępy, szczególnie na brzuchu. Możesz także zauważyć te różowe, czerwone lub białe linie na biodrach, piersiach, pośladkach lub udach. Na rynku jest wiele kremów i balsamów, które maja zapobiegać lub zmniejszać rozstępy. To czy rzeczywiście działają, jest sprawą otwartą. Większość specjalistów zgadza się, ze niewiele można zrobić, aby uniknąć rozstępów. Są one uwarunkowane genetycznie – jeśli twoja mama je miała, Ty też prawdopodobnie będziesz. Mimo to smarowanie brzucha kremem z pewnością nie zaszkodzi, a może zapobiec uczuciu suchości i swędzenia. Dobra wiadomość jest taka, że po porodzie rozstępy zazwyczaj bledną.

Zwiększona kontrola. Kiedy Twoja ciąża osiągnie 28. tydzień, położna lub lekarz mogą chcieć umawiać się na wizyty kontrolne co dwa tygodnie, zamiast tylko raz w miesiącu. Poza innymi rzeczami, będą obserwować, czy nie ma oznak infekcji, przedwczesnego porodu lub stanu przedrzucawkowego lub innych powikłań ciąży.

Od ekspertów. Prawdopodobnie od jakiegoś czasu nie miewasz już nudności, ale możesz być zmuszona, by stawić teraz czoła dwóm innym dolegliwościom żołądkowym, jakimi są zgaga i niestrawność. Dlaczego teraz? „Podczas ciąży cały system trawienny zwalnia tempo pracy,” wyjaśnia dr Margaret Comerford Freda, „W rezultacie mięśnie żołądka i przełyku rozluźniają się, na skutek czego kwasy trawienne mogą dostawać się do przełyku i jamy ustnej.”

29 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Kontrola temperatury. „Jakim cudem jest tutaj tak ciepło?” Ten tydzień to kamień milowy w rozwoju mózgu Twojego dziecka: mózg dojrzał już na tyle, że może pomagać regulować temperaturę ciała. Oczywiście Twój maluch nie jest jeszcze gotowy by robić wszystko samodzielnie; ciągle potrzebuje ciepła Twojego ciała, aby utrzymać nagrzanie aż do porodu. Maluch ciągle rozwija komórki nerwowe w mózgu. Zanim się urodzi, będzie miał ich setki miliardów. Wydaje się, że to dużo, ale musi się w nie zaopatrzyć, ponieważ nie będzie ich już produkował po porodzie.

Ciągłe przybieranie. Twoje dziecko wygląda już też jak to urodzone o czasie. Przyjemnie się zaokrągla. Powierzchnia jego skóry jest gładsza i jaśniejsza z powodu tłuszczu, jakiego zaczyna nabierać. Ten tłuszcz będzie istotnym czynnikiem w jego zdolności do utrzymywania ciepłoty ciała. Twoje dziecko ma także rzęsy, może właśnie mruga nimi do Ciebie!

Wymiary. Pomimo przyrostu tkanki tłuszczowej, Twój maluch jest ciągle dość chudziutki – tylko około 2-3% jego 1,2 kg stanowi tłuszcz. Od ciemienia do pośladków mierzy 26 cm, ale gdyby go rozciągnąć, miałby ponad 40 cm długości.

Twoja ciąża
Sprawa dużej wagi. Jesteś już na ostatnim odcinku maratonu – przed Tobą jeszcze 11 tygodni! W ciągu kolejnych trzech miesięcy dziecko będzie przybierać na wadze, tak samo jak Ty. Możesz się spodziewać, że przybędzie Ci około 5 kg w ostatnim trymestrze. Mniej więcej 0,5 kg średnio na tydzień, ale różnie to bywa.

Dolegliwości trzeciego trymestru. Czy budzą Cię w nocy skurcze łydek? Jest to częsta przypadłość podczas ciąży, chociaż nie dotyczy wszystkich kobiet. Specjaliści nie są do końca pewni, co jest ich powodem. Niektórzy sądzą, że to wynik obciążenia nóg, podczas gdy inni uważają, że ten ból może być oznaką niedoboru wapnia lub potasu. Może to być także skutek nacisku macicy na nerwy biegnące do nóg.

Radzenie sobie ze skurczami nóg. Jeśli złapie Cię skurcz, delikatnie rozprostuj nogę, wyginając stopę i przyciągając palce stóp do siebie. Rozciąganie nóg w ciągu dnia i tuż przed położeniem się spać może także być pomocne. Jedz dużo pokarmów bogatych w wapń (najlepszym jego źródłem jest nabiał), a także tych zawierających dużo potasu, jak banany.

Od ekspertów. W miarę jak zbliża się data porodu, będziesz musiała rozważyć, czy i z jakich zabiegów będziesz chciała skorzystać podczas porodu. „W Wielkiej Brytanii jedna czwarta do połowy kobiet przechodzi zabieg nacięcia krocza podczas pierwszego porodu” – mówi dr Jim Thornton. „Nacięcie krocza to małe chirurgiczne nacięcie tkanki dolnej części krocza w celu zwiększenia rozwarcia pochwy, aby ułatwić dziecku wyjście na świat.”

30 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź co się stało jeśli chodzi o rozwój Twojego dziecka w poprzednim tygodniu.

Robiąc postępy. Mózg Twojego dziecka ciągle niesamowicie się rozwija. Do teraz jego powierzchnia pozostawała gładka. W tym tygodniu zaczyna on przyjmować swój wyraźnie pofałdowany wygląd. Te fałdy zwane są zwojami i pozwalają na to, aby mózg posiadał więcej komórek mózgowych.

Kiedy pewne rzeczy się rozwijają, inne zanikają, takie jak meszek na ciele, bardzo cienkie włoski pokrywające ciało Twojego dziecka. Jednakże może ciągle mieć miejsca nim pokryte na plecach i ramionach.

Dzielenie się posiłkiem. Odpowiednie odżywianie się jest bardzo istotne w trzecim trymestrze, ponieważ dziecko bierze składniki odżywcze potrzebne do rozwijania swoich narządów i przybierania na wadze bezpośrednio od Ciebie. Wapń z mleka, które pijesz bezpośrednio trafia do niego budując jego kości, a żelazo z Twoich witamin dla kobiet w ciąży oraz pokarmów w nie bogatych zwiększa jego zasób żelaza, który utrzyma się aż skończy 6-9 miesięcy. Białko jest także kluczowe w tych ostatnich kilku miesiącach, ponieważ wspomaga rozwój zdrowych komórek w całym organizmie Twojego dziecka. Dowiedz się więcej na temat dobrego odżywiania podczas ciąży klikając tutaj.

Wymiary. Twoje dziecko waży w tym tygodniu mniej więcej 1,3 kg i jest trochę większe niż 27 cm. Jego całkowita długość, z uwzględnieniem jego nóg to około 40 cm.

Fałdujący się i rosnący.

Widziany z góry, mózg fałduje się tworząc skręcony grzbiet lub zakręt kory mózgowej (2), kiedy układ nerwowy rozrasta się w czaszce. Rozwój tych zwojów zwiększa pojemność mózgu. Bliźniacze ciemne okręgi po lewej to rozwijający się móżdżek (1), obszar mózgu odpowiedzialny za kontrolowanie funkcji motorycznych i łączenie części mózgu.

Twoja ciąża
Swędzenie siódmego miesiąca. W tym czasie górna część macicy znajduje się o około 10 cm powyżej pępka. Rozciągająca się na brzuchu skóra może swędzieć, to całkowicie normalne. Spróbuj delikatnie masować swój brzuch przy użyciu balsamu nawilżającego. Chociaż to kuszące nie drap się – to może jeszcze pogorszyć swędzenie. Możesz także odczuwać swędzenie na ramionach, nogach, oraz palcach u rąk i stóp.

31 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w poprzednim tygodniu.h ostatnich kilku miesiącach, ponieważ wspomaga rozwój zdrowych komórek w całym organizmie Twojego dziecka. Dowiedz się więcej na temat dobrego odżywiania podczas ciąży klikając tutaj.

Liczenie do 10. Wielu lekarzy i położnych zaleca, aby matki monitorowały ruchy swojego dziecka, kiedy są już w zaawansowanym trzecim trymestrze. To ogólnie przyjęta zasada: o z grubsza tej samej porze każdego dnia (jeśli to możliwe, kiedy Twoje dziecko jest najbardziej aktywne), połóż się i spróbuj śledzić, jak długo zajmuje, aby poczuć 10 kopnięć, obrotów lub drżeń – jakikolwiek rodzaj ruchu. Idealnie, powinno to zająć mniej niż godzinę. Wiele kobiet zauważa, że zajmuje to jedynie kilka minut, zależnie od pory dnia. Jeśli minie godzina bez żadnego ruchu, zjedz lekką przekąskę, połóż się ponownie i spróbuj jeszcze raz. Jeśli ciągle nic nie czujesz, wezwij swoją położną. Pamiętaj, okresy 30-40 minutowe bez ruchu są normalne; Twoje dziecko śpi. Jednak, jeśli siedzisz spokojnie powinnaś czuć, że dziecko budzi się przynajmniej raz na dwie godziny.

Spowolnienie. „Dość tutaj tłoczno.” Nie martw się jeśli wydaje Ci się, że Twoje dziecko jest z czasem mniej aktywne. Właściwie, rzadsze ruchy oznaczają teraz to, że dziecko jest na dobrej drodze (zakładając, że możesz policzyć 10 ruchów w ciągu kilku godzin każdego dnia). Jego ruchy stają się po prostu mniej nieobliczalne i bardziej zorganizowane. Nie ma już także tyle przestrzeni w Twojej macicy jak kilka tygodni temu.

Wymiary. Twoje dziecko jest długie na około 28 cm od ciemienia do pośladków (43 cm gdy jest wyciągnięte) i waży mniej więcej 1,5 kg. Jest w pozycji płodowej, z nogami schowanymi pod siebie już od kilku tygodni. Ciągle ma przed sobą okres wzrostu – nie stanie się dużo wyższe, ale w tym miesiącu przybędzie o mniej więcej kolejny kilogram. W ciągu pozostałych dziewięciu tygodni będzie stawać się gotowe na przywitanie z Tobą!

Podnieś rękę.

To dziecko wyciąga dłoń (1) i rękę. Jest bardzo zajęte, analizując swoją twarz, drugą rękę i pępowinę.

Twoja ciąża

Brak tchu. Być może już kilka miesięcy temu zaczęło Ci brakować tchu, teraz trudności z oddychaniem mogły się jeszcze bardziej nasilić. To dlatego, że rosnąca macica spycha przeponę w kierunku płuc. Jeśli Twój brzuch umiejscowił się nisko, uważaj się za szczęściarę – kobiety, których brzuch umiejscowiony jest wysoko mają jeszcze większe problemy z oddychaniem. Jeśli ciężko ci oddychać, zwolnij tempo i weź kilka głębokich oddechów (najgłębszych jak możesz). Pod koniec ciąży (około 37. lub 38. tygodnia), poczujesz pewnie ulgę, gdyż dziecko obniży się w kierunku miednicy, zmniejszając nacisk na przeponę i płuca.

Opieka nad dzieckiem. Nie jest za wcześnie na rozważenie rodzaju opieki nad dzieckiem, szczególnie jeśli planujesz wrócić do pracy zaraz po porodzie. Niezależnie czy zastanawiasz się nad opiekunką, nianią czy pomocą kogoś z rodziny, zacznij już teraz badać dostępne opcje. Nawet jeśli nie będziesz potrzebowała opieki w pełnym wymiarze, dobrze będzie zebrać informacje o opiekunkach na specjalne okazje. Zapytaj ludzi na zajęciach szkoły rodzenia – możecie stworzyć kółko na temat opieki. Zajmij się tym teraz, a będziesz miała jeden kłopot z głowy zajmując się noworodkiem.

Przedwczesny poród czy skurcze Braxtona-Hicksa? Prawdopodobnie uważałaś na objawy przedwczesnego porodu już od połowy drugiego trymestru. Teraz kiedy jesteś w trzecim trymestrze, Twoje ciało może zacząć ćwiczyć do porodu. Te ćwiczeniowe skurcze zwane są skurczami Braxtona-Hicksa. Różnią się one od skurczów oznaczających przedwczesny poród i nie stanowią powodu do obaw. Jak poznać różnicę? Jeśli skurcze są nieregularne i zanikają, kiedy zmieniasz pozycję lub wstajesz, prawdopodobnie doświadczasz skurczów Braxtona-Hicksa.

Od ekspertów. Nie tylko mamy przejmują się ciążą i doświadczają zmian. Ojcowie również. „Badacze mówią, że do 60 % mężczyzn doświadcza jakiegoś rodzaju symptomów fizycznych, gdy ich partnerki są w ciąży” – mówi dr Lawrence Kutner, „Te zmiany są najprawdopodobniej skutkiem ich chęci bycia częścią ciąży, która przecież zmieni ich życie.”

32 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź co się stało jeśli chodzi o rozwój Twojego dziecka w poprzednim tygodniu.

Wzloty i upadki. Twój akrobata może właśnie stać na swojej głowie: większość dzieci ustawia się w pozycji głową w dół lub wierzchołkowo około tego tygodnia. Idealnie, pozostanie w niej aż do porodu. Ale pamiętaj, Twój maluch ma swój własny rozum – może zdecydować się zmienić pozycję kilka razy zanim się urodzi. Możesz czuć jak rozpycha się zmieniając położenie, szczególnie jeśli robi to w tak zaawansowanej ciąży.

Staje się pełniutkie. Ilość płynu owodniowego w Twojej macicy to teraz około półtora litra – co czyni całkiem łatwym dla Twojego dziecka kręcenie się i zmienianie pozycji. W ciągu kolejnych ośmiu tygodni ilość płynu będzie się zmniejszać wraz z tym, jak dziecko będzie przybierać na wadze.

Wymiary. Twoje dziecko waży pomiędzy 1,5 a 2 kg i mierzy rozciągnięte mniej więcej 45 cm.

Zdrowe serce

Na tym zdjęciu serca płodu, dwa przedsionki (1 i 4) pojawiają się jako mniejsze, ciemniejsze obszary. Luka pomiędzy nimi to otwór owalny serca (5), cięcie krwi, które zamknie się przy urodzeniu. Większe jamy poniżej komory serca (2 i 3), są przedzielone przez ścianę przegrodą międzykomorową. Nieprawidłowości w budowie serca mogą być widoczne już we wczesnej ciąży.

Twoja ciąża

Atak na Żebra. Aj! W miarę, jak w Twoim brzuchu robi się coraz ciaśniej, możesz czuć, jak palce od stóp i łokcie Twojego dziecka wbijają Ci się w żebra. Zgadywanie, jaka część ciała wbija Ci się klinem pod klatkę piersiową nie jest już takie zabawne. Spróbuj położyć się na boku lub zmieniać pozycję, aby nakłonić dziecko do zmiany pozycji.

Dwie lewe stopy. Twój zmieniony punkt ciężkości, w połączeniu z rozluźnionymi stawami, mogą sprawić, że obijasz się o meble i potykasz o własne stopy. Niewiele możesz na to poradzić, jedynie nosić płaskie obuwie i zwolnić tempo.

Próba generalna. Jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś, umów się na zwiedzanie szpitala, w którym zamierzasz rodzić. Jeśli uczęszczasz na zajęcia szkoły rodzenia organizowane przez szpital, takie zwiedzanie może być przewidziane w kursie, więc warto to sprawdzić. Takie zwiedzanie zazwyczaj pozwoli Ci zobaczyć salę porodową i poporodową, dowiesz się, jak wygląda procedura przyjęcia do szpitala, gdy zacznie się poród. Wiedząc z góry, do kogo zadzwonić i gdzie iść, unikniesz paniki w ostatniej chwili.

Tatusiowie. Wyznacz i przejedź do szpitala dwoma różnymi trasami. Takie wcześniejsze odrobienie zadania domowego pozwoli Ci zachować zimną krew. Jeśli w wielkim dniu napotkacie na nieprzewidziane opóźnienie, będziecie mieli w zapasie alternatywną drogę.

Szkolne dni. Zajęcia w szkole rodzenia powinny się rozpocząć mniej więcej w tym czasie. Na tych zajęciach omówione zostaną wszystkie etapy porodu, techniki radzenia sobie z bólem, leki i procedury stosowane w szpitalu. Bądź aktywną uczestniczką kursu – zadawaj wiele pytań i nie obawiaj się rozmawiać o swoich obawach i nadziejach. Nie zapomnij zabierać ze sobą partnera, aby mógł być tak dobrze przygotowany jak Ty, kiedy nadejdzie ten moment i aby był w stanie Cię w pełni wspierać. Nawet jeśli to nie jest Twoje pierwsze dziecko, rozważ możliwość zapisania się na kurs powtórkowy, aby odświeżyć swoją wiedzę.

Od ekspertów. To dzięki niemu w ogóle zaszłaś w ciążę. Ale kiedy dziecko jest w drodze, seks może być dla niektórych par przedmiotem obaw. „Twoja macica rzeczywiście kurczy się podczas orgazmu” – mówi dr Elaine Zwelling, „Ale te łagodne skurcze nie są niebezpieczne i nie są oznaka porodu.”

33 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Szybka nauka. „Wszystkie moje zmysły już działają!” Mózg Twojego dziecka ciągle w bardzo szybkim tempie się rozwija, podczas gdy jego pięć zmysłów przygotowuję się na świat czekający go poza łonem matki. W tym momencie dziecko widzi wodny świat wokół siebie; odbiera wrażenia kiedy chwyta za palec u stopy lub ssie palec dłoni; czuje smak płynu owodniowego, który połyka i słyszy bicie Twojego serca, Twój głos i burczenie Twojego żołądka. Oczywiście w worku owodniowym nie ma powietrza, które przenosi zapach, ale gdyby było, dziecko mogło by poczuć zapachy ze środowiska.

Większa głowa. Z powodu olbrzymiego rozwoju mózgu, obwód głowy Twojego dziecka rośnie w tym tygodniu o około 1,3 cm.

Zwróć uwagę na Twoje menu. To teraz ważniejsze niż kiedykolwiek, aby zwracać uwagę na swoją dietę. W ciągu najbliższych kilku tygodni zapotrzebowanie Twojego dziecka na białko i tłuszcz będzie największe, więc pamiętaj, aby spożywać zbilansowane posiłki. Twój maluch mierzy teraz mniej więcej 45 cm i waży ponad 1,8 kg, a w ciągu kolejnych siedmiu tygodni swoją wagę podwoi. Poczytaj Jedzenie za dwoje! aby dowiedzieć się, które pokarmy zapewniają Tobie i Twojemu dziecku największe odżywcze korzyści.

Zatańczmy Twista

To zdjęcie Dopplera pokazuje przepływ krwi przez pępowinę. Dwie tętnice (1), widziane na żółto, okręcają się wokół żyły (2), widzianej na niebiesko. Dziecko może kopać w pępowinę, sądząc po pozycji kolana (3).

Twoja ciąża

Właściwa skala. Ty także powinnaś przybierać na wadze – około 0,5 kg tygodniowo. Będziesz przybierać na wadze aż do czasu porodu. Nie próbuj zwalniać tempa przyrostu na wadze nawet jeśli przytyłaś więcej niż się spodziewałaś. Twoje dziecko właśnie teraz potrzebuje tych dodatkowych kilogramów. Będzie mnóstwo czasu, na to aby je zrzucić, po tym jak maluszek się urodzi.

Zmagając się z bólem nadgarstków. Jeśli Twoje nadgarstki i palce są obolałe lub odrętwiałe, nie jesteś sama. U wielu ciężarnych kobiet występuje syndrom kanału nadgarstka, charakteryzujący się opuchlizną wokół nerwów przy nadgarstku. Zazwyczaj problemy związane z kanałem nadgarstka są skutkiem często powtarzanych ruchów, takich jak pisanie na klawiaturze, ale w Twoim wypadku przyczyną jest zatrzymywanie wody w organizmie. Tak jak kostki u nóg i stopy wypełniają się płynem, tak samo dzieje się z kanałem nadgarstka, czyli tym, którym przebiegają nerwy od nadgarstka do palców. Ból i obrzęk prawdopodobnie ustąpią po porodzie. Jednocześnie, jest kilka rzeczy, które możesz zrobić. Jeśli dolegliwość pojawia się w nocy, co jest powszechne, zmień pozycję, w której śpisz, tak aby nie uciskać na nadgarstki i dłonie. Możesz nosić opaskę na nadgarstek, tak aby był on wyprostowany. Jeśli to możliwe, ogranicz wszelkie często powtarzane ruchy – na przykład pisanie na klawiaturze lub gra na pianinie. Jeśli bólu nie da się złagodzić tymi sposobami i jest on dość silny, lekarz może dać zastrzyk w nadgarstek, który zmniejszy tę dolegliwość. Pamiętaj, aby mówić położnej o wszystkich bólach jakie odczuwasz.

Od ekspertów. „Wraz ze zbliżającą się datą porodu mogłaś zauważyć płyn wyciekający z piersi” – mówi dr Elaine Zwelling, „Płyn ten nazywa się siarą i jest on całkowicie normalny. To pierwsze mleko będzie pierwszym pokarmem Twojego dziecka, jeśli planujesz karmić piersią.”

34 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Opadanie. Jeśli Twoje dziecko to chłopczyk, jego jądra opadają teraz z brzucha do moszny. Czasami, jedno lub oba jądra nie opadną na swoją pozycję przed przyjściem na świat. W tym przypadku, jądra Twojego dziecka prawdopodobnie opadną zanim ukończy roczek. Jeśli moszna Twojego dziecka wydaje się po porodzie bardzo duża, nie obawiaj się, opuchlizna jest spowodowana dodatkową ilością płynu i zniknie w ciągu mniej więcej tygodnia.

Brak wolnego miejsca. Twoje dziecko rusza się rzadziej, głównie z powodu skrępowania i ściśnięcia. Oczywiście, nie może Ci się wydawać, że się uspokoiło – teraz kiedy jest takie duże (około 2 kg i mniej więcej 46 cm długości), odczuwasz nawet najdrobniejsze ruchy. W rzeczywistości, ponieważ Twoje dziecko jest zaraz przy ścianie Twojej macicy, prawdopodobnie dobrze Ci będzie szło zgadywanie, która część jego ciała (stopa? łokieć? ręka?) wystaje.

Dziecięcy blues. „Zgadnij jakiego koloru mam teraz oczy?” Bez względu na to, jaki kolor oczu będzie ostatecznym kolorem u Twojego dziecka, teraz są one niebieskie. Proces pigmentacji tęczówki zostanie ukończony dopiero jak oczy Twojego dziecka będą przez kilka tygodni po porodzie wystawione na działanie światła. Jego ostateczny kolor oczu może nie być oczywisty przez parę lat.

Podeszwa

Ten wyjątkowy odcisk stopy już się rozwinął, z palcami (1) i piętą (2) na swoim miejscu. Te malutkie paluszki prawdopodobnie się poruszają.

Twoja ciąża

Czy to już pora? Teraz, kiedy zostało już tylko kilka tygodni do końca, dobrze jest zapoznać się z oznakami rozpoczęcia akcji porodowej. Poród u każdej kobiety wygląda inaczej, ale najczęściej powtarzającymi się symptomami są regularne skurcze pojawiające się w coraz krótszych odstępach czasu, ból w dole pleców, któremu towarzyszą skurcze podobne do menstruacyjnych, odejście wód (pękniecie worka owodniowego) lub odejście czopa śluzu przebarwionego krwią, co może wskazywać na to, że szyjka macicy zaczęła się rozszerzać. Pamiętaj, że pojawienie się któregokolwiek z tych objawów nie musi koniecznie oznaczać rozpoczęcia akcji porodowej. Możesz mieć oznaki porodu przez kilka dni lub nawet tygodni zanim w końcu urodzisz. Pozwól, żeby lekarz lub położna ocenili sytuację, jeśli zauważysz któryś z tych objawów, skontaktuj się z nim lub z nią natychmiast. Aby dowiedzieć się więcej na temat oznak porodu, kliknij tutaj.

Opracowanie planu porodu. Najprawdopodobniej już badałaś i zastanawiałaś się dużo nad tym jak chcesz aby wyglądał Twój poród – których członków rodziny chcesz mieć przy sobie, czy chcesz jakiś środek przeciwbólowy, i tak dalej. Pewnie rozmawiałaś też o tym ze swoim lekarzem lub położną. To doskonały czas, aby jeszcze raz omówić swoje priorytety z położną, aby odświeżyć jej pamięć i upewnić się, że nadal wszystko jest ustalone, tak jak sobie życzysz.

Od ekspertów. Możesz zauważyć, że kiedy piersi się powiększają, Twoja rozciągnięta skóra bardziej swędzi. „Możesz spróbować wmasowywać w nie balsam łagodzący, taki nieperfumowany” – sugeruje dr Elaine Zwelling. „Maść z witaminą E, masło kakaowe lub balsam z oczyszczoną lanoliną, także dobrze się sprawdzają.”

35 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Żelazo? Bardzo ważne aby w trzecim trymestrze jeść dużo pokarmów bogatych w żelazo. Twoje dziecko wchłania ten kluczowy pierwiastek z Twojego ciała, aby stworzyć zapas żelaza w swoim własnym organiźmie, głównie w formie czerwonych komórek krwi. Większość tego wchłaniania następuje w ostatnich miesiącach przed porodem.

Orzeł czy reszka. „Czy moja głowa powinna być na górze czy na dole?” Głowa przodem, czyli położenie główkowe jest idealną pozycją do porodu. Poród przebiega bardziej gładko kiedy głowa dziecka, czyli największa część ciała, przechodzi pierwsza przez kanał rodny. Około 3 do 4 % dzieci nie obraca się do tej pozycji przed 35 tygodniem. Jeśli stopa lub pupa wychodzi pierwsza, poród nazywany jest porodem pośladkowym. (Aby dowiedzieć się, jak obchodzić się z dzieckiem z porodu pośladkowego, kliknij tutaj). Zaskakujące, pomimo ciasnoty w Twojej macicy, Twój mały akrobata może obrócić się kilka razy zanim się urodzi.

Wymiary. Ręce i nogi Twojego dziecka stają się pulchniejsze, kiedy ciągle zyskuje ono na wadze. W tym tygodniu może ważyć nawet do 2,5 kg i mierzyć około 46-47 cm długości.

Mnóstwo gadaniny

Widok poprzeczny brzucha pokazuje, że wszystkie struktury są na miejscu. Żołądek (1) jest wypełniony płynem. Pęcherzyk żółciowy (2) przybiera już swój kształt i jest otoczony przez wątrobę. Pętle jelita (3) są widoczne po prawej. Dziecko w tych dniach robi zapasy tłuszczu. Czarna aureola na górze zdjęcia, ponad ścianą brzuszną, to warstwa zdrowego tłuszczu.

Twoja ciąża
Wszystko co powinnaś wiedzieć o cesarskim cięciu. Niezależnie od tego, jak bardzo o nim myślisz i się do niego przygotowujesz, poród (tak samo jak rodzicielstwo) bywa nieprzewidywalny. Zawsze istnieje możliwość, że lekarz stwierdzi, iż istnieje jakieś ryzyko dla Ciebie lub Twojego dziecka i w rezultacie poddana zostaniesz cesarskiemu cięciu. Poród cięciem cesarskim polega na tym, że dziecko wydobywa się przez chirurgiczne nacięcie macicy matki. Około jeden na pięć porodów w Polsce odbywa się za pomocą cesarskiego cięcia. Nawet jeśli wszystko wskazuje na to, że w Twoim przypadku nie będzie to konieczne, warto być na to przygotowanym. Zastanów się, czy chciałabyś pozostać przytomna, ze znieczuleniem zewnatrzoponowym czy też wolisz znieczulenie całkowite. Większość lekarzy uważa, że nieco bezpieczniej pozostawić pacjentkę przytomną.

Od ekspertów. Wybiegając myślami w kierunku porodu, możesz zastanawiać się, co będzie jeśli pępowina owinie się wokół szyi dziecka. „Ten stan, zwany owinięciem sznura pępowinowego wokół szyi płodu jest całkiem powszechny i zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla dziecka” – mówi dr Margaret Comerford Freda. „Nikt nie wie, dlaczego to się dzieje, ale może mieć to związek z długością pępowiny.”

36 Tydzień:

Twoje dziecko
Sprawdź, jak rozwijało się Twoje dziecko w ostatnim tygodniu.

Jaki słodki dźwięk. Twoje dziecko uwielbia słuchać jak czytasz lub śpiewasz. Rzeczywiście, badania pokazują, że noworodki wolą głos swojej matki od jakiegokolwiek innego głosu. Badania także wykazały, że noworodki wykazują upodobanie do piosenki, która była wielokrotnie grana czy puszczana, podczas gdy dziecko było jeszcze w łonie matki. Nie jest za późno, aby zacząć: wybierz porę każdego dnia i puszczaj ulubioną płytę CD lub kasetę, śpiewaj Twoją ulubioną piosenkę lub czytaj Twojemu dziecku bajkę. Pokocha ten szczególny czas, który spędzacie razem, niezależnie czy jest w Twojej macicy czy w Twoich ramionach. Aby dowiedzieć się jak rozwija się słuch Twojego dziecka kliknij tutaj.

Niesamowita, dająca się kształtować czaszka. Głowa Twojego dziecka jest tak ukształtowana, aby mogła przebyć dystans przez Twoją wąską szyjkę macicy. Kości w jego czaszce nie są jeszcze złączone ze sobą; ta luźna konstrukcja sprawia, że głowa jest zdolna do zmiany kształtu, tak aby mogła przecisnąć się przez kanał rodny nie raniąc siebie ani Ciebie. Te kości stopniowo będą się stapiać przez pierwszy rok życia.

Wymiary. Twój maluch waży w tym tygodniu ponad 2,5 kg i mierzy prawie 50 cm.

Nadąsana mina. Tutaj dziecko ma otwarte oko i usta zwrócone w dół. Zbyt dużo chilli na obiad, Mamo?

Twoja ciąża

Częstsze wizyty. Będziesz teraz często widywać swoją położną, aż do dnia porodu. Począwszy od 36. tygodnia będzie chciała widywać Cię raz w tygodniu, aby mieć na oku Twoje ciśnienie krwi i upewnić się, że w moczu nie ma białka. Wysokie ciśnienie krwi i białko w moczu są potencjalnymi znakami ostrzegawczymi stanu przedrzucawkowego, powikłania ciąży, które może być niebezpieczne dla Ciebie i Twojego dziecka.

Życiowa przestrzeń. Twoja macica jest teraz tysiąc razy większa, niż przed zajściem w ciążę. (Ponieważ jest zaraz pod żebrami, sprawiając, że coraz trudniej oddychać, może wcale Cię ten fakt nie dziwi!) Prawdopodobnie przybrałaś już 11 do 14 kg. W ciągu najbliższych czterech tygodni prawdopodobnie przybędzie Ci jeszcze tylko kilka. Wiele kobiet w ostatnim miesiącu już w ogóle nie przybiera na wadze. Twoja macica może być nie jedyną rzeczą, która się powiększa. Nawet jeśli obrzęki (określenie medyczne na opuchliznę spowodowaną nadmiarem płynu) nie dokuczały Ci do teraz, możesz zatrzymywać więcej płynów w tym ostatnim miesiącu ciąży. Kiedy tylko możesz, odpoczywaj przez kilka minut ze stopami u góry lub leż na lewym boku. Obie pozycje polepszają krążenie krwi, sprawiając, że płyn w kończynach będzie się przemieszczał. Drobna uwaga: zmniejszenie ilości przyjmowanych płynów nie zmniejszy obrzęków. Ciągle potrzebujesz swoich ośmiu szklanek wody każdego dnia, aby pozbyć się zanieczyszczeń z nerek, przeczyścić jelita i utrzymać podwyższoną ilość krwi.

37 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało jeśli chodzi o rozwój Twojego dziecka w poprzednim tygodniu.

Wymiary. „Codzienne lekkie przybieranie na wadze pomaga mi przygotować do wielkiego dnia.” Prawdopodobnie Twoje maleństwo mierzy już ponad 50 cm i waży pomiędzy 2,7 a 3 kg, zbliżając się do swojej ostatecznej wagi przy porodzie. Te ostatnie kilka tygodni są jednak ważne, dziecko ciągle zyskuje 15 gramów tłuszczu dziennie. Ten tłuszcz pomaga jego organizmowi regulować swoją temperaturę i utrzymywać cukier we krwi na stałym poziomie. Mózg i czaszka, która go mieści nadal rosną.

Spokojnie w dół. Czy Twoje dziecko jest umiejscowione w tych dniach niżej? Możesz odczuwać, jak gdyby opadło do miednicy i prawdopodobnie tak się stało. Do tego obniżenia, czyli wstawienia się główki płodu może dojść kilka tygodni przed porodem. Nowa, niższa pozycja może poluzować nacisk na Twoje ściśnięte płuca i przeponę, ułatwiając Ci oddychanie.
Walentynki. To kolorowe zdjęcie z Doppler’a ukazuje krew płynącą przez serce (3). Długi łuk sięgający nad serce i biegnący w dół na prawo to aorta (2). Dwa rozgałęzienia wystające w górę w kierunku głowy to tętnice szyjne (1). Zdjęcia takie jak to pozwalają lekarzom dostrzec problemy związane z sercem jeszcze przed urodzeniem.

Twoja ciąża

Kompromis. Oczywiście opadnięcie brzucha ma swoje plusy i minusy. Dobra wiadomość jest taka, że łatwiej Ci oddychać. Zła wiadomość to ta, że możesz odczuwać dodatkowy nacisk na dolną część brzucha i miednicę. Także, Twój środek ciężkości zmienia się kiedy dziecko opada, więc możesz być bardziej niezdarna niż zanim to się stało. Jeśli dziecko jest w pozycji pośladkowej (stopy lub pupa na dole), Twój lekarz prawdopodobnie zaproponuje próbę odwrócenia go. Jeśli to nie przyniesie skutku, Twój lekarz położnik przedyskutuje z Tobą możliwość cesarskiego cięcia.

Spakuj się! Czy spakowałaś już torbę do szpitala? Tylko 5 % dzieci rodzi się w terminie, wiec może się przydać, aby mieć spakowane rzeczy czekające przy drzwiach na wypadek gdyby Twój maluch przyszedł na świat wcześniej. Skup się na rzeczach najważniejszych; pamiętaj, wszystko co zabierzesz będziesz musiała tez targać z powrotem, razem z rzeczami dla dziecka. Będziesz potrzebować wygodnej koszuli nocnej (nie zabieraj tej dobrej – może się poplamić), wygodny szlafrok, nieślizgające się kapcie lub skarpetki, dobrze dopasowany biustonosz do karmienia piersią, przybory toaletowe, i rzeczy na wyjście do domu dla Ciebie i Twojego dziecka. Czego nie pakować? Biżuterii, kart kredytowych i portfela. Ale weź ze sobą coś stwierdzającego Twoja tożsamość, kartę ubezpieczenia zdrowotnego i kilka monet na gazetę lub przekąski. Możesz także chcieć przygotować listę numerów telefonów do ludzi, do których będziesz chciała zadzwonić z dobra nowina. Pamiętaj, aby zabrać drobne na telefon, ponieważ wiele szpitali nie zezwala na używanie telefonów komórkowych. Tatusiowie: nie zapomnijcie kamery, razem z zapasowymi bateriami. Spakujcie także jakieś ubrania i przybory toaletowe dla siebie. Poród może być długi i możecie potrzebować odświeżyć się w trakcie. Dla uzyskania większej ilości wskazówek dotyczących pakowania, przeczytaj Pakowanie się na to przeżycie jakim jest Poród.

Dokładne badanie. Twój lekarz może zacząć wykonywać badanie miednicy na twoich cotygodniowych wizytach kontrolnych. Sprawdzi czy Twoja szyjka macicy jest powiększona (otwiera się), czy ukryta (cienka) i będzie obserwował, czy nie ma oznak porodu. U wielu kobiet szyjka zaczyna się rozszerzać kilka tygodni przed faktycznym porodem, podczas gdy u innych nie ma żadnych oznak zbliżającej się akcji porodowej przed czasem, kiedy trzeba iść do szpitala.

Od ekspertów. Jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś, zacznij zakupy dla maleństwa. „Kiedy kupujesz ubranka dla dziecka, szukaj takich z szerokimi otworami na głowę, aby można je było łatwo ubrać,” sugeruje dr Suzanne Dixon. „Unikaj także ubrań z elementami dekoracyjnymi lub ściągaczami, jako ze oba powodują ryzyko uduszenia. ”

38 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało jeśli chodzi o rozwój Twojego dziecka w poprzednim tygodniu.

Poród lada dzień. Twoje dziecko jest już uważane za terminowe, nawet mimo to, że Twoja oficjalna data porodu jest dopiero za dwa tygodnie. Osiemdziesiąt pięć procent dzieci rodzi się w ciągu dwóch tygodni od planowanej daty porodu, więc prawdopodobnie Twój maluch przyjdzie na świat w ciągu następnych czterech tygodni. To nie musi oznaczać, że masz rzucić wszystko i czekać, aż zacznie się akcja porodowa – Twój maluch może zdecydować, że raczej zostanie w brzuszku jeszcze przez jakiś czas.

Zmiany powierzchni. Podczas, gdy Ty wypatrujesz oznak porodu, Twoje dziecko pozbywa się meszku, czyli cienkich włosków, które pokrywają jego ciało od miesięcy. Może mu jeszcze troszkę zostać na ramionach, czole i szyi, kiedy się urodzi. Stracił już także większość, jeśli nie całość vernixu, kremowej woskowatej substancji, która chroniła jego skórę przed płynem owodniowym.

Zarządzanie zanieczyszczeniami. Więc co się dzieje z niepotrzebnym meszkiem i vernixem? Część kończy w jelitach Twojego dziecka, gdzie staje się częścią smółki. Smółka to zielonkawo czarna, smolista substancja, która będzie tworzyć pierwszy stolec Twojego dziecka, gdy się urodzi. Składa się ona także z martwych komórek, płynu owodniowego oraz zbytecznych produktów przemiany materii z wątroby, trzustki i pęcherzyka żółciowego Twojego dziecka. Nerki Twojego dziecka także filtrują jakąś część nieczystości, ale nie będą w pełni działać aż do narodzin.

Zwalnianie tempa. Tempo wzrostu Twojego dziecka prawdopodobnie spada, ale nadal czyni ono kroki do przodu. Jego długość prawdopodobnie zbliża się do 50 cm, a waga to mniej więcej 3 kg.

Pucołowate policzki

To zdjęcie z profilu pokazuje, jak zmieniły się zarysy twarzy dziecka w ciągu ostatnich kilku miesięcy. W miarę jak przybiera tkanki tłuszczowej, policzki zyskują zaokrąglony kształt. Założę się, że nie możesz się doczekać, aż będziesz mogła je ucałować!

Twoja ciąża

Woda pracuje. W miarę jak Twoje dziecko rośnie, coraz bardziej naciska na Twój pęcherz, który jest teraz ściśnięty płasko jak naleśnik. Możesz częściej chodzić do toalety, niż wydawało Ci się to możliwe! Mimo, że może to być bardzo uciążliwe, pij nadal dużo wody, aby utrzymać odpowiednie nawodnienie Twojego organizmu. Postaw koło siebie dużą butelkę wody, abyś nie musiała biegać co chwilę do kuchni (i aby oszczędzać energię na wypady do łazienki).

Odpowiednia pozycja. Już czas, aby przejrzeć notatki z zajęć w szkole rodzenia i pomyśleć, w jakiej pozycji chciałabyś rodzić. Niektóre kobiety wolą stać podczas skurczy, podczas gdy inne uważają, że siedzenie z podpartymi rękami i kolanami pomaga. Inne spędzają wiele czasu w fotelu bujanym. Pomocne może okazać się przećwiczenie już teraz różnych pozycji – Ty i Twój partner możecie nie pamiętać o wszystkich możliwościach, kiedy nadejdzie ten wielki dzień. By dowiedzieć się więcej na temat komfortowych pozycji podczas bóli porodowych i samego porodu przeczytaj W miarę wygodnie.

Bezpieczna podróż do domu. Czy masz już fotelik do samochodu dla dziecka? jeśli nie, już czas go kupić lub pożyczyć! Powinnaś go zainstalować tyłem do kierunku jazdy, aby bezpiecznie dowieźć dziecko ze szpitala do domu. Pamiętaj: tylko 5 % dzieci rodzi się w terminie, więc to napewno ten moment, na to aby wszystko zaplanować. Aby dowiedzieć się więcej na temat wyboru fotelika samochodowego, kliknij tutaj.

Od ekspertów. Możesz nie odczuwać głodu, kiedy zacznie się poród, ale gdyby tak było, wybierz lekkie przekąski. „Niektóre kobiety mają mdłości po poddaniu się znieczuleniu lub taki spowodowane zwyczajnym natężeniem bóli porodowych. Jeśli ich żołądek jest pełny, mdłości mogą prowadzić do wymiotów” – mówi dr Elaine Zwelling, „Najlepszymi rzeczami do przegryzienia są te przekąski, które nie zawierają tłuszczu i dzięki temu są szybko trawione, takie jak zwykły makaron, tost i czysty rosół.”

39 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co się stało w poprzednim tygodniu jeśli chodzi o rozwój Twojego dziecka.

Wspomagające hormony. Twoje dziecko nadal przygotowuje się na swój wielki debiut. Jego układ hormonalny, który jest odpowiedzialny za produkcję hormonów, szykuje się do narodzin. Twój maluch będzie wydzielał więcej hormonów stresu podczas porodu, niż kiedykolwiek w ciągu całego życia. Jak tylko opuści łono, hormony będą pomagać zarządzać układami w jego organizmie bez pomocy Twojego łożyska. Te ogromne zmiany wymagają wiele wysiłku i energii, ale dziecko będzie przygotowane.

Oddychanie. Płuca Twojego dziecka nadal się rozwijają, aż do czasu porodu. W tym momencie ciągle ciężko pracują przetwarzając surfaktant, substancję która pomaga zapobiegać sklejeniu się ze sobą pęcherzyków płucnych, kiedy dziecko weźmie swój pierwszy oddech.

Płacz dziecka. „A oto i mój pierwszy płacz!” Zaraz po tym pierwszym głębokim wdechu przychodzi głośny krzyk zasługujący na szacunek nawet diwy operowej. Odgłos płaczu Twojego dziecka jest mieszanym doświadczeniem, podczas gdy nikt nie lubi słyszeć jak dziecko wyraża swój strach lub niezadowolenie, głośny płacz znaczy tutaj, że poprawnie oddycha. Nie oczekuj, że zobaczysz łzy, gruczoły łzowe dziecka zaczną wytwarzać łzy w czasie płaczu dopiero po kilku tygodniach. A jeśli Twoje dziecko nie będzie zanosić się tym charakterystycznym płaczem, nie martw się: niektóre maluchy nie płaczą po urodzeniu. Ważną rzeczą jest, aby rozpoczął się proces oddychania.

Twoja ciąża

Prawda czy fałsz? Może miałaś już skurcze Braxtona-Hicksa, które są sposobem w jaki Twój organizm ćwiczy przed prawdziwym zadaniem. Teraz, kiedy jesteś już praktycznie w terminie, może być trudno określić różnicę pomiędzy tymi skurczami, znanymi także jako poród pozorny i poród faktyczny. Jeśli skurcze są nieregularne i ustępują, kiedy zmienisz pozycję lub wstaniesz, prawdopodobnie to fałszywy znak. Nie daj się jednak nabrać nazwie – poród pozorny może zamienić się w ten faktyczny w ciągu kilku minut. Odmierzaj dokładnie skurcze kiedy zaczną pojawiać się one z regularnymi przerwami i co pięć minut od co najmniej godziny, zadzwoń do swojego lekarza, położnej lub pielęgniarki. Jeśli odejdą Ci wody, co objawia się wyciekaniem lub sączeniem się płynu z pochwy, wezwij ich natychmiast.

Królestwo bólu. Jeśli jeszcze nie podjęłaś decyzji, teraz jest dobry czas, aby zastanowić się jaki rodzaj znieczulenia, jeśli w ogóle, chciałabyś dostać podczas porodu. Masz duży wybór jeśli chodzi o leki – niektóre środki mają tylko złagodzić bóle porodowe, podczas gdy inne mają zmniejszyć dolegliwości na tyle, na ile to możliwe. Oczywiście nie musisz podejmować żadnych ostatecznych decyzji teraz, ale powinnaś być świadoma możliwości i przedyskutować je ze swoją położną przed tym wielkim dniem. Przeczytaj nasz artykuł na temat środków przeciwbólowych dla porównania możliwości.

Od ekspertów. „Są dwie ważne oznaki mówiące o tym, że poród zacznie się w ciągu dnia lub dwóch” – mówi dr Elaine Zwelling. „Jednym z nich jest odejście wód (pęknięcie worka owodniowego). Kolejnym sygnałem jest zabarwiona krwią wydzielina – czop śluzowy, który zatykał szyjkę macicy. I zaczyna się 'przedstawienie’. ”

40 Tydzień:

Twoje dziecko

Sprawdź co stało się u Twojego dziecka w ostatnim tygodniu.

Swój własny rozum. „Może już czas na moje wielkie wejście . . . lub może nie!” Tak jak my dorośli kochamy podążać za schematami, tak dzieci nie są tak pedantyczne. Więc podczas gdy Ty prawdopodobnie spodziewasz się nowego członka rodziny w tym tygodniu, nie bądź zawiedziona, jeśli Twój maluch zdecyduje się pomieszkać jeszcze kilka dni lub (ośmielamy się to powiedzieć) tygodni w cieple i bezpieczeństwie, jakie gwarantuje mu Twoje ciało. Jeśli Twoje dziecko gra na zwłokę, Twoja położna lub lekarz wkrótce przedyskutują z Tobą temat wywoływania porodu, kiedy będziesz pomiędzy 10 a 14 dniem po dacie porodu. Jeśli zdecydujesz się poczekać, aż poród sam się zacznie, oni prawdopodobnie wykonają kilka dodatkowych badań, aby sprawdzić, czy z dzieckiem wszystko w porządku.

Mało miejsca. Twoje dziecko jest ciasno skulone w Twojej macicy. Nie ma za dużego wyboru – jest tu naprawdę tłoczno. Nawet po przyjściu na świat, jego ciało pozostanie skulone w tej pozycji płodowej przez kilka tygodni. Jest całkiem przyzwyczajone do trzymania swoich nóżek i rączek blisko podwiniętych.

Pucołowaty aniołek. Twój maluch prawdopodobnie osiągnął swoją ostateczną wagę i długość, z jaką się urodzi – przeciętnie dziecko waży 3,5 kg (około 8 funtów) i mierzy mniej więcej 50 cm (około 20 cali) (chłopcy są trochę więksi niż dziewczynki). Ponieważ organizm dziecka wytwarzał tłuszcz przez ostatnie kilka miesięcy, 15 % jego ciała składa się teraz właśnie z tłuszczu, który pomoże mu utrzymać ciepłotę ciała w świecie zewnętrznym.

Cała reszta – narządy i układy w organizmie – jest także gotowa do życia poza łonem matki. W wątrobie składowana jest skrobia, która po porodzie będzie przetwarzana na glukozę i jest także dodatkowa ilość płynu. Tak jak wielbłąd, dziecko jest dobrze wyposażone, aby przeżyć poród i kolejny dzień, kiedy to Twoje piersi dopiero zaczynają produkować mleko.

Twoja ciąża

Cudowne zmiany. Jako że zbliżasz się do końca ciąży, poświęć chwilkę na zastanowienie się nad niesamowitą przemianą, jakiej uległ Twój organizm w ciągu minionych dziewięciu miesięcy. Twoja macica jest teraz tysiąc razy większa niż przed poczęciem dziecka(!), a Twoje piersi są nawet dwa/trzy razy większe niż przed zajściem w ciążę, by przygotować się do karmienia. Każda pierś przybrała około pół kilograma.

Ostatnie minuty. Nie obawiaj się jeśli poród nie zaczął się przed 40. tygodniem. Nawet jeśli jest już później, uważa się, że termin ostateczny upływa wraz z 42. tygodniem. Chociaż prawdopodobnie nie możesz się doczekać, żeby powitać swoje dziecko, spróbuj się zrelaksować i uznaj te ostatnie dni za okazję, aby mieć trochę czasu dla siebie. Obejrzyj film lub przeczytaj książkę od deski do deski. Kiedy urodzi się dziecko, będziesz „na baczności” przez 24 godziny na dobę i może trochę upłynąć zanim znowu poswiecisz jakis czas sobie.

Od ekspertów. Jedną rzeczą jaką powinnaś zrobić w tych ostatnich dniach to wyprać wszystkie nowe ubranka dla dziecka, jakie dostałaś lub kupiłaś. „Niektóre z nich zostały poddane działaniu środków chemicznych, aby pomóc zachować ich fakturę i barwę. Te środki chemiczne mogą podrażniać delikatną skórę noworodka jeśli nie zostaną zmyte. Użyj delikatnego środka piorącego” wyjaśnia Linda Jonides.

Zródło:

www.pampers.pl

Share and Enjoy !

Shares


Możesz śledzić wszystkie odpowiedzi do tego wpisu poprzez kanał .

Dodaj komentarz


FORUM - bieżące dyskusje

Czy dopalacze szkodzą ?
Po nich może nawet dojść do zabójstwa jak ostatnio w Łodzi...Ponoć jakiś syf...
Na jakim filmie ostatnio byłaś w ki…
O zaglądam właśnie repertuar najbliższego kina - i żaden z filmów mnie nie porywa...
Skalnik na balkonie
Można zrobić je w pojemnikach, tylko żeby nie było w nich zbyt...
Oczepiny
Generalnie oczepiny obecnie polegają na zjedzeniu tortu o północy....