Dean Burnett: Dlaczego rodzice tak cię wkurzają i co z tym zrobić – tłumaczy nastolatkom świat dorosłych

„Wstawaj! Szkoda dnia!”. „Odłóż ten telefon!”. „Traktujesz dom jak hotel!”. Trudno wyobrazić sobie nastolatka, który choć raz nie usłyszał któregoś z tych zdań. Rodzice mają zadziwiającą zdolność pojawiania się dokładnie wtedy, kiedy człowiek chce jeszcze pięciu minut snu, właśnie zaczyna najlepszą rozmowę albo po prostu marzy o świętym spokoju. Dean Burnett postanowił więc zrobić coś przewrotnego: zamiast po raz kolejny tłumaczyć rodzicom, jak rozumieć nastolatków, spróbował wyjaśnić nastolatkom, dlaczego właściwie ich rodzice zachowują się tak dziwnie.

To bardzo dobry punkt wyjścia. „Dlaczego rodzice tak cię wkurzają i co z tym zrobić” nie jest książką, która próbuje udowodnić młodemu czytelnikowi, że rodzice zawsze mają rację. Nie chodzi też o instrukcję pod hasłem „słuchaj dorosłych, a wszystko będzie dobrze”. Burnett bierze na warsztat codzienne sytuacje, które potrafią doprowadzić obie strony do szału – pobudki, bałagan, szkołę, telefony, zasady, prywatność, pytania zadawane w najmniej odpowiednim momencie – i pokazuje, co może się kryć pod powierzchnią tych pozornie absurdalnych zachowań.

Najciekawsze jest właśnie przesunięcie perspektywy. Nastolatek może mieć wrażenie, że rodzic czepia się bez powodu, przesadza albo zwyczajnie nie rozumie współczesnego świata. Rodzic z kolei często patrzy na tę samą sytuację zupełnie inaczej. Burnett nie próbuje wyłonić zwycięzcy rodzinnego sporu. Pokazuje raczej, że obie strony mogą patrzeć na ten sam problem przez zupełnie inne okulary. I czasami wystarczy zrozumieć, dlaczego ktoś reaguje właśnie tak, aby konflikt przestał być wojną o rację.

Dużym atutem jest naukowe zaplecze książki. Dean Burnett jest neurobiologiem, popularyzatorem nauki i autorem książek poświęconych funkcjonowaniu mózgu. Tym razem wiedzę neurobiologiczną wykorzystuje jednak nie po to, żeby urządzić młodemu czytelnikowi wykład. Trudniejsze kwestie zostają przełożone na język codziennych sytuacji, dzięki czemu nauka nie konkuruje z humorem, lecz pomaga go zrozumieć.

I właśnie humor sprawia, że książkę czyta się znacznie łatwiej niż typowy poradnik psychologiczny. Burnett ma świadomość, że nastolatek niekoniecznie marzy o tym, aby ktoś kolejny raz powiedział mu, jak powinien się zachowywać. Zamiast moralizowania jest dystans, lekkość i rozpoznawalność sytuacji. Można się uśmiechnąć, a chwilę później pomyśleć: „No dobrze, może rzeczywiście nigdy nie zastanawiałem się, dlaczego mama tak reaguje”.

Warto przy tym docenić, że autor nie przedstawia rodziców jako wszechwiedzących dorosłych, którzy posiadają wszystkie odpowiedzi. Przeciwnie – przypomina, że oni również mają emocje, lęki, przyzwyczajenia i własne doświadczenia. Czasami reagują przesadnie, czasami źle coś rozumieją, czasami kieruje nimi troska, która przybiera formę irytującego kontrolowania. Ta równowaga jest ważna, ponieważ książka nie sprowadza rodzinnych konfliktów do prostego schematu: „rodzice są źli, nastolatki są niezrozumiane” albo odwrotnie.

Szczególnie dobrze wypadają fragmenty dotyczące potrzeby niezależności. Dorastanie oznacza przecież stopniowe budowanie własnej tożsamości. To, co dla rodzica jest zwyczajnym pytaniem albo próbą ochrony dziecka, dla nastolatka może już oznaczać wkroczenie w obszar prywatności. I odwrotnie – zachowanie, które młodemu człowiekowi wydaje się całkowicie naturalne, rodzic może odbierać jako sygnał zagrożenia. Książka pomaga zobaczyć tę różnicę bez niepotrzebnego dramatyzowania.

Nie wszystkie konflikty po lekturze nagle znikną – i dobrze, bo byłaby to obietnica zbyt piękna, aby była prawdziwa. Nadal można pokłócić się o telefon, godzinę powrotu, nieposprzątany pokój czy poranne wstawanie. Różnica polega na tym, że po przeczytaniu książki łatwiej zadać sobie pytanie: o co naprawdę się kłócimy? O bałagan? O telefon? A może o potrzebę niezależności, zaufania i poczucia bezpieczeństwa?

To właśnie czyni tę książkę czymś więcej niż zabawnym poradnikiem dla nastolatków. Burnett pokazuje, że komunikacja w rodzinie nie zaczyna się od znalezienia właściwego argumentu, lecz od próby zobaczenia sytuacji również z drugiej strony. Nie oznacza to rezygnacji z własnego zdania. Przeciwnie – pozwala powiedzieć „nie zgadzam się” bez natychmiastowego przechodzenia na wojenną ścieżkę.

„Dlaczego rodzice tak cię wkurzają i co z tym zrobić” jest więc książką, która może rozbawić, ale ma też całkiem poważny cel: trochę zmniejszyć dystans między dwoma światami mieszkającymi pod jednym dachem. Nastolatek nie musi po jej przeczytaniu nagle uznać wszystkich rodzicielskich zakazów za rozsądne. Rodzic również nie dostaje magicznej instrukcji obsługi własnego dziecka. Dostają coś znacznie bardziej przydatnego – szansę, żeby przez chwilę przestać patrzeć na siebie jak na przeciwników.

I może właśnie dlatego jest to lektura, którą warto podsunąć nie tylko młodemu czytelnikowi. Rodzic też może się przy niej uśmiechnąć, czasem poczuć lekko „przyłapany”, a przede wszystkim przypomnieć sobie, że dorastanie nigdy nie było łatwe – podobnie jak bycie dorosłym. A jeśli po przeczytaniu choć jedna rodzinna awantura skończy się rozmową zamiast trzaskaniem drzwiami, Burnett osiągnie znacznie więcej niż tylko napisanie zabawnej książki.

Od Wydawcy:

A cóż to się porobiło z twoimi rodzicami?

Istnieją setki książek dla rodziców o tym, jak mają radzić sobie z tobą. Teraz trzymasz w ręku pierwszą książkę napisaną dla ciebie po to, byś mógł zrozumieć, co, u licha, dzieje się z twoimi rodzicami. Jej autorem jest światowej sławy neurobiolog Dean Burnett, znany z bestsellera „Gupi muzg” i „Psychologika”.

Dlaczego rodzice mają obsesję na punkcie porządku i twojego smartfona, nie pozwalają ci się wyspać i w ogóle cię nie rozumieją? Nie martw się, to ich bardzo typowe usterki. Dzięki tej książce dowiesz się, jak je usuwać, a nawet – jak im zapobiegać!

Nie unikniesz wszystkich kłótni, ale wyobraź sobie tylko, co będziesz w stanie osiągnąć, kiedy przestaniesz marnować tyle czasu i energii na awantury o bałagan w twoim pokoju!

***

Wyjątkowość tej książki polega na tym, że traktuje o relacji między nastolatkami a rodzicami.

Temat sam w sobie nie jest rzadki, ale miliony książek, artykułów, broszur i stron internetowych poświęconych relacjom nastolatków z rodzicami skierowane są do rodziców – tłumaczą im, jak radzić sobie z „trudnym” potomstwem.

Natomiast ta książka jest dla ciebie i wyjaśnia, jak przetrwać z „trudnymi” rodzicami.

No bo spójrzmy prawdzie w oczy: rodzice bywają niemożliwi.

***

Od autora

Cześć, mam na imię Dean i to jest moja książka. Właściwie jest twoja. Ale najpierw była moja.

Mój oficjalny tytuł brzmi: doktor Dean Burnett. Naprawdę jestem doktorem. Ale nie takim, który bada migdałki i osłuchuje płuca. Mam tytuł doktorski, który przyznaje uniwersytet, jeśli spędziło się bardzo dużo czasu na zgłębianiu jednej dyscypliny. W moim przypadku była to neuronauka – badałem mózg i układ nerwowy. W uproszczeniu można powiedzieć, że jestem doktorem od mózgu.

Dowiedziałem się o mózgu tak dużo, że napisałem o nim kilka książek. Na przykład tę, którą właśnie czytasz. Różni się ona jednak od poprzednich. Jest lepsza, bo nie jest dla dorosłych. Ma znacznie ciekawszego odbiorcę.

Ciebie.

Książkę polecamy wraz z Wydawnictwem Insignis